I CSK 4087/23Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej abuzywną klauzula kredytu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną M.Ł. i M.Ł.1 od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze. Sąd Okręgowy ustalił nieważność umowy kredytu i zasądził na rzecz powodów kwotę 166 570,71 zł. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając powództwo główne i ewentualne. Sąd Apelacyjny uznał, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia dotyczące ustalania marż doliczanych do średniego kursu NBP przy rozliczaniu rat kredytu, co daje bankowi całkowitą swobodę i uniemożliwia weryfikację przez kredytobiorców. Takie postanowienie wypełnia przesłankę z art. 385³ pkt 20 k.c. Sąd Apelacyjny podkreślił jednak, że za abuzywne należy uznać jedynie postanowienia dotyczące marż, a umowa po ich wyeliminowaniu nadal zawiera wszystkie konieczne elementy do określenia treści stosunku prawnego, w tym kwotę kredytu, kurs franka szwajcarskiego, okres kredytowania i oprocentowanie. Wskaźnikiem obiektywnym jest średni kurs NBP. Usunięcie marży nie skutkuje zwolnieniem z obowiązku spłaty, a umowa po wyeliminowaniu abuzywnego elementu jest możliwa do wykonania. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, wskazując, że nie wykazano przesłanki z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. Podkreślono, że normatywna treść umowy, a nie jej redakcja, decyduje o możliwości wyodrębnienia postanowień. Teza skarżących, że brak marży czyniłby umowę nieważną, zostałaby zniweczona przez wprowadzenie kursu średniego NBP. Sąd Najwyższy odwołał się do swojego orzecznictwa, w tym uchwały III CZP 25/22, wskazując, że w niniejszej sprawie umowa po usunięciu marży nadal zawiera przeliczniki kursowe (średni kurs NBP), co odróżnia ją od umów, gdzie takie przeliczniki w ogóle nie istniały. Sankcja nieważności umowy nie służy przywróceniu równowagi interesów, a jedynie ochronie publicznemu interesowi. Usunięcie marży nie pogarsza sytuacji kredytobiorcy, a wręcz przeciwnie, działa na korzyść banku. Sąd Najwyższy zasądził koszty postępowania kasacyjnego od powodów na rzecz banku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja SN dotycząca możliwości utrzymania w mocy umowy kredytu indeksowanego po wyeliminowaniu abuzywnej klauzuli marży banku, gdy umowa nadal zawiera kurs średni NBP.
Dotyczy umów, w których po wyeliminowaniu marży banku nadal istnieje obiektywny wskaźnik kursowy (średni kurs NBP). Nie dotyczy umów, w których brak jest jakichkolwiek wskaźników kursowych po eliminacji abuzywnych postanowień.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie umowy kredytu indeksowanego, określające sposób ustalania kursu waluty poprzez zastosowanie średniego kursu NBP skorygowanego o marżę banku, jest abuzywne i czy jego wyeliminowanie skutkuje nieważnością umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie dotyczące marży banku jest abuzywne, ale jego wyeliminowanie nie skutkuje nieważnością umowy, jeśli umowa po tej eliminacji nadal zawiera obiektywne wskaźniki kursowe, takie jak średni kurs NBP.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że normatywna treść umowy decyduje o możliwości wyodrębnienia postanowień. Usunięcie marży banku, która działała na korzyść banku, nie pogarsza sytuacji kredytobiorcy. Umowa po wyeliminowaniu marży nadal zawiera kurs średni NBP jako podstawę indeksacji, co odróżnia ją od umów, gdzie brak jest jakichkolwiek wskaźników kursowych, a co za tym idzie, nie prowadzi do nieważności umowy.
Czy wyeliminowanie abuzywnej klauzuli dotyczącej marży banku w umowie kredytu indeksowanego prowadzi do nieważności całej umowy, jeśli umowa po tej eliminacji nadal zawiera kurs średni NBP jako podstawę przeliczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyeliminowanie abuzywnej marży banku nie prowadzi do nieważności umowy, jeśli umowa po tej eliminacji nadal zawiera kurs średni NBP jako obiektywny wskaźnik kursowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że sankcja nieważności umowy służy ochronie interesu publicznego, a niekoniecznie przywróceniu równowagi między stronami. W przypadku, gdy umowa po wyeliminowaniu abuzywnej marży nadal zawiera kurs średni NBP, umowa jest wykonalna i nie zachodzą podstawy do stwierdzenia jej nieważności.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| M.Ł.1 | osoba_fizyczna | powód |
| Bank S.A. w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 385³ § pkt 20
Kodeks cywilny
Postanowienie dotyczące ustalenia marż doliczanych do średniego kursu NBP, przy ostatecznym ustalaniu kursów walut stosowanych do rozliczeń udzielonego kredytu, gdzie bank miał całkowitą swobodę i kredytobiorcy nie mieli możliwości weryfikacji ich naliczenia, wypełnia przesłankę abuzywności.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nie wykazano przesłanki z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
k.c. art. 357¹
Kodeks cywilny
Przepis służący przywróceniu równowagi interesów stron.
k.c. art. 358¹ § § 3
Kodeks cywilny
Przepis służący przywróceniu równowagi interesów stron.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa po wyeliminowaniu abuzywnej marży banku nadal zawiera kurs średni NBP jako obiektywny wskaźnik kursowy, co czyni ją wykonalną. • Usunięcie marży banku nie pogarsza sytuacji kredytobiorcy. • Sankcja nieważności umowy służy ochronie interesu publicznego, a niekoniecznie przywróceniu równowagi między stronami.
Odrzucone argumenty
Wyrok Sądu Apelacyjnego rażąco narusza ochronę konsumentów i skupia się na ochronie przedsiębiorcy. • Wyrok Sądu Apelacyjnego jest rażąco sprzeczny z aktualnym orzecznictwem TSUE i krajowym. • Niedozwolona modyfikacja umowy przez Sąd II instancji.
Godne uwagi sformułowania
O możliwości wyodrębnienia z tekstu umowy poszczególnych postanowień decyduje normatywna treść umowy, a nie jej redakcja. • Nieuczciwe i krzywdzące konsumenta zastosowanie do przeliczenia kursu ustalanego przez kredytodawcę, na gruncie przepisów o abuzywności, samo w sobie nie skutkuje zwolnieniem dłużnika z obowiązku spłaty zaciągniętego zobowiązania. • Sankcja nieważności umowy nie służy przywróceniu równowagi interesów stron, zakłóconej nieuczciwym postanowieniem uprawniającym bank do jednostronnego określania kursów. Sankcja nieważności umowy istnieje w interesie publicznym.
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja SN dotycząca możliwości utrzymania w mocy umowy kredytu indeksowanego po wyeliminowaniu abuzywnej klauzuli marży banku, gdy umowa nadal zawiera kurs średni NBP."
Ograniczenia: Dotyczy umów, w których po wyeliminowaniu marży banku nadal istnieje obiektywny wskaźnik kursowy (średni kurs NBP). Nie dotyczy umów, w których brak jest jakichkolwiek wskaźników kursowych po eliminacji abuzywnych postanowień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywności klauzul w umowach kredytów frankowych i stanowi ważny głos Sądu Najwyższego w tej materii, wyjaśniając kryteria oceny wykonalności umowy po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień.
“Kredyty frankowe: Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy umowa pozostaje ważna mimo abuzywnej marży banku.”
Dane finansowe
WPS: 166 570,71 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Cytowane w odpowiedziach
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.