I FSK 195/23Odliczenie VAT nierzetelne faktury świadomość spółki 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki W. sp. z o.o. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego za marzec-czerwiec 2016 r. Organy podatkowe zakwestionowały faktury VAT wystawione przez C. sp. z o.o., twierdząc, że nie dokumentowały one faktycznie wykonanych usług, a spółka W. miała o tym wiedzę. WSA w Łodzi podzielił to stanowisko. Skarżąca spółka zarzuciła w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwość uzasadnienia), oraz naruszenie prawa materialnego, w tym art. 8 ust. 2a ustawy o VAT i zasady neutralności VAT. Podnosiła, że usługi zostały faktycznie wykonane, a organy nie wykazały jej złej wiary. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że uzasadnienie WSA było prawidłowe, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego są niezasadne. Sąd stwierdził, że organy i WSA prawidłowo ustaliły nierzetelność podmiotową faktur, a spółka świadomie posługiwała się dokumentami, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji gospodarczych, co wyklucza prawo do odliczenia VAT.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska NSA w zakresie nierzetelności podmiotowej faktur VAT, świadomości podatnika i prawa do odliczenia VAT w kontekście oszustw podatkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym kluczowe było udowodnienie świadomości podatnika o nierzetelności faktur.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT przysługuje podatnikowi, który otrzymał faktury za usługi budowlane, jeśli wystawca faktury nie wykonał tych usług, a podatnik miał tego świadomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do odliczenia nie przysługuje, jeśli faktury są nierzetelne podmiotowo, a podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o tej nierzetelności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił stan faktyczny sprawy, stwierdzając nierzetelność podmiotową faktur wystawionych przez C. sp. z o.o. oraz świadomość spółki W. co do tej nierzetelności. Brak prawa do odliczenia wynika z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u., który wyłącza prawo do odliczenia w przypadku faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane lub zostały dokonane przez inny podmiot, o czym podatnik wiedział.
Czy uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez powielenie argumentacji organu i brak samodzielnej analizy sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA zawierało wymagane elementy i umożliwiało kontrolę instancyjną.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe, zawierało wymagane elementy i umożliwiało kontrolę instancyjną. Akceptacja stanowiska organu przez sąd pierwszej instancji, jeśli jest ono prawidłowe, nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Czy zasada neutralności VAT oraz art. 8 ust. 2a ustawy o VAT (fikcja prawna refakturowania) mogą być podstawą do odliczenia VAT od faktur wystawionych przez podmiot, który nie wykonał usług, nawet jeśli usługi zostały faktycznie wykonane przez inny podmiot?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, fikcja prawna refakturowania (art. 8 ust. 2a u.p.t.u.) odnosi się do usług zgodnych z rzeczywistością pod względem stron i przedmiotu transakcji. Jeśli wystawca faktury nie nabył usług we własnym imieniu, nie mógł ich odsprzedać, a tym samym nie można zastosować tej fikcji.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 8 ust. 2a u.p.t.u. ustanawia fikcję prawną dla refakturowania, ale dotyczy ona usług zgodnych z rzeczywistością. W tej sprawie wystawca faktur nie nabył usług we własnym imieniu, więc nie mógł ich odsprzedać, co wyklucza zastosowanie tego przepisu i prawo do odliczenia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (42)
Główne
u.p.t.u. art. 8 § ust. 2a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Przepis ten nie został naruszony, gdyż nie zastosowano go do sytuacji, gdzie wystawca faktury nie nabył usług we własnym imieniu.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Prawo to nie przysługuje w przypadku faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane. Przepis ten został prawidłowo zastosowany.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Prawo to nie przysługuje w przypadku faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podatek naliczony stanowi kwotę podatku, o którą podatnik ma prawo obniżyć kwotę podatku należnego. Prawo to nie przysługuje w przypadku faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane. Przepis ten został prawidłowo zastosowany.
Dyrektywa 2006/112/WE art. 28
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Przepis ten nie został naruszony, gdyż nie zastosowano go do sytuacji, gdzie wystawca faktury nie nabył usług we własnym imieniu.
Dyrektywa 2006/112/WE art. 167
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Prawo do odliczenia podatku naliczonego powstaje w momencie, gdy podatek naliczony stał się należny. Prawo to nie przysługuje w przypadku faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane.
Dyrektywa 2006/112/WE art. 273
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobiegania oszustwom. Odmowa odliczenia VAT w przypadku oszustwa jest zgodna z zasadami Dyrektywy.
u.p.t.u. art. 8 § ust. 2a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Przepis ten nie został naruszony, gdyż nie zastosowano go do sytuacji, gdzie wystawca faktury nie nabył usług we własnym imieniu.
Dyrektywa 2006/112/WE art. 28
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Przepis ten nie został naruszony, gdyż nie zastosowano go do sytuacji, gdzie wystawca faktury nie nabył usług we własnym imieniu.
Dyrektywa 2006/112/WE art. 167
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Prawo do odliczenia podatku naliczonego powstaje w momencie, gdy podatek naliczony stał się należny. Prawo to nie przysługuje w przypadku faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane.
Dyrektywa 2006/112/WE art. 273
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Państwa członkowskie podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobiegania oszustwom. Odmowa odliczenia VAT w przypadku oszustwa jest zgodna z zasadami Dyrektywy.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Prawo to nie przysługuje w przypadku faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podatek naliczony stanowi kwotę podatku, o którą podatnik ma prawo obniżyć kwotę podatku należnego. Prawo to nie przysługuje w przypadku faktur dokumentujących czynności, które nie zostały dokonane.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane. Przepis ten został prawidłowo zastosowany.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji nie naruszył tego przepisu, gdyż jego uzasadnienie było prawidłowe.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie naruszył tego przepisu, gdyż nie stwierdzono, aby zaniechał orzeczenia, będąc do tego zobowiązany.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli naruszono prawo materialne lub procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował ten przepis.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uchylenia decyzji lub postanowienia, sąd oddala skargę. Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę.
o.p. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Postępowanie podatkowe powinno budzić zaufanie do organów podatkowych. Sąd uznał, że organ prowadził postępowanie zgodnie z tym przepisem.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Sąd uznał, że organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy rozpatruje sprawę na podstawie zebranego materiału dowodowego. Sąd uznał, że organ prawidłowo rozpatrzył sprawę.
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy.
o.p. art. 194 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dokument urzędowy, spełniający wymogi określone w Ordynacji podatkowej, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Sąd uznał, że dokumenty urzędowe dotyczące nierzetelności faktur miały moc dowodową.
o.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Sąd uznał, że uzasadnienie decyzji było prawidłowe.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Sąd uznał, że wyrok NSA w sprawie C. nie miał bezpośredniego wpływu na ustalenie dobrej wiary spółki W.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że kwestia dobrej wiary spółki W. nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie C.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i niepodzielności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa obywatelskie oraz przestrzega praworządności. Zasada praworządności została uwzględniona.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku bezzasadności skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzeka o jej oddaleniu. Sąd oddalił skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, sąd zasądza od strony skarżącej na rzecz organu zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania obejmuje koszty zastępstwa procesowego. Sąd zasądził koszty postępowania.
Dyrektywa 2006/112/WE art. 1
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dyrektywa określa zasady wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Zasada neutralności VAT została uwzględniona w interpretacji przepisów.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji nie naruszył tego przepisu, gdyż jego uzasadnienie było prawidłowe.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli naruszono prawo materialne lub procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował ten przepis.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uchylenia decyzji lub postanowienia, sąd oddala skargę. Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Sąd uznał, że organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy rozpatruje sprawę na podstawie zebranego materiału dowodowego. Sąd uznał, że organ prawidłowo rozpatrzył sprawę.
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Sąd uznał, że wyrok NSA w sprawie C. nie miał bezpośredniego wpływu na ustalenie dobrej wiary spółki W.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że kwestia dobrej wiary spółki W. nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie C.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury były nierzetelne podmiotowo, ponieważ usługi nie zostały wykonane przez wystawców faktur. • Spółka W. miała świadomość nierzetelności faktur i brała udział w oszustwie podatkowym. • Odmowa prawa do odliczenia VAT jest zgodna z przepisami u.p.t.u. i Dyrektywą VAT.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe (art. 121, 122, 187 o.p.). • Naruszenie prawa materialnego, w tym zasady neutralności VAT i art. 8 ust. 2a u.p.t.u. • Błędna wykładnia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. • Naruszenie art. 170 i 171 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie prawomocnego wyroku NSA w sprawie C. sp. z o.o.
Godne uwagi sformułowania
faktury nierzetelne podmiotowo • świadomość Skarżącej co do posługiwania się nierzetelnymi w zakresie podmiotowym fakturami • zasada neutralności podatku VAT • fikcja prawna refakturowania • nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane
Skład orzekający
Maja Chodacka
sędzia WSA (del.)
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Marek Kołaczek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska NSA w zakresie nierzetelności podmiotowej faktur VAT, świadomości podatnika i prawa do odliczenia VAT w kontekście oszustw podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym kluczowe było udowodnienie świadomości podatnika o nierzetelności faktur.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur, gdzie kluczowe jest udowodnienie świadomości podatnika o nierzetelności faktury. Wyrok NSA jasno określa kryteria i konsekwencje dla podatników.
“Czy wiedziałeś, że nierzetelna faktura VAT może pozbawić Cię prawa do odliczenia? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.