I CSK 3413/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej postanowieniem z dnia 28 czerwca 2024 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej Banku w W. Oddział w Polsce od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 6 kwietnia 2023 r. w sprawie z powództwa M. W. i M. W.1 o zapłatę i ustalenie. Bank argumentował potrzebę przyjęcia skargi do rozpoznania koniecznością wykładni przepisów dotyczących nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (dyrektywa 93/13/EWG, k.c., pr. bank.) oraz art. 189 k.p.c., wskazując na istnienie poważnych wątpliwości prawnych i rozbieżności w orzecznictwie. Podniesiono również zarzut nieważności postępowania z powodu orzekania przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego, powołując się na uchwałę SN III PZP 6/22. Sąd Najwyższy uznał zarzut nieważności za niezasadny, wskazując m.in. na datę wydania zaskarżonego wyroku oraz na wyłączną kompetencję Trybunału Konstytucyjnego do kontroli konstytucyjności ustaw. Odnosząc się do pozostałych zagadnień, Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie te zostały już rozstrzygnięte w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która ma moc zasady prawnej. Uchwała ta przesądza, że po wyeliminowaniu abuzywnego postanowienia dotyczącego kursu waluty obcej, nie można uzupełnić luki innym sposobem określenia kursu, a umowa nie wiąże w pozostałym zakresie. Sąd Najwyższy podkreślił również, że pozwana nie wykazała istnienia rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych ani aktualnego orzecznictwa SN uzasadniającego potrzebę wykładni. Kwestia dopuszczalności powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. w sprawach kredytów frankowych została również rozstrzygnięta w aktualnym orzecznictwie SN na korzyść kredytobiorców. Podobnie, zagadnienia dotyczące możliwości utrzymania umowy w mocy z zastosowaniem WIBOR oraz charakteru prawnego kredytów indeksowanych/denominowanych zostały już rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy. Wobec braku spełnienia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy odmówił jej rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku przesłanek z art. 398^2 § 1 k.p.c., w szczególności w kontekście rozstrzygnięć uchwały III CZP 25/22 SN dotyczącej klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych/denominowanych oraz kwestii nieważności postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego, określające główny przedmiot umowy, nie stanowią niedozwolonych warunków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, po wyeliminowaniu abuzywnego postanowienia dotyczącego kursu waluty obcej nie jest możliwe uzupełnienie luki innym sposobem określenia kursu wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów, a w sytuacji braku możliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na uchwałę III CZP 25/22 stwierdził, że klauzule indeksacyjne i spreadowe są ściśle powiązane i ich wyeliminowanie prowadzi do upadku całej umowy.
Czy w przypadku upadku umowy z powodu wyeliminowania mechanizmu indeksacji, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR jako podstawy oprocentowania kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego odrzuciło taką możliwość.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na wcześniejsze orzecznictwo, które odrzuciło możliwość stosowania WIBOR w miejsce abuzywnych klauzul indeksacyjnych.
Czy kredyty denominowane lub indeksowane do waluty innej niż polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, skoro spłata może nastąpić w walucie obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kredyty indeksowane i denominowane do waluty innej niż polska są kredytami złotowymi, a waluta obca pełni w nich funkcję waloryzacyjną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił różnice między kredytem indeksowanym, denominowanym i walutowym, wskazując, że w dwóch pierwszych przypadkach spłata następuje w walucie krajowej, a waluta obca ma charakter waloryzacyjny.
Czy rozpoznanie apelacji przez sąd II instancji w składzie jednego sędziego, zamiast trzech, stanowi nieważność postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut nieważności postępowania jest niezasadny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uchwała III PZP 6/22, na którą powołała się strona, wiąże od dnia jej podjęcia (po dacie zaskarżonego wyroku), a ponadto sądy nie mają kompetencji do samodzielnej kontroli konstytucyjności ustaw, która należy do Trybunału Konstytucyjnego.
Czy istnieje interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu na podstawie art. 189 k.p.c. w sprawach tzw. kredytów frankowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości możliwość wytaczania powództwa na podstawie art. 189 k.p.c. w sprawach dotyczących tzw. kredytów frankowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że interes prawny należy pojmować elastycznie, a prawomocny wyrok ustalający nieistnienie stosunku prawnego może być wystarczający do rozstrzygnięcia kwestii świadczeń przyszłych i wykreślenia hipoteki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | powód |
| M. W.1 | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. Oddział w Polsce | spółka | pozwany |
Przepisy (18)
Główne
u. SN art. 87 § 1 zd. 1
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna uchwały III CZP 25/22 mającej moc zasady prawnej.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Kluczowy przepis dotyczący niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Kluczowy przepis dotyczący skutków uznania postanowienia za niedozwolone.
pr. bank. art. 69 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Dotyczy możliwości spłaty kredytu w walucie obcej.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna powództwa o ustalenie.
Pomocnicze
dyrektywa 93/13 art. 4 ust. 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości.
dyrektywa 93/13 art. 6 ust. 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości.
pr. bank. art. 69 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości.
ustawa COVID-19 art. 15zzs § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa zarzutu nieważności postępowania.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zarzutu nieważności postępowania.
u. SN art. 82 § 1
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym
Podstawa skierowania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez skład siedmiu sędziów SN.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania z powodu orzekania w jednoosobowym składzie. • Potrzeba wykładni przepisów dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych/denominowanych. • Potrzeba wykładni art. 189 k.p.c. w kontekście kredytów frankowych. • Kwestia możliwości utrzymania umowy w mocy z zastosowaniem WIBOR. • Kwestia charakteru prawnego kredytów indeksowanych/denominowanych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy ustalił, iż przyjęta w niej wykładnia prawa wiązać ma od dnia jej podjęcia. • Ocena hierarchicznej zgodności ustaw z Konstytucją RP stanowi wyłączną kompetencję Trybunału Konstytucyjnego. • Przypisanie sobie w tym zakresie kompetencji derogacyjnych przez sąd, w tym Sąd Najwyższy, stanowi oczywiste i rażące naruszenie zasady trójpodziału władzy. • Po wyeliminowaniu z umowy abuzywnego postanowienia dotyczącego zasad ustalania kursu waluty obcej nie jest możliwe uzupełnienie powstałej luki innym sposobem określenia kursu waluty obcej wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów, a w sytuacji braku możliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. • W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości możliwość wytaczania powództwa na podstawie art. 189 k.p.c. w sprawach dotyczących tzw. kredytów frankowych.
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku przesłanek z art. 398^2 § 1 k.p.c., w szczególności w kontekście rozstrzygnięć uchwały III CZP 25/22 SN dotyczącej klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych/denominowanych oraz kwestii nieważności postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie SN dotyczące kluczowych kwestii prawnych związanych z kredytami frankowymi, w tym abuzywności klauzul i skutków upadku umowy, a także kontrowersyjnej kwestii składów orzekających w sądach odwoławczych. Wyjaśnia ono praktyczne konsekwencje uchwały III CZP 25/22.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: co dalej z kredytami frankowymi po uchwale III CZP 25/22?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.