I CSK 4008/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi. Sąd Okręgowy oddalił żądanie główne powodów A. S. i W. S., ale z żądania ewentualnego ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego i zasądził kwotę 117.428,48 CHF. Skarga kasacyjna banku podnosiła liczne zarzuty dotyczące wykładni przepisów k.p.c. i k.c. w kontekście abuzywności klauzul indeksacyjnych, interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy, dopuszczalności zastępowania abuzywnych postanowień oraz zarzucała nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnił to brakiem występowania istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, wskazując, że podniesione kwestie dotyczące abuzywności klauzul i ich skutków były już wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy stwierdził, że rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym było dopuszczalne, ponieważ rozprawa została zamknięta przed wejściem w życie uchwały III PZP 6/22, która stanowiła podstawę zarzutu nieważności. Sąd Najwyższy zasądził od pozwanej na rzecz powodów koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej oraz braku nowości zagadnień związanych z abuzywnością klauzul w umowach kredytów indeksowanych. Wskazanie na brak możliwości zastępowania abuzywnych klauzul innymi mechanizmami.
Dotyczy specyficznej procedury przedsądu w Sądzie Najwyższym i utrwalonych już kwestii prawnych związanych z kredytami indeksowanymi.
Zagadnienia prawne (11)
Czy żądanie ustalenia nieważności umowy stanowi roszczenie dopuszczalne na gruncie k.p.c., a jeżeli takie sformułowanie jest wadliwe, jaki powinien być skutek zgłoszenia takiego powództwa?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego może być w ramach skrótu myślowego określone jako żądanie ustalenia nieważności umowy, zmierzając do ustalenia nieistnienia stosunku prawnego mogącego wynikać z umów ocenionych jako nieważne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do swojej utrwalonej praktyki, zgodnie z którą żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, nawet jeśli sformułowane jako żądanie ustalenia nieważności umowy, jest dopuszczalne i zmierza do ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy ocenionej jako nieważna.
Jeżeli stronie powodowej przysługuje dalej idące roszczenie o zapłatę, wynikające ze stosunku prawnego w postaci rzekomo nieważnej umowy kredytu indeksowanego, to czy strona powodowa posiada interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie udzielił bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie w kontekście odmowy przyjęcia skargi, ale wskazał, że kwestie te były przedmiotem licznych orzeczeń, które nie budzą istotnych wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa dotyczącego interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie, wskazując, że nie budzi ono istotnych wątpliwości i było wielokrotnie rozstrzygane.
Czy dopuszczalne jest wyeliminowanie przez strony charakteru niedozwolonego (abuzywność) postanowień umowy kredytu dotyczących indeksacji poprzez zawarcie aneksu, dającego możliwość korzystania przez kredytobiorcę z dowolnie wybranego kursu?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ale wskazał, że kwestie te były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego, które nie budzą obecnie wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do bogatego orzecznictwa dotyczącego abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich skutków, wskazując, że nie stanowią one istotnego zagadnienia prawnego ani nie wymagają wykładni budzącej wątpliwości.
Czy w przypadku, gdy konsument potwierdził pisemnym oświadczeniem przekazanie mu szczegółowej informacji o ryzyku kursowym, klauzule obciążające go ryzykiem kursowym mają charakter jednoznaczny i nie stanowią postanowień niedozwolonych?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ale wskazał, że kwestie te były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego, które nie budzą obecnie wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do bogatego orzecznictwa dotyczącego abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich skutków, wskazując, że nie stanowią one istotnego zagadnienia prawnego ani nie wymagają wykładni budzącej wątpliwości.
Czy norma zawarta w umowie kredytu indeksowanego do kursu waluty obcej, odsyłająca do tabeli kursowej banku, podlega kontroli z punktu widzenia przesłanek abuzywności, czy też kontrola taka jest wyłączona na mocy art. 1 ust. 2 Dyrektywy 93/13, z uwagi na oparcie publikowania kursów na ustawowej podstawie prawnej?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ale wskazał, że kwestie te były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego, które nie budzą obecnie wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do bogatego orzecznictwa dotyczącego abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich skutków, wskazując, że nie stanowią one istotnego zagadnienia prawnego ani nie wymagają wykładni budzącej wątpliwości.
Czy określenie „niedozwolone postanowienia umowne” dotyczy określonych przez strony norm postępowania, czy też fragmentów tekstu umowy, i czy dopuszczalne jest wyeliminowanie całości kwestionowanych jednostek redakcyjnych w sytuacji stwierdzenia abuzywności tylko części norm?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ale wskazał, że kwestie te były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego, które nie budzą obecnie wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do bogatego orzecznictwa dotyczącego abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich skutków, wskazując, że nie stanowią one istotnego zagadnienia prawnego ani nie wymagają wykładni budzącej wątpliwości.
Czy norma zawarta w umowie kredytu indeksowanego, regulująca odesłanie do konkretnego źródła pochodzenia kursu walutowego (klauzula spreadu), stanowi normę regulującą główne świadczenia stron w rozumieniu art. 385^1 § 1 k.c. oraz czy należy do essentialia negotii umowy kredytu?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ale wskazał, że kwestie te były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego, które nie budzą obecnie wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do bogatego orzecznictwa dotyczącego abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich skutków, wskazując, że nie stanowią one istotnego zagadnienia prawnego ani nie wymagają wykładni budzącej wątpliwości.
Czy stwierdzenie przez sąd niezwiązania konsumenta klauzulą spreadu skutkuje również niezwiązaniem konsumenta klauzulą ryzyka, oraz czy niezwiązanie konsumenta klauzulą ryzyka skutkuje upadkiem umowy?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ale wskazał, że kwestie te były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego, które nie budzą obecnie wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do bogatego orzecznictwa dotyczącego abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich skutków, wskazując, że nie stanowią one istotnego zagadnienia prawnego ani nie wymagają wykładni budzącej wątpliwości.
Czy jest zgodna z zasadami proporcjonalności, równości i pewności prawa, wykładnia polegająca na twierdzeniu, że niezwiązanie stron klauzulą spreadu ma skutkować niezwiązaniem również klauzulą ryzyka, co miałoby prowadzić do przekształcenia stwierdzenia nieważności całej umowy?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ale wskazał, że kwestie te były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego, które nie budzą obecnie wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do bogatego orzecznictwa dotyczącego abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich skutków, wskazując, że nie stanowią one istotnego zagadnienia prawnego ani nie wymagają wykładni budzącej wątpliwości.
Czy stwierdzenie przez sąd niezwiązania konsumenta klauzulą spreadu, przy jednoczesnym stwierdzeniu że konsument jest związany klauzulą ryzyka, skutkuje koniecznością dokonania wykładni postanowień umowy z pominięciem klauzuli spreadu, a z wykorzystaniem przepisów dyspozytywnych (np. art. 358 § 2 k.c.)?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, ale wskazał, że kwestie te były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego, które nie budzą obecnie wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do bogatego orzecznictwa dotyczącego abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich skutków, wskazując, że nie stanowią one istotnego zagadnienia prawnego ani nie wymagają wykładni budzącej wątpliwości.
Czy w sprawie zachodzi nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzi nieważność postępowania, ponieważ rozprawa została zamknięta przed dniem uzyskania mocy obowiązującej przez uchwałę III PZP 6/22, a odstępstwo od zasady kolegialności w czasie zagrożenia epidemiologicznego nie jest z zasady niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, która stanowiła, że rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym prowadzi do nieważności, ale doprecyzował, że uchwała ta nie ma zastosowania do orzeczeń wydanych do dnia 26 kwietnia 2023 r. włącznie. W niniejszej sprawie rozprawa została zamknięta 26 kwietnia 2023 r., a wyrok ogłoszono 28 kwietnia 2023 r. Ponadto, Sąd Najwyższy zaznaczył, że ingerencja ustawodawcy w zasadę kolegialności w czasie zagrożenia epidemiologicznego nie jest z zasady niedopuszczalna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| W. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
k.c. art. 385^1 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1, 2 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Skutek odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § § 1 i § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie.
k.p.c. art. 130^1a § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dyrektywa 93/13 art. 6 ust. 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Dotyczy nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.
Dyrektywa 93/13 art. 7 ust. 1 i 8b ust. 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Konstytucja art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Prawo bankowe art. 69 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
k.c. art. 353^1
Kodeks cywilny
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Dyrektywa 93/13 art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
u.NBP art. 24 ust. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa nieważności postępowania.
ustawa COVID-19 art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dotyczy rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości). • Niezasadność zarzutu nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych dotyczących abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich skutków. • Potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości w zakresie abuzywności i interesu prawnego. • Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398^9 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. • Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. • Aktualnie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. kwestia skutków wyeliminowania z umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej klauzuli przeliczeniowej. • W orzecznictwie nie budzi też obecnie wątpliwości stanowisko, że niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej.
Skład orzekający
Krzysztof Grzesiowski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej oraz braku nowości zagadnień związanych z abuzywnością klauzul w umowach kredytów indeksowanych. Wskazanie na brak możliwości zastępowania abuzywnych klauzul innymi mechanizmami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury przedsądu w Sądzie Najwyższym i utrwalonych już kwestii prawnych związanych z kredytami indeksowanymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą SN w kwestii kredytów indeksowanych, co jest ważne dla prawników i konsumentów. Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej pokazuje, jak trudne jest przejście do SN z takimi sprawami.
“Sąd Najwyższy zamyka drzwi do kasacji w sprawach kredytów indeksowanych – co to oznacza dla konsumentów?”
Dane finansowe
WPS: 117 428,48 CHF
kwota zasądzona z żądania ewentualnego: 117 428,48 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.