I FSK 820/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Przedmiotem sporu było prawo skarżącego do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur wystawionych przez spółki outsourcingowe w latach 2012-2013. Skarżący twierdził, że doszło do skutecznego przejścia części zakładu pracy na inne podmioty (outsourcing pracowników), co uprawniało go do odliczenia VAT. Organy podatkowe oraz WSA uznały jednak, że umowy outsourcingowe były pozorne, nie doszło do faktycznego przejścia zakładu pracy w rozumieniu art. 231 § 1 Kodeksu pracy, a skarżący wiedział lub powinien wiedzieć, że transakcje nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W konsekwencji odmówiono mu prawa do odliczenia VAT na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, szczegółowo analizował zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał skutecznie naruszenia przepisów postępowania, a ustalony przez organy stan faktyczny, zgodnie z którym nie doszło do rzeczywistej zmiany pracodawcy, jest prawidłowy. W związku z tym, zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, w tym przepisów dotyczących przedawnienia, przejścia zakładu pracy, prawa do odliczenia VAT oraz przepisów Konstytucji i prawa UE, również zostały uznane za niezasadne. NSA podkreślił, że o przejściu zakładu pracy decydują okoliczności faktyczne, a nie tylko formalne umowy, oraz że organy podatkowe miały prawo oceniać skutki podatkowe zawartych umów. Skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący obciążony kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących outsourcingu pracowniczego w kontekście prawa podatkowego, oceny pozorności umów przez organy podatkowe oraz prawa do odliczenia VAT naliczonego.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście konkretnych umów outsourcingowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy doszło do skutecznego przejścia części zakładu pracy w rozumieniu art. 231 § 1 Kodeksu pracy w wyniku zawarcia umów o outsourcing pracowniczy, co uprawniałoby do odliczenia VAT naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie doszło do faktycznego przejścia zakładu pracy. Umowy outsourcingowe były pozorne, a skarżący nadal świadczył pracę na rzecz swojego dotychczasowego pracodawcy, nie doszło do rzeczywistej zmiany pracodawcy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że materiał dowodowy potwierdza, iż pracownicy nadal świadczyli pracę na rzecz skarżącego, nie zmieniły się warunki zatrudnienia, a spółki outsourcingowe faktycznie zrezygnowały z obowiązków pracodawcy, ograniczając się jedynie do wypłaty wynagrodzenia. Stworzono fikcję prawną w celu osiągnięcia korzyści finansowych.
Czy organ podatkowy jest uprawniony do oceny skutków podatkowych umów cywilnoprawnych, w tym stwierdzenia ich pozorności lub nieważności w kontekście prawa podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy ma prawo i obowiązek kwalifikowania zdarzeń na gruncie prawa podatkowego i dokonywania oceny ich skutków prawnopodatkowych, nawet jeśli wiąże się to z oceną umów cywilnoprawnych. Obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego powstaje tylko w przypadku wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego.
Uzasadnienie
NSA powołując się na utrwalone orzecznictwo, stwierdził, że zasada swobody umów może być kwestionowana na gruncie prawa podatkowego. Organy podatkowe nie stwierdzały nieważności umów w rozumieniu art. 58 § 1 k.c., lecz stosowały regulacje przewidziane w ustawie o VAT (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a)), co było zasadne.
Czy skarżący wiedział lub powinien wiedzieć, że faktury wystawione przez firmy outsourcingowe nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co skutkowałoby odmową prawa do odliczenia VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął, że udowodnione zostało, iż skarżący wiedział lub powinien wiedzieć, że wystawione faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Uzasadnienie
Na podstawie ustalonego stanu faktycznego, który wykazał pozorność umów outsourcingowych i brak faktycznego przejścia zakładu pracy, NSA uznał, że skarżący nie był uprawniony do odliczenia VAT naliczonego.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji (np. oddalenie wniosków dowodowych, wadliwe uzasadnienie) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA zostały uznane za niezasadne.
Uzasadnienie
NSA szczegółowo analizował zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym oddalenia wniosków dowodowych i wadliwości uzasadnienia, uznając je za nieuzasadnione i nie mające wpływu na wynik sprawy.
Przepisy (28)
Główne
k.p. art. 231 § 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
Błędna wykładnia przepisu dotyczącego przejścia zakładu pracy, wymagająca ustalenia przeniesienia majątku, zmiany warunków zatrudnienia, podobieństwa działalności i zachowania tożsamości zakładu.
ustawa o VAT art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Błędna wykładnia skutkująca pozbawieniem prawa do odliczenia podatku naliczonego.
ustawa o VAT art. 88 § 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Zastosowanie przepisu w celu odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdy faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
ustawa o VAT art. 99 § 12
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Błędna wykładnia skutkująca pozbawieniem prawa do odliczenia podatku naliczonego.
ustawa o VAT art. 103 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Błędna wykładnia skutkująca pozbawieniem prawa do odliczenia podatku naliczonego.
ustawa o VAT art. 108 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Błędna wykładnia skutkująca pozbawieniem prawa do odliczenia podatku naliczonego.
ustawa o VAT art. 109 § 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Błędna wykładnia skutkująca pozbawieniem prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Pomocnicze
o.p. art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Błędne uznanie, że skarżący otrzymał zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
o.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Błędne uznanie, że zobowiązania objęte decyzją nie uległy przedawnieniu.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja organu II instancji była wadliwa.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nierozpoznanie istoty sprawy lub wadliwe uzasadnienie wyroku.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Naruszenie zasady ochrony zaufania do państwa i prawa oraz zasady określoności i pewności prawa.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Naruszenie prawa do równego traktowania przez władze publiczne.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Naruszenie prawa do odliczenia podatku naliczonego.
k.c. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Zastosowanie przepisu i uznanie umów za nieważne bez podstaw prawnych.
o.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego.
o.p. art. 233 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
o.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dowolna ocena materiału dowodowego i błędne ustalenie stanu faktycznego.
o.p. art. 191 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dowolna ocena materiału dowodowego i błędne ustalenie stanu faktycznego.
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Uchybienie zasadzie praworządności.
o.p. art. 199a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ocena skutków podatkowych na podstawie przepisów prawa cywilnego.
o.p. art. 199a § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ocena skutków podatkowych na podstawie przepisów prawa cywilnego.
o.p. art. 199a § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Niezwrócenie się do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunków prawnych.
o.p. art. 210 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji przesłanek stwierdzenia nieważności umów.
o.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Oddalenie wniosków dowodowych strony.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Brak podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie wniosków dowodowych skarżącego.
p.p.s.a. art. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nierozpoznanie istoty sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak faktycznego przejścia zakładu pracy w rozumieniu art. 231 § 1 k.p. • Umowy outsourcingowe były pozorne i miały na celu osiągnięcie korzyści finansowych. • Skarżący wiedział lub powinien wiedzieć, że faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. • Organy podatkowe miały prawo oceniać skutki podatkowe umów i stosować przepisy ustawy o VAT.
Odrzucone argumenty
Skuteczne przejście części zakładu pracy na inne podmioty (outsourcing pracowników). • Ważność umów outsourcingowych. • Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, Kodeksu pracy, ustawy o VAT, Konstytucji RP i prawa UE przez organy i WSA. • Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia • rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania • nie można skutecznie powoływać się na ten zarzut, o ile równocześnie nie zostaną - także skutecznie - zakwestionowane ustalenia faktyczne • o tym, czy dochodzi do spełnienia przesłanek zawartych w art. 23¹ § 1 k.p. nie decydują umowy i porozumienia zawarte między skarżącym i spółkami R. i K., ale okoliczności faktyczne identyfikujące normatywne pojęcie przejścia zakładu pracy • zasada swobody zawierania umów może być kwestionowana na gruncie prawa podatkowego
Skład orzekający
Elżbieta Olechniewicz
sędzia del. WSA
Gabriela Zalewska-Radzik
sędzia NSA (sprawozdawca)
Zbigniew Łoboda
sędzia NSA (przewodniczący)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących outsourcingu pracowniczego w kontekście prawa podatkowego, oceny pozorności umów przez organy podatkowe oraz prawa do odliczenia VAT naliczonego."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście konkretnych umów outsourcingowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zjawiska outsourcingu i jego konsekwencji podatkowych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Pokazuje, jak sądy analizują rzeczywisty charakter transakcji.
“Pozorny outsourcing pracowników: NSA wyjaśnia, kiedy firmy tracą prawo do odliczenia VAT.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.