I FSK 270/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A.G. od wyroku WSA w Łodzi, który częściowo uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do lipca 2013 r. Głównym zarzutem podnoszonym przez stronę skarżącą było naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności poprzez instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. WSA, rozpoznając sprawę ponownie po wyroku NSA, stwierdził, że postępowanie karne skarbowe było instrumentalne, jednakże zobowiązanie za lipiec 2013 r. nie uległo przedawnieniu z uwagi na skuteczne zabezpieczenie wierzytelności dokonane decyzją z 11 sierpnia 2014 r. i doręczenie zarządzeń zabezpieczenia w dniu 28 sierpnia 2014 r., co zgodnie z art. 70 § 6 pkt 4 Ordynacji podatkowej zawiesiło bieg terminu przedawnienia. W pozostałym zakresie (kwiecień, maj, czerwiec 2013 r.) skarga została oddalona. NSA, rozpatrując skargę kasacyjną, oddalił ją, uznając, że WSA prawidłowo dopuścił dowody uzupełniające z dokumentów związanych z zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, a także że nie naruszono związania wykładnią prawa ustaloną w poprzednim wyroku NSA. Sąd podkreślił, że istotą sporu było zbadanie, czy nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych, a przeprowadzone dowody były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. NSA odniósł się również do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, uznając, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, oraz odmówiły zastosowania stawki 0% do wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów z powodu braku należytej staranności podatnika i niespełnienia przesłanek do zastosowania tej stawki. Zdanie odrębne zgłosił sędzia Adam Nita, kwestionując dopuszczenie przez WSA dowodów uzupełniających z dokumentów, argumentując, że sąd administracyjny nie powinien zastępować organu podatkowego w ustalaniu stanu faktycznego sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w tym skutków instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz znaczenia zabezpieczenia wierzytelności. Praktyka dopuszczania dowodów uzupełniających przez sądy administracyjne. Zasady odliczania podatku VAT i stosowania stawki 0% dla WDT w kontekście należytej staranności podatnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w tym konkretnych przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT. Interpretacja art. 106 § 3 P.p.s.a. w kontekście ustaleń faktycznych może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (5)
Czy instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wywołuje skutek prawny w postaci zawieszenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie wywołuje skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
NSA w uchwale I FPS 1/21 stwierdził, że tzw. instrumentalne wszczęcie postępowania karnego lub karnego skarbowego nie wywołuje skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Czy doręczenie zarządzenia zabezpieczenia wierzytelności podatkowej zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie zarządzenia zabezpieczenia wierzytelności podatkowej zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu z dniem doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji może dopuścić dowód z dokumentów uzupełniających w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, nawet jeśli nie było to przedmiotem postępowania przed organami podatkowymi?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może dopuścić dowód z dokumentów uzupełniających, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania, nawet jeśli dotyczy to kwestii niebadanych przez organ.
Uzasadnienie
NSA uznał, że sąd pierwszej instancji miał prawo dopuścić dowód z dokumentów urzędowych związanych z zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, nawet jeśli dotyczyło to innych przesłanek niż te, na które powoływały się organy, w celu rozwiania istotnych wątpliwości i uniknięcia nadmiernego przedłużenia postępowania.
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, nawet jeśli nie dochował należytej staranności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, zwłaszcza gdy nie dochował należytej staranności.
Uzasadnienie
Faktury nie dokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego, a brak należytej staranności podatnika wyklucza możliwość odliczenia VAT.
Czy podatnikowi przysługuje prawo do zastosowania stawki 0% dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, jeśli nie wykazał należytej staranności w weryfikacji kontrahentów i dokumentacji transakcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnikowi nie przysługuje prawo do zastosowania stawki 0% dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, jeśli nie wykazał należytej staranności i nie spełnił przesłanek do zastosowania tej stawki.
Uzasadnienie
Brak dowodów na weryfikację zagranicznych kontrahentów, brak dokumentów potwierdzających rzeczywiste dostawy towarów oraz inne braki w dokumentacji transakcji uzasadniają zakwestionowanie stawki 0% dla WDT.
Przepisy (19)
Główne
O.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
O.p. art. 70 § 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem: 1) wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania; 2) wszczęcia postępowania karnego lub karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, jeżeli zostało ono wszczęte przeciwko osobie wskazanej jako podatnik; 3) doręczenia podatnikowi postanowienia o przedstawieniu zarzutów w związku z wszczętym postępowaniem karnym lub karnoskarbowym; 4) doręczenia zarządzenia zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
O.p. art. 70 § 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu: 1) wniesienia skargi do sądu administracyjnego; 2) zakończenia postępowania karnego lub karnoskarbowego; 3) doręczenia podatnikowi ostatecznego postanowienia o umorzeniu postępowania karnego lub karnoskarbowego; 4) wygaśnięcia decyzji o zabezpieczeniu.
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika.
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzające transakcje, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych transakcji.
u.p.t.u. art. 42 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Stawkę 0% stosuje się do importu towarów, wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz eksportu towarów, pod warunkiem że podatnik posiada dokumenty, z których wynika, że towary zostały wywiezione z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej lub że nastąpiła wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.
u.p.t.u. art. 41 § 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
W przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów stawka podatku wynosi 0%.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
P.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję administracyjną w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego jest wiążąca dla sądu oraz organu, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem rozpoznania.
P.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
P.p.s.a. art. 194 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dokumenty urzędowe sporządzone przez organy państwowe w ramach ich kompetencji stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
O.p. art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy właściwy w sprawie, w której zostało wszczęte postępowanie karne skarbowe, zawiadamia podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
u.p.t.u. art. 108 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podatnicy, którzy wystawili fakturę, w której wykazano kwotę podatku, są obowiązani do jego zapłaty.
Dz.U. 2024 poz 935 art. 106 § 3
Dotyczy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2024 poz 935 art. 190
Dotyczy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie wywołuje skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • Doręczenie zarządzenia zabezpieczenia wierzytelności podatkowej zawiesza bieg terminu przedawnienia. • Faktury nie dokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie dają prawa do odliczenia podatku naliczonego. • Brak należytej staranności podatnika przy weryfikacji kontrahentów i dokumentacji transakcji wyklucza prawo do odliczenia VAT i zastosowania stawki 0% dla WDT.
Odrzucone argumenty
Wyrok WSA naruszył art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez dopuszczenie dowodów uzupełniających, które powinny być zebrane przez organ podatkowy. • Wyrok WSA naruszył art. 190 P.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia w zakresie wykraczającym poza zalecenia NSA z poprzedniego wyroku. • Wyrok WSA naruszył przepisy prawa materialnego dotyczące prawa do odliczenia VAT i stosowania stawki 0% dla WDT.
Godne uwagi sformułowania
tzw. instrumentalne wszczęcie postępowania karnego lub karnego skarbowego nie wywołuje skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia • sąd administracyjny nie powinien zastępować organu podatkowego w ustalaniu stanu faktycznego sprawy • faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych • podatnik nie dochował należytej staranności
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Artur Mudrecki
sprawozdawca
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w tym skutków instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego oraz znaczenia zabezpieczenia wierzytelności. Praktyka dopuszczania dowodów uzupełniających przez sądy administracyjne. Zasady odliczania podatku VAT i stosowania stawki 0% dla WDT w kontekście należytej staranności podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w tym konkretnych przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT. Interpretacja art. 106 § 3 P.p.s.a. w kontekście ustaleń faktycznych może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii przedawnienia podatkowego i jego obchodzenia przez organy, a także zasad odliczania VAT. Zawiera analizę instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego i znaczenia zabezpieczenia wierzytelności, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego. Zdanie odrębne dodaje element kontrowersji.
“Czy organy mogą 'oszukać' przedawnienie podatkowe? NSA rozstrzyga o instrumentalnym wszczęciu postępowania karnego.”
Zdanie odrębne
Adam Nita
Sędzia Adam Nita zgłosił zdanie odrębne, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem NSA w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji dopuścił dowód z dokumentów uzupełniających na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. w celu ustalenia innych przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia niż te, na które powoływały się organy podatkowe. Argumentował, że sąd administracyjny nie powinien zastępować organu podatkowego w ustalaniu stanu faktycznego sprawy, a jedynie kontrolować zgodność z prawem jego działań.
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.