I OSK 1023/23Ograniczenie czasowe stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. M. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń z lat 1946 i 1948. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niezgodność art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (nowelizującej KPA) z Konstytucją RP, EKPC i Kartą Praw Podstawowych UE. Przepis ten stanowi, że postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed wejściem w życie ustawy, podlegają umorzeniu z mocy prawa. NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił legalność decyzji Ministra, a postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia orzeczeń (1946 i 1948 r.) i nie zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy nowelizującej (16 września 2021 r.). Sąd podkreślił, że wprowadzenie terminu ograniczającego możliwość kwestionowania decyzji administracyjnych jest wyrazem zasady pewności prawa, zgodnej z Konstytucją RP, i służy stabilizacji stosunków prawnych, nie naruszając przy tym prawa do sądu ani ochrony własności. NSA odrzucił również zarzuty naruszenia EKPC i Karty Praw Podstawowych UE, wskazując, że naruszenia, na które powoływała się skarżąca, miały miejsce przed wejściem w życie tych aktów prawnych w Polsce. Sąd nie znalazł podstaw do przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu, uznając, że odpowiedź TK nie była niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy, a NSA orzeka na podstawie obowiązującego prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności i zgodności z prawem wprowadzenia 30-letniego terminu na stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, interpretacja zasady pewności prawa i stabilności stosunków prawnych w kontekście prawa administracyjnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA z 2021 r. i sprawami dotyczącymi orzeczeń sprzed wielu lat.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wprowadzający 30-letni termin na stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, jest zgodny z Konstytucją RP, Europejską Konwencją Praw Człowieka i Kartą Praw Podstawowych UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP, EKPC i KPP UE.
Uzasadnienie
Wprowadzenie 30-letniego terminu na stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych jest wyrazem zasady pewności prawa i stabilności stosunków prawnych, co jest zgodne z Konstytucją RP. Nie narusza to prawa do sądu ani ochrony własności, ponieważ ograniczenie czasowe służy bezpieczeństwu prawnemu i porządkowi publicznemu. Naruszenia praw gwarantowanych przez EKPC i KPP UE miały miejsce przed wejściem w życie tych aktów prawnych w Polsce.
Czy zastosowanie przepisu intertemporalnego (art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA) do postępowania wszczętego przed wejściem w życie ustawy, ale niezakończonego, jest zgodne z zasadą nieretroaktywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie przepisu intertemporalnego do niezakończonego postępowania nie narusza zasady nieretroaktywności.
Uzasadnienie
Nowy przepis nie służy do oceny zdarzeń pod rządami dawnego prawa, lecz do regulacji trwających postępowań administracyjnych. Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej do postępowań w toku, wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia decyzji i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy, służy stabilizacji stosunków prawnych.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, pewność prawa.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania na podstawie prawa, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 61 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Data wszczęcia postępowania na żądanie strony to dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące koniecznych elementów uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanka uchylenia decyzji w razie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłączenie stosowania do postępowania przed NSA wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. do postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia decyzji i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy jest zgodne z Konstytucją RP, EKPC i KPP UE. • Wprowadzenie ograniczenia czasowego na stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych służy pewności prawa i stabilności stosunków prawnych. • Zastosowanie przepisu intertemporalnego do trwających postępowań nie narusza zasady nieretroaktywności.
Odrzucone argumenty
Art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodny z Konstytucją RP (art. 2, 45 ust. 1, 64 ust. 1 i 2). • Art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. narusza art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC. • Art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. narusza art. 17 ust. 1 KPP UE. • Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. do postępowań wszczętych przed wejściem w życie tej ustawy narusza zasadę nieretroaktywności.
Godne uwagi sformułowania
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. • Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania dopuszczalności zastosowania przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy -Kodeks postępowania administracyjnego do postępowania nieważnościowego wszczętego przed dniem wejścia w życie tej ustawy, lecz niezakończonego ostateczną decyzją lub postanowieniem do dnia 16 września 2021 r. • Wprowadzenie terminu ograniczającego możliwość kwestionowania decyzji administracyjnych w trybie nadzoru jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa, która również ma swoje umocowanie konstytucyjne w art. 2 Konstytucji RP. • Ustawodawca, ważąc konkurujące wartości, jakimi są ochrona praw jednostki przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych oraz stabilność porządku prawnego, nie pozbawił adresatów wadliwych decyzji ochrony przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych, a jedynie ograniczył w czasie możliwość dochodzenia tej ochrony. • Prawo administracyjne, ze swojej natury, ma na celu porządkowanie życia społecznego i gospodarczego. […]
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Elżbieta Kremer
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zgodności z prawem wprowadzenia 30-letniego terminu na stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, interpretacja zasady pewności prawa i stabilności stosunków prawnych w kontekście prawa administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA z 2021 r. i sprawami dotyczącymi orzeczeń sprzed wielu lat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia intertemporalnego i konstytucyjności przepisów ograniczających możliwość wzruszenia starych decyzji administracyjnych, co ma znaczenie dla pewności prawa i ochrony praw nabytych.
“Czy 30 lat to za długo na podważenie decyzji? NSA rozstrzyga o pewności prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.