I OSK 1104/23Umorzenie postępowania nieważnościowego po 30 latach 19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez [...] i [...] od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzją tą Minister uchylił decyzję organu I instancji odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium WRN w Krakowie z 1955 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości, a następnie umorzył postępowanie w tej sprawie. Uzasadnieniem umorzenia była nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r.), która wprowadziła art. 158 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2, zgodnie z którym postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia i niezakończone przed wejściem w życie nowelizacji, podlegają umorzeniu z mocy prawa. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji, twierdząc, że taka wykładnia przepisów jest sprzeczna z zasadą państwa prawnego, prawem do sądu i prawem własności, a także wykracza poza wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że przepisy nowelizacji k.p.a. zostały prawidłowo zastosowane, a postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z 1955 r., wszczęte w 2004 r. (ponad 30 lat po jej wydaniu), słusznie uległo umorzeniu z mocy prawa. NSA podkreślił, że przepisy te są zgodne z Konstytucją RP, prawem UE i EKPC, a ograniczenia czasowe w dochodzeniu praw są uzasadnione interesem publicznym i zasadą pewności obrotu prawnego. Sąd odrzucił również wnioski o przedstawienie zagadnienia prawnego i zwrócenie się z pytaniem prejudycjalnym do TSUE, wskazując na ugruntowane orzecznictwo NSA w tej materii.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zgodności z prawem 30-letniego terminu do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oraz jego stosowania do postępowań toczących się w momencie wejścia w życie nowelizacji k.p.a.
Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności zostało wszczęte po upływie 30 lat od wydania decyzji i nie zostało zakończone przed 16 września 2021 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. (wprowadzający 30-letni termin do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji) jest zgodny z Konstytucją RP (zasada państwa prawnego, prawo do sądu, prawo własności) i prawem UE (prawo do sądu)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis jest zgodny z Konstytucją RP i prawem UE. Ograniczenia czasowe są uzasadnione interesem publicznym i zasadą pewności obrotu prawnego, a 30 lat to wystarczający czas na dochodzenie praw.
Uzasadnienie
NSA uznał, że nowelizacja k.p.a. wprowadzająca 30-letni termin do wszczęcia postępowania nieważnościowego jest zgodna z Konstytucją i prawem UE. Ograniczenia czasowe są uzasadnione, a zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważają nad interesem jednostki dochodzącej praw po tak długim czasie.
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1955 r., wszczęte w 2004 r., podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie podlega umorzeniu z mocy prawa, ponieważ zostało wszczęte po upływie 30 lat od wydania decyzji i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. wprost stanowi o umorzeniu z mocy prawa postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, jeśli nie zostały one zakończone przed wejściem w życie nowelizacji. Stan faktyczny sprawy spełnia te przesłanki.
Czy sąd administracyjny powinien zwrócić się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni art. 2 ust. 2 noweli k.p.a. w kontekście prawa do sądu?
Odpowiedź sądu
Nie, NSA nie znalazł podstaw do zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym, gdyż orzecznictwo w tej materii jest ugruntowane i jednoznaczne.
Uzasadnienie
NSA uznał, że istniejące, jednolite orzecznictwo NSA w sprawach dotyczących art. 2 ust. 2 noweli k.p.a. nie wymaga dalszych pytań prejudycjalnych do TSUE.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
ustawa zmieniająca k.p.a. art. 2 § 2
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, umarza się z mocy prawa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 187 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.a.n. art. 5
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych
k.c. art. 4171 § 2
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowelizacja k.p.a. wprowadzająca 30-letni termin do wszczęcia postępowania nieważnościowego jest zgodna z Konstytucją i prawem UE. • Postępowanie wszczęte po upływie 30 lat od wydania decyzji podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. • Zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad interesem jednostki dochodzącej praw po długim czasie.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. poprzez błędną wykładnię. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.) poprzez nieuchylenie decyzji umarzającej postępowanie nieważnościowe, mimo naruszenia art. 9, 10, 79a § 1 k.p.a. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.) poprzez nieuchylenie decyzji umarzającej postępowanie nieważnościowe, mimo naruszenia art. 158 § 2 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a zatem należało je umorzyć • skarżący nie zostali pozbawieni prawa majątkowego, a wyłącznie uprawnienia procesowego • ustawa ta nie ogranicza się do wykonania wyroku Trybunału w sprawie P 46/13 i wręcz daleko wykracza poza to orzeczenie • w niniejszej sprawie decyzja, której stwierdzenia nieważności żądała strona, została wydana 8 listopada 1955 r. Natomiast wniosek o stwierdzenie jej nieważności wpłynął do organu nadzoru 1 marca 2004 r. • w efekcie nowelizacji postępowanie umorzono co prowadzi do pozbawienia skarżących prawa do sądu oraz naruszenia ich praw majątkowych • nie ma możliwości stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej uległo umorzeniu z mocy samego prawa • jest sprzeczna z art. 2 Konstytucji formułującym zasadę demokratycznego państwa prawnego • jest sprzeczna z prawem strony do sądu wynikającym z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej • doprowadziło Sąd I instancji do błędnego uznania, że decyzja organu administracji o umorzeniu postępowania nadzorczego prowadzonego przezeń od ponad 18 lat była prawidłowa • nie uchylenie decyzji organu administracji umarzającej postępowanie nieważnościowe w sytuacji, gdy w postępowaniu nieważności owym doszło do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 9 k.p.a. • nie uchylenie decyzji organu administracji umarzającej postępowanie nieważnościowe w sytuacji, gdy organ ten dopuścił się naruszenia przepisu art. 158 § 2 k.p.a. […]
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
członek
Piotr Niczyporuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zgodności z prawem 30-letniego terminu do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej oraz jego stosowania do postępowań toczących się w momencie wejścia w życie nowelizacji k.p.a."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności zostało wszczęte po upływie 30 lat od wydania decyzji i nie zostało zakończone przed 16 września 2021 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z terminami w postępowaniu administracyjnym, które ma istotne implikacje dla obywateli i ich prawa do kwestionowania decyzji sprzed wielu lat. Orzeczenie NSA potwierdza stabilność prawa w tym zakresie.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 70 lat? NSA rozwiewa wątpliwości dotyczące 30-letniego terminu.”
Zdanie odrębne
Sędzia zgłaszający zdanie odrębne uznał, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. jest niezgodny z Konstytucją RP (art. 2, 45 ust. 1, 77 ust. 2, 64 ust. 1 i 2), ponieważ narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, pewność prawa i prawo do sądu, pozbawiając skarżących prawa do dochodzenia odszkodowania za bezprawne wywłaszczenie. Podkreślono, że ustawa nowelizująca wykracza poza wyrok TK P 46/13 i narusza prawa majątkowe skarżących.
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.