I KK 18/26Oddalenie kasacji w sprawie karnej 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek prokuratora o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha od rozpoznawania sprawy I KK 18/26 został złożony z uwagi na zarzuty dotyczące wadliwości procedury powołania sędziego, w tym udziału Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Prokurator powołał się na przepisy konstytucyjne i konwencyjne dotyczące wymogów sądu ustanowionego ustawą, bezstronnego i niezawisłego. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek, uznał go za niedopuszczalny z mocy ustawy i pozostawił bez rozpoznania. Sąd podkreślił, że obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek podlega rozpoznaniu. Wskazano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. (P 22/19) stwierdził niezgodność art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie dopuszczającym rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania. Ponadto, orzecznictwo Sądu Najwyższego konsekwentnie podkreśla, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem, a zarzuty nie mogą mieć charakteru abstrakcyjnego. Ustawa o Sądzie Najwyższym z dnia 9 czerwca 2022 r. stanowi lex specialis w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. w zakresie badania bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu. Sąd odniósł się również do uchwały połączonych izb Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (U 2/20), uznając ją za niezgodną z Konstytucją i utratę waloru normatywnego, a także do uchwały z dnia 24 września 2025 r. (III PZP 1/25), od której Sąd Najwyższy odstąpił. Sąd podkreślił, że strona procesu nie ma prawa wyboru sądu, a wymóg „ustanowiony ustawą” odnosi się do przestrzegania przez sąd konkretnych regulacji dotyczących jego funkcjonowania i składu orzekającego. Wobec braku przedstawienia przez prokuratora okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, wniosek został pozostawiony bez rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury powołania.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego, oparty na zarzutach dotyczących wadliwości procedury powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa, podlega rozpoznaniu w trybie art. 41 § 1 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek taki jest niedopuszczalny z mocy ustawy i podlega pozostawieniu bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwestie ustrojowe związane z powołaniem sędziego, w tym zarzuty dotyczące Krajowej Rady Sądownictwa, nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. Istnieją odrębne procedury regulujące badanie bezstronności sędziego w kontekście jego powołania, a zarzuty muszą mieć charakter zindywidualizowany, a nie abstrakcyjny.
Czy sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, może brać udział w wydaniu postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wniosek o wyłączenie nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Uzasadnienie
Obowiązek powstrzymania się sędziego od udziału w sprawie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wniosek o jego wyłączenie podlega rozpoznaniu. Gdy zachodzi podstawa do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, nie ma podstaw do wyłączenia sędziego od wydania takiego orzeczenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Prokuratury Okręgowej delegowany do Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| C. R. | inne | oskarżony |
Przepisy (9)
Główne
k.p.k. art. 42 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 41 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § 4
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 29 § 5
Pomocnicze
k.p.k. art. 45 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 40 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
k.k. art. 13 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 148 § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na zarzutach ustrojowych dotyczących powołania sędziego jest niedopuszczalny z mocy ustawy. • Kwestie związane z procedurą powołania sędziego nie mogą być podstawą do wyłączenia w trybie art. 41 § 1 k.p.k., gdyż istnieją odrębne procedury. • Zarzuty dotyczące bezstronności sędziego muszą mieć charakter zindywidualizowany, a nie abstrakcyjny. • Uchwały Sądu Najwyższego i wyroki Trybunału Konstytucyjnego dotyczące wadliwości procedury powołania sędziów nie mogą być podstawą do kwestionowania składu sądu w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
Odrzucone argumenty
Argumentacja prokuratora oparta na wadliwości procedury powołania sędziego i składu Krajowej Rady Sądownictwa jako podstawa do wyłączenia sędziego.
Godne uwagi sformułowania
wniosek należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy • nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż sędzia, którego ten wniosek dotyczy, nie może brać udziału w wydaniu takiego orzeczenia • przedstawione przezeń okoliczności nie mogą zostać rozpoznane, wbrew stanowisku wnioskodawcy, w trybie art. 41 § 1 k.p.k. • wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem • nie można przy tym bez jawnego i rażącego pogwałcenia normy art. 190 ust. 1 Konstytucji, podzielić tezy, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest tzw. wyrokiem nieistniejącym • strona procesu, jednostka nie posiada prawa wyboru sądu, który orzekałby w jej sprawie, gdyż właściwość sądu określa ustawa • Żadnych zaś tego rodzaju okoliczności prokurator nie przedstawił.
Skład orzekający
Adam Roch
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii niedopuszczalności wniosków o wyłączenie sędziego opartych wyłącznie na zarzutach ustrojowych dotyczących procedury powołania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z reformami wymiaru sprawiedliwości i powoływaniem sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z niezawisłością i bezstronnością sędziów, co jest tematem gorących debat prawnych i społecznych.
“Sąd Najwyższy: Wniosek o wyłączenie sędziego z powodu wadliwego powołania – niedopuszczalny!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.