Orzeczenie · 2025-01-30

I CSK 602/24

Sąd

Sąd Najwyższy

Miejsce

Warszawa

Data

2025-01-30

SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy

kredyt CHFklauzula abuzywnaskarga kasacyjnaSąd Najwyższyprawo bankoweochrona konsumentadyrektywa 93/13nieważność umowy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który oddalił apelację banku od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach. Sąd Okręgowy stwierdził nieważność umowy kredytu mieszkaniowego indeksowanego do franka szwajcarskiego, zawartej w 2008 r., oraz zasądził od banku na rzecz powodów K.G. i T.G. kwoty 38.625,86 zł i 30.590,25 CHF wraz z odsetkami. Bank w skardze kasacyjnej wskazał na istotne zagadnienia prawne dotyczące m.in. możliwości ustalenia treści umowy po usunięciu postanowień abuzywnych, stosowania przepisów dyspozytywnych, wykładni przepisów dotyczących klauzul indeksacyjnych oraz ryzyka walutowego, a także oceny abuzywności klauzul w kontekście celu dyrektywy 93/13. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398^9 § 1 k.p.c.), stwierdził, że podniesione przez skarżącego zagadnienia prawne zostały już wystarczająco wyjaśnione w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym judykaturę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W szczególności Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa dotyczącego abuzywności klauzul indeksacyjnych, przejrzystości umów, możliwości obowiązywania umowy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych oraz dopuszczalności zastępowania ich innymi regulacjami. Wobec braku spełnienia przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążył bank kosztami postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych do walut obcych, potwierdzające utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie abuzywności klauzul i skutków ich eliminacji.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy głównie kwestii proceduralnych związanych z przyjmowaniem skarg kasacyjnych w sprawach o kredyty indeksowane, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Zagadnienia prawne (6)

Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego dopuszczalne jest ustalenie treści umowy na podstawie przepisów k.c. lub innych przepisów prawa, w tym poprzez analogię, w celu określenia wartości waluty obcej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zagadnienie to zostało już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE, które wskazuje na niedopuszczalność takiego działania w kontekście ochrony konsumenta.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się na temat konsekwencji eliminacji klauzul abuzywnych z umów kredytów indeksowanych, wskazując, że nie można ich zastępować przepisami ogólnymi lub analogią, jeśli prowadzi to do obejścia przepisów o ochronie konsumenta.

Czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do CHF po usunięciu postanowienia abuzywnego, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, powstania sporu czy dnia orzekania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Ocena możliwości obowiązywania umowy po wyeliminowaniu klauzuli abuzywnej powinna być dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w chwili zawarcia umowy.

Uzasadnienie

Sankcja bezskuteczności klauzuli abuzywnej działa od początku (ab initio), co oznacza, że ocena możliwości obowiązywania umowy bez tej klauzuli musi być dokonywana w oparciu o stan prawny z chwili jej zawarcia.

Czy jeżeli umowa kredytu indeksowanego do CHF nie może obowiązywać bez abuzywnego postanowienia, dochodzi do automatycznej substytucji normą dyspozytywną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, automatyczna substytucja normą dyspozytywną nie zachodzi, a utrzymanie umowy wymaga spełnienia określonych przesłanek, w tym braku szczególnie niekorzystnych konsekwencji dla konsumenta po upadku umowy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy, opierając się na orzecznictwie TSUE, wskazał, że zastąpienie klauzuli abuzywnej przepisem dyspozytywnym jest możliwe tylko w ściśle określonych warunkach, a sama wola stron nie jest wystarczająca.

Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi przepis dyspozytywny, który automatycznie zastępuje abuzywną klauzulę kursową?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 358 § 2 k.c. nie stanowi automatycznego zastępstwa dla abuzywnych klauzul kursowych w kontekście ochrony konsumenta.

Uzasadnienie

Orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE wyklucza automatyczne zastępowanie abuzywnych klauzul kursowych przepisami krajowymi o charakterze ogólnym, jeśli nie są to przepisy dyspozytywne lub mające zastosowanie za zgodą stron.

Czy przy rozważaniu unieważnienia umowy kredytu indeksowanego do CHF na skutek abuzywności klauzuli kursowej, należy badać wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy, czy również cel dyrektywy 93/13?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Należy brać pod uwagę cel dyrektywy 93/13, a ocena abuzywności musi uwzględniać, czy postanowienie narusza równowagę kontraktową i interesy konsumenta.

Uzasadnienie

TSUE podkreśla, że ocena abuzywności musi uwzględniać nie tylko przejrzystość postanowienia, ale także jego wpływ na sytuację prawną i ekonomiczną konsumenta oraz cel dyrektywy.

Czy abuzywna jest wyłącznie klauzula kursowa, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu (klauzula kursowa i klauzula ryzyka walutowego)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się na ścisłe powiązanie klauzuli ryzyka walutowego i klauzuli spreadowej, a wyeliminowanie jednej może prowadzić do upadku drugiej.

Uzasadnienie

Eliminacja klauzul indeksacyjnych często prowadzi do upadku klauzuli ryzyka walutowego, co może skutkować nieważnością całej umowy, jeśli nie można jej uzupełnić innymi regulacjami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Powodowie (K.G. i T.G.)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
K.G.	osoba_fizyczna	powód
T.G.	osoba_fizyczna	powód
Bank spółka akcyjna w W.	spółka	pozwany

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 398^9 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 385^1 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^9 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.c. art. 65 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące wykładni oświadczeń woli, potencjalnie stosowane przy ustalaniu treści umowy.

k.c. art. 56

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący zastąpienia oświadczenia woli, potencjalnie stosowany przy ustalaniu treści umowy.

p.w. art. 41

Ustawa - Prawo wekslowe

Potencjalnie stosowany przy ustalaniu wartości waluty obcej.

k.c. art. 358 § § 2

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący zobowiązań w walucie obcej, potencjalnie stosowany jako norma dyspozytywna.

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący nieważności czynności prawnej, stosowany w przypadku, gdy umowa nie może obowiązywać bez klauzul abuzywnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podniesione przez Sąd Najwyższy argumenty dotyczące utrwalonego orzecznictwa w sprawach kredytów indeksowanych, które wykluczają potrzebę dalszej wykładni przepisów w tym zakresie.

Odrzucone argumenty

Argumenty Banku dotyczące istotnych zagadnień prawnych, które według Sądu Najwyższego zostały już wystarczająco wyjaśnione.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Zagadnienia i wątpliwości prawne sformułowane przez pozwanego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom, gdyż zostały już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym judykaturę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Skład orzekający

Roman Trzaskowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych do walut obcych, potwierdzające utrwaloną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie abuzywności klauzul i skutków ich eliminacji."

Ograniczenia: Dotyczy głównie kwestii proceduralnych związanych z przyjmowaniem skarg kasacyjnych w sprawach o kredyty indeksowane, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w sprawach kredytów frankowych, co jest nadal gorącym tematem dla prawników i konsumentów. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do kwestii przyjmowania skarg kasacyjnych w tych sprawach.

“Sąd Najwyższy zamyka drzwi skargom kasacyjnym w sprawach kredytów frankowych? Kluczowe postanowienie dla banków i kredytobiorców.”

Dane finansowe

zapłata: 38 625,86 PLN

zapłata: 30 590,25 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników