I GSK 910/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej orzekającą o solidarnej odpowiedzialności E. M. za zaległości podatkowe spółki A. Sp. z o.o. w opłacie paliwowej. Zaległości te, wraz z odsetkami i kosztami, opiewały na znaczną kwotę. Organy podatkowe ustaliły, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a E. M. pełnił funkcję prezesa zarządu w okresie powstania zaległości. Sąd I instancji uznał, że organy wykazały pozytywne przesłanki odpowiedzialności członka zarządu (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej), a skarżący nie udowodnił zaistnienia przesłanek negatywnych, w szczególności braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki. W skardze kasacyjnej E. M. zarzucił naruszenie przepisów postępowania (Kpa, choć sąd wskazał na odpowiedniki w Ordynacji podatkowej) oraz prawa materialnego (art. 116 § 1b) i 2 O.p.). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są niezasadne, gdyż organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a ustalenia faktyczne nie były uzależnione od postępowania karnego. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając uzasadnienie wyroku WSA za wystarczające. W odniesieniu do prawa materialnego, NSA potwierdził, że pełnienie funkcji członka zarządu jest dobrowolne i wymaga zgody, a w przypadku przeszkód uniemożliwiających staranne wypełnianie obowiązków, członek zarządu powinien zrezygnować. Skarżący nie wykazał braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość, mimo że spółka nie dysponowała majątkiem wystarczającym na zaspokojenie wierzycieli, a termin na zgłoszenie wniosku o upadłość upłynął. Sąd wskazał, że wina w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. obejmuje zarówno winę umyślną, jak i nieumyślną (niedbalstwo). Ostatecznie, NSA uznał, że brak jest podstaw do uwolnienia skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, interpretacja pojęcia winy w kontekście niezgłoszenia wniosku o upadłość, odrębność postępowań karnych i podatkowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z o.o. i odpowiedzialności za opłatę paliwową, ale zasady interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej są szeroko stosowalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, członek zarządu może być pociągnięty do odpowiedzialności, jeśli nie wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy, lub nie wskaże mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo wykazały przesłanki pozytywne odpowiedzialności (bezskuteczność egzekucji, pełnienie funkcji prezesa zarządu w czasie powstania zaległości). Skarżący nie wykazał przesłanek negatywnych, w szczególności braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, mimo że spółka nie dysponowała majątkiem i upłynął termin na zgłoszenie wniosku.
Jak należy interpretować pojęcie 'winy' członka zarządu w kontekście niezgłoszenia wniosku o upadłość spółki zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wina w tym kontekście obejmuje zarówno winę umyślną, jak i nieumyślną (niedbalstwo), które zakłada brak świadomości, ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że pełnienie funkcji członka zarządu jest dobrowolne i wymaga zgody. Nawet jeśli członek zarządu nie zajmuje się aktywnie sprawami spółki, ponosi odpowiedzialność. W przypadku przeszkód uniemożliwiających staranne wypełnianie obowiązków, powinien zrezygnować z funkcji. Skarżący nie wykazał, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy.
Czy postępowanie karne dotyczące przestępstw związanych z obrotem paliwami ma wpływ na postępowanie podatkowe dotyczące odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe?
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie karne i podatkowe są odrębne. Postępowanie karne zmierza do ustalenia winy i wymierzenia kary, podczas gdy postępowanie podatkowe dotyczy ustalenia podatkowych skutków zdarzeń.
Uzasadnienie
Sąd I instancji trafnie wskazał na odrębności obu postępowań. Rozstrzygnięcie w sprawie karnej nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego zależałby wynik postępowania podatkowego.
Przepisy (26)
Główne
O.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość lub nie wskazał mienia spółki.
t.j.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
u.p.u.n. art. 10
Prawo upadłościowe i naprawcze
u.p.u.n. art. 11 § 1
Prawo upadłościowe i naprawcze
u.p.u.n. art. 11 § 2
Prawo upadłościowe i naprawcze
u.p.u. art. 11 § 1
Prawo upadłościowe
u.p.u. art. 11 § 2
Prawo upadłościowe
u.p.u. art. 21 § 1
Prawo upadłościowe
k.s.h. art. 202 § 5
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 369 § 6
Kodeks spółek handlowych
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe prawidłowo wykazały przesłanki pozytywne odpowiedzialności członka zarządu (bezskuteczność egzekucji, pełnienie funkcji w czasie powstania zaległości). • Skarżący nie wykazał przesłanek negatywnych (braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość). • Pełnienie funkcji członka zarządu jest dobrowolne i wymaga zgody; w przypadku przeszkód należy zrezygnować z funkcji. • Postępowanie karne i podatkowe są odrębne i nie wpływają na siebie wzajemnie.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (Kpa) przez niewyjaśnienie stanu faktycznego i nierozpatrzenie wniosków dowodowych (przesłuchanie, akta sprawy karnej). • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieodniesienie się w uzasadnieniu do pominiętych wniosków dowodowych. • Niewłaściwe zastosowanie art. 116 § 1b) i 2 O.p. przez uznanie odpowiedzialności skarżącego, mimo braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość.
Godne uwagi sformułowania
Pełnienie funkcji członka zarządu spółki z o.o. jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy czym członek zarządu może w każdym czasie zrezygnować ze swojej funkcji. • Wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., to zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci niedbalstwa. • Rozstrzygnięcie w sprawie karnej nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego uzależniony miałby być wynik prowadzonego w rozstrzyganej sprawie postępowania.
Skład orzekający
Janusz Zajda
przewodniczący
Elżbieta Kowalik-Grzanka
sprawozdawca
Artur Adamiec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, interpretacja pojęcia winy w kontekście niezgłoszenia wniosku o upadłość, odrębność postępowań karnych i podatkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z o.o. i odpowiedzialności za opłatę paliwową, ale zasady interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi firmy, co jest zawsze interesujące dla przedsiębiorców i menedżerów. Wyjaśnia kluczowe aspekty odpowiedzialności członków zarządu.
“Czy możesz stracić majątek przez długi swojej firmy? NSA wyjaśnia odpowiedzialność członków zarządu.”
Dane finansowe
WPS: 459 368 PLN
Sektor
paliwowy
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.