I GSK 387/22Solidarna odpowiedzialność za zwrot dofinansowania unijnego 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zwrot nienależnie pobranego dofinansowania unijnego. Skarżący podnosił szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędnego ustalenia początku biegu terminu przedawnienia, wadliwej wykładni przepisów o odpowiedzialności subsydiarnej oraz niewłaściwego ustalenia momentu niewypłacalności spółki. NSA, analizując zarzuty, uznał je za niezasadne. Sąd podkreślił, że okres przedawnienia należy liczyć od momentu popełnienia nieprawidłowości, a nie od daty przyznania środków. Wskazał, że decyzje administracyjne zostały wydane w ustawowym terminie. Ponadto, NSA stwierdził, że skarżący ponosi winę za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, co potwierdziły ustalenia sądu upadłościowego dotyczące braku majątku i trwałej utraty zdolności do regulowania zobowiązań. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą związania organów administracji orzeczeniami sądów powszechnych, uznając, że WSA prawidłowo zinterpretował art. 365 § 1 kpc. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia w sprawach o zwrot środków unijnych, odpowiedzialności subsydiarnej członków zarządu oraz momentu właściwego do zgłoszenia wniosku o upadłość.
Sprawa dotyczy specyficznego rozporządzenia UE (543/2011) i ustawy o ARiMR, ale zasady przedawnienia i odpowiedzialności zarządu mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (5)
Kiedy rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu za zobowiązania spółki z tytułu nienależnie pobranych płatności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się wraz z zakończeniem realizacji Planu Dochodzenia do Uznania, a nie od dnia przyznania środków.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95, w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. W sprawie realizacja planu obejmowała okres do końca 2015 r., a do tego należy doliczyć 4 miesiące przewidziane w art. 49 ust. 4 rozporządzenia 543/2011, co daje początek terminu przedawnienia na 30 kwietnia 2016 r.
Czy doręczenie spółce decyzji deklaratoryjnej w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków przerywa bieg przedawnienia odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie decyzji spółce nie przerywa biegu przedawnienia odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu, gdyż adresatem decyzji jest spółka, a reżim odpowiedzialności subsydiarnej regulują normy prawa krajowego.
Uzasadnienie
Przepisy prawa krajowego nie przewidują przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia prawa do ustalenia odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu od wydania decyzji deklaratoryjnej, której adresatem jest spółka.
Jaki jest zakres związania organów administracji prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego oddalającym wniosek o ogłoszenie upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zakres związania obejmuje treść sentencji orzeczenia, a nie jego motywy.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 365 § 1 kpc, orzeczenie prawomocne wiąże inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, ale zakres ten ograniczony jest do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji.
Kiedy powstaje stan niewypłacalności spółki, obligujący członków zarządu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stan niewypłacalności powstaje, gdy spółka nie jest w stanie realizować wymagalnych zobowiązań, co powinno być oceniane obiektywnie w oparciu o przepisy prawa upadłościowego.
Uzasadnienie
Niewykonanie zobowiązań prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego powinno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań. W tej sprawie spółka była dłużnikiem niewypłacalnym od 2011 r. do 2016 r., a wniosek o upadłość został złożony zbyt późno.
Czy wniosek o ogłoszenie upadłości złożony przed wystąpieniem niewypłacalności jest wnioskiem złożonym we właściwym czasie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek złożony przed wystąpieniem niewypłacalności jest przedwczesny i nie zwalnia od odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie oznacza, że nie może być on złożony ani za późno, ani za wcześnie, czyli przed wystąpieniem niewypłacalności. Wniosek wierzyciela z 2013 r. był przedwczesny, a skarżący nie złożył wniosku we właściwym terminie po wystąpieniu niewypłacalności.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (24)
Główne
rozporządzenie 543/2011 art. 49 § ust. 4
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw
rozporządzenie 543/2011 art. 116 § ust. 2 lit. a
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw
rozporządzenie 543/2011 art. 123 § ust. 1
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw
rozporządzenie 2988/95 art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
ppsa art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
op art. 118 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
op art. 21 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.p.c. art. 365 § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Prawo upadłościowe art. 11 § ust. 1 i ust. 1a
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Prawo upadłościowe art. 116 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. b
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
ppsa art. 106 § § 3 i 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.c. art. 233 § § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa o ARiMR art. 10a § ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
ppsa art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o ARiMR art. 29 § ust. 1 i ust. 7
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
rozporządzenie 2988/95 art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu wieloletniego.
rozporządzenie 2988/95 art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane aktem właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę.
rozporządzenie 2988/95 art. 3 § ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich
Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia.
Prawo upadłościowe art. 116 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Właściwy czas na zgłoszenie wniosku o upadłość to moment, w którym zarząd spółki, nie będąc w stanie realizować zobowiązań, winien złożyć wniosek lub wszcząć postępowanie układowe.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia przepisów dotyczących biegu terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu. • Niewłaściwe ustalenie momentu rozpoczęcia biegu przedawnienia odpowiedzialności subsydiarnej. • Przerwanie biegu przedawnienia odpowiedzialności subsydiarnej przez doręczenie decyzji spółce. • Wadliwa wykładnia art. 365 § 1 kpc w zakresie zakresu związania orzeczeniem sądu cywilnego. • Błędna wykładnia przepisów Prawa upadłościowego i Ordynacji podatkowej dotyczących stanu niewypłacalności spółki i obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość. • Dowolne przyjęcie przez WSA, że umowy pożyczki nie dowodzą bieżącego regulowania zobowiązań. • Oddalenie skargi mimo oparcia ustaleń organu jedynie o wyrwane fragmenty z uzasadnienia orzeczenia sądu cywilnego.
Godne uwagi sformułowania
Zdarzeniem które kreuje po stronie beneficjenta przyznanej pomocy zobowiązanie do jej zwrotu jest dzień przyznania środków na rzecz beneficjenta. • Okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. • Zakres związania określony w art. 365 § 1 kpc ograniczony jest li tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów. • Niewykonanie zobowiązań prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć charakter trwały i dotyczyć przeważającej części zobowiązań. • Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie oznacza, że taki wniosek nie tylko nie może być złożony za późno, ale i nie może być złożony za wcześnie, a więc przed wystąpieniem niewypłacalności.
Skład orzekający
Tomasz Smoleń
przewodniczący
Beata Sobocha-Holc
członek
Piotr Kraczowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia w sprawach o zwrot środków unijnych, odpowiedzialności subsydiarnej członków zarządu oraz momentu właściwego do zgłoszenia wniosku o upadłość."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego rozporządzenia UE (543/2011) i ustawy o ARiMR, ale zasady przedawnienia i odpowiedzialności zarządu mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności finansowej członka zarządu za długi spółki związane z unijnymi dotacjami, co jest częstym problemem w sektorze rolniczym i budzi zainteresowanie przedsiębiorców oraz prawników.
“Czy członek zarządu odpowie za długi spółki z powodu błędnego wniosku o upadłość? NSA wyjaśnia kluczowe terminy.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.