I CSK 3672/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, postanowieniem z dnia 23 października 2025 r., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej wniesionej przez Bank S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 13 kwietnia 2023 r. w sprawie o zapłatę. Skarga kasacyjna była oparta na zarzutach nieważności postępowania, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie oraz istnienia istotnych zagadnień prawnych. Sąd Najwyższy szczegółowo przeanalizował podniesione przez skarżącego argumenty, w tym dotyczące nieważności postępowania z uwagi na jednoosobowy skład sądu drugiej instancji w okresie stanu epidemii, odwołując się do uchwały Sądu Najwyższego III PZP 6/22, która jednak nie działa wstecz. Analiza pozostałych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., wykazała, że skarżący nie wykazał istnienia istotnych zagadnień prawnych ani potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Sąd podkreślił, że kwestie dotyczące abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego, w tym klauzul kursowych i ryzyka walutowego, zostały już wielokrotnie rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd wskazał, że nie ma podstaw do ponownego rozstrzygania tych zagadnień, gdyż orzecznictwo jest jednolite i spójne. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążył pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu poruszono również kwestię wyłączenia sędziego, która została dezaktualizowana w toku postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej oraz interpretacji przepisów dotyczących abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do walut obcych.
Orzeczenie dotyczy specyficznych kwestii proceduralnych związanych z przyjmowaniem skarg kasacyjnych oraz utrwalonych zagadnień prawnych w sprawach frankowych, co ogranicza jego zastosowanie do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (7)
Czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne i merytoryczne do jej przyjęcia do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych do jej przyjęcia do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skarżący nie wykazał istnienia istotnych zagadnień prawnych ani potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Podnoszone kwestie dotyczące abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie.
Czy wyrok Sądu Apelacyjnego wydany w składzie jednoosobowym w okresie stanu epidemii, na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, prowadzi do nieważności postępowania w świetle uchwały III PZP 6/22?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Sądu Apelacyjnego wydany przed datą podjęcia uchwały III PZP 6/22 nie jest dotknięty nieważnością postępowania z tego powodu, gdyż uchwała ta nie działa wstecz.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na uchwałę III PZP 6/22, która nadała jej moc zasady prawnej, zaznaczył, że wykładnia ta obowiązuje od dnia jej podjęcia i nie może być stosowana retroaktywnie. Wyrok Sądu Apelacyjnego zapadł przed datą podjęcia uchwały, co wyklucza uznanie nieważności postępowania.
Czy w przypadku uznania za niedozwolone uprawnienia banku do jednostronnego ustalania kursu waluty (klauzula kursowa), abuzywność obejmuje również klauzulę ryzyka walutowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w orzecznictwie Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazano na funkcjonalne powiązanie obu klauzul oraz ich wspólny wpływ na kształtowanie głównych świadczeń kredytobiorcy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do licznych wyroków, w których konsekwentnie podkreślano, że ocena abuzywności dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, a eliminacja klauzul przeliczeniowych i ryzyka walutowego mogłaby prowadzić do zmiany istoty zobowiązania.
Czy dopuszczalne jest ustalenie treści stosunku prawnego po wyeliminowaniu klauzuli abuzywnej poprzez zastosowanie przepisów o analogii lub przepisów ogólnych, np. art. 65 k.c. czy art. 358 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozwiązanie zaproponowane przez skarżącego pozostaje w sprzeczności z jednolitym stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zastąpienie klauzuli abuzywnej może być dopuszczalne tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy jej eliminacja prowadziłaby do niekorzystnych skutków dla konsumenta i istnieje norma dyspozytywna, przy braku sprzeciwu konsumenta. Niedopuszczalne jest uzupełnianie luki poprzez wykładnię oświadczeń woli stron, stosowanie przepisów o charakterze ogólnym czy konstruowanie nowych regulacji w drodze analogii.
Jaka jest właściwa chwila do oceny możliwości dalszego obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej po wyeliminowaniu z niej postanowień abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Chwila właściwa do oceny możliwości dalszego obowiązywania umowy została jednoznacznie rozstrzygnięta w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą III CZP 29/17, kwalifikacja postanowienia jako abuzywnego dokonywana jest na podstawie jego treści w kontekście stosunku prawnego ustalonego w chwili zawarcia umowy, a sankcja art. 385^1 § 1 k.c. wywołuje skutek ex tunc. Eliminacja postanowienia abuzywnego może prowadzić do bezskuteczności całej umowy, jeżeli brak jest przesłanek jej dalszego obowiązywania.
Czy dopuszczalne jest zastąpienie postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym z mocy prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dopuszczalność zastąpienia postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym została jednoznacznie rozstrzygnięta w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Trybunał Sprawiedliwości UE i Sąd Najwyższy podkreślili, że zastąpienie klauzuli niedozwolonej przepisem krajowym jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych. Niedozwolone postanowienie umowne nie może zostać automatycznie zastąpione przepisem prawa krajowego bez wyraźnej i świadomej zgody konsumenta.
Jaki jest zakres oceny sądu przy rozważaniu nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej po stwierdzeniu abuzywności klauzuli kursowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd bada, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy 93/13, przywracając równowagę między stronami, a nie kreując nową nierównowagę na korzyść konsumenta.
Uzasadnienie
Celem dyrektywy 93/13 jest przywrócenie równowagi kontraktowej. Sąd nie może swobodnie stosować sankcji nieważności, lecz jest obowiązany zbadać, jakie konsekwencje wiążą się z wydaniem określonego rozstrzygnięcia i czy jest ono proporcjonalne do celu systemu ochrony konsumentów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.F. | osoba_fizyczna | powód |
| B.F. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (18)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385^1 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385^1 § § 2
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.p.c. art. 51
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
u.p.w. art. 41
Ustawa - Prawo wekslowe
ustawa COVID-19 art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak spełnienia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni, rozbieżności orzecznicze). • Kwestie prawne podniesione w skardze kasacyjnej zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE. • Uchwała III PZP 6/22 nie działa wstecz, co wyklucza nieważność postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji. • Potrzeba wykładni przepisów prawa w zakresie rozbieżności w orzecznictwie (dot. abuzywności klauzul w kredytach frankowych). • Istnienie istotnych zagadnień prawnych (dot. ustalenia treści stosunku prawnego po wyeliminowaniu klauzuli abuzywnej, chwili oceny dalszego obowiązywania umowy, zastąpienia klauzuli abuzywnej przepisem dyspozytywnym, zakresu oceny nieważności umowy).
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie wydane z udziałem sędziego, którego dotyczyła uchwała składu połączonych Izb (...) nie było jednak nieodzowne w celu zapewnienia pierwszeństwa prawa Unii, skoro zmieniły się okoliczności wskazane przez sędziego mogące budzić wątpliwości co do jego bezstronności. • Określone w art. 398^4 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Wskazane okoliczności dotyczące powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego J.G. uzasadniały poważne wątpliwości co do skutków prawnych orzeczenia Sądu Najwyższego wydanego z jego udziałem. • Uchwała III PZP 6/22 jednoznacznie przesądziła, że skutki niewłaściwej obsady sądu w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. występują dopiero od dnia jej podjęcia. • Postępowanie kasacyjne – poza sytuacją określoną w art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c. – nie służy realizacji indywidualnego interesu strony, lecz ma na celu ochronę interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni prawa oraz wkład w rozwój jurysprudencji.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej oraz interpretacji przepisów dotyczących abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do walut obcych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych kwestii proceduralnych związanych z przyjmowaniem skarg kasacyjnych oraz utrwalonych zagadnień prawnych w sprawach frankowych, co ogranicza jego zastosowanie do podobnych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z dostępem do Sądu Najwyższego oraz utrwalonych problemów prawnych w sprawach frankowych, co jest istotne dla prawników praktyków.
“Sąd Najwyższy zamyka drzwi przed skargami kasacyjnymi w sprawach frankowych – czy to koniec drogi dla banków?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.