Orzeczenie · 2025-07-02

I GSK 281/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-07-02

NSAinneWysokansa

środki unijnedofinansowaniekorekta finansowazasada konkurencyjnościkonflikt interesówzamówienia publiczneprawo UEpostępowanie sądowoadministracyjnezwrot środków

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki K. Sp. z o.o. Sp. k. w likwidacji od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Zarządu Województwa Mazowieckiego zobowiązującą do zwrotu dofinansowania unijnego. Spółka zarzucała naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym dotyczące zasady konkurencyjności, konfliktu interesów, kwalifikowalności wydatków oraz procedur kontrolnych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, szczegółowo analizował podniesione zarzuty. W odniesieniu do zarzutów procesowych, NSA uznał za niezasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (uzasadnienie wyroku było kompletne i umożliwiało kontrolę instancyjną), art. 10 p.p.s.a. (rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym było uzasadnione ze względu na pandemię COVID-19 i nie pozbawiło strony prawa do obrony), a także zarzuty dotyczące nierozpoznania wniosków dowodowych i nieprzeprowadzenia dowodów (sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi wyjątek, który nie został spełniony). NSA uznał również za niezasadne zarzuty dotyczące możliwości stwierdzania nieprawidłowości w okresie trwałości projektu oraz stosowania przepisów prawa wstecz. W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA stwierdził, że doszło do naruszenia zasady konkurencyjności poprzez wybór wykonawcy przed upublicznieniem zapytania ofertowego i brak publikacji w Dzienniku Urzędowym UE, a także do konfliktu interesów. Sąd uznał, że definicja nieprawidłowości zawarta w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 obejmuje naruszenia prawa unijnego lub krajowego, które mają lub mogą mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii, co w tym przypadku miało miejsce. NSA oddalił również zarzuty dotyczące stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju oraz art. 143 ust. 2 rozporządzenia 1303/2013, uznając, że korekta finansowa została nałożona prawidłowo, a jej wysokość (100%) wynikała z wagi naruszenia (konflikt interesów). Wnioski dowodowe spółki zostały oddalone, a wniosek o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego uznano za bezzasadny, gdyż sąd nie podzielił wątpliwości co do konstytucyjności przepisów. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących korekt finansowych w przypadku naruszenia zasady konkurencyjności i konfliktu interesów przy zamówieniach współfinansowanych ze środków UE, a także kwestie proceduralne związane z postępowaniem przed sądami administracyjnymi.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z funduszami UE i zasadami zamówień publicznych.

Zagadnienia prawne (4)

Czy naruszenie zasady konkurencyjności i wystąpienie konfliktu interesów w procedurze wyboru wykonawcy projektu współfinansowanego ze środków unijnych uzasadnia nałożenie korekty finansowej w wysokości 100% dofinansowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie zasady konkurencyjności i wystąpienie konfliktu interesów, które mogą mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii, stanowią nieprawidłowość uzasadniającą nałożenie korekty finansowej, a w przypadku konfliktu interesów, korekta w wysokości 100% jest przewidziana przepisami.

Uzasadnienie

NSA uznał, że naruszenie zasady konkurencyjności (brak publikacji zapytania ofertowego w Dzienniku Urzędowym UE) oraz konflikt interesów (powiązania osobowe między beneficjentem a wykonawcą) stanowią nieprawidłowość w rozumieniu prawa UE, która może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii. Waga tych naruszeń, zwłaszcza konfliktu interesów, uzasadnia zastosowanie 100% korekty finansowej zgodnie z przepisami.

Czy sąd administracyjny może odmówić przeprowadzenia dowodów uzupełniających, jeśli uzna, że materiał dowodowy zgromadzony przez organy jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania dowodowego, a możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających (art. 106 § 3 p.p.s.a.) jest wyjątkiem, który sąd może zastosować według własnej oceny, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że sąd administracyjny opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym przez organy administracji. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. daje sądowi swobodę w decydowaniu o przeprowadzeniu dowodów uzupełniających, a w tej sprawie sąd nie stwierdził potrzeby takiego postępowania.

Czy rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym przez sąd administracyjny w okresie pandemii COVID-19, bez zgody stron, narusza prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii COVID-19, na podstawie przepisów szczególnych (ustawa o COVID-19), jest dopuszczalne i nie narusza prawa do jawności, jeśli jest uzasadnione zagrożeniem dla zdrowia i nie można przeprowadzić rozprawy zdalnie.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że prawo do publicznej rozprawy nie jest absolutne i może podlegać ograniczeniom w celu ochrony zdrowia. Przepisy ustawy o COVID-19 pozwalały na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, co było uzasadnione w warunkach pandemii, a strona nie została pozbawiona możliwości obrony swoich praw.

Czy przepisy dotyczące korekt finansowych, które weszły w życie po dacie stwierdzenia nieprawidłowości, mogą być zastosowane do oceny kwalifikowalności wydatków?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy dotyczące korekt finansowych stosuje się na dzień wykrycia nieprawidłowości lub na dzień orzekania, a niekoniecznie na dzień powstania nieprawidłowości, jeśli celem jest przywrócenie równowagi między stanem zakładanym a rzeczywistym.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że korekta finansowa ma na celu przywrócenie równowagi i zapewnienie zgodności wdrożenia programu z prawem. Dlatego stosuje się przepisy aktualne na dzień wykrycia nieprawidłowości lub orzekania, a niekoniecznie na dzień ich powstania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną K. Sp. z o.o. Sp. k. w likwidacji w W. od wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 722/20.

Przepisy (37)

Główne

ustawa wdrożeniowa art. 22 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 22 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 23 § ust. 3

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 24 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

ustawa wdrożeniowa art. 24 § ust. 5 i ust. 9 pkt 1

Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020

u.f.p. art. 184 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Rozporządzenie Ogólne art. 2 § pkt 36

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006

Rozporządzenie Ogólne art. 143 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień art. 1 § ust. 1

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 10