I CSK 3279/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargi kasacyjne E.S., M.S. oraz Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2023 r. Skarżący domagali się przyjęcia ich skarg do rozpoznania, powołując się na różne przesłanki, w tym występowanie istotnego zagadnienia prawnego, potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, a także oczywistą zasadność skargi. Sąd Najwyższy przypomniał kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, określone w art. 398^9 § 1 k.p.c. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania podniesionego przez bank, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów (III PZP 6/22), która rozstrzygnęła, że rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie przepisów covidowych prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, ponieważ uchwała ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a została podjęta po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, nie można uznać, że w postępowaniu przed sądem drugiej instancji wystąpiła nieważność. Sąd Najwyższy szczegółowo przeanalizował podniesione przez strony zagadnienia prawne dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego, w tym kwestie ustalania treści umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, stosowania przepisów prawa krajowego, automatycznej substytucji normą dyspozytywną oraz stosowania art. 358 § 2 k.c. Stwierdzono, że przedstawione zagadnienia nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c., ponieważ zostały już dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym judykaturę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Podobnie, nie stwierdzono potrzeby wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. W odniesieniu do skargi powodów, Sąd Najwyższy uznał, że nie wykazali oni oczywistej zasadności skargi, a powoływanie się na oczywistość skargi i konieczność dokonania wykładni prawa wzajemnie się wyklucza. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania obu skarg kasacyjnych i zniósł wzajemnie koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego lub oczywistej zasadności, w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych.
Dotyczy wyłącznie oceny przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie meritum sprawy.
Zagadnienia prawne (9)
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, przed etapem zastępowania go przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z innymi przepisami, w tym z analogii, że obowiązuje generalna norma ustalania wartości waluty obcej według kursu średniego NBP?
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostało już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie te zostały już rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, uwzględniającym judykaturę TSUE.
Czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego po usunięciu postanowienia abuzywnego, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, dnia powstania sporu, czy dnia orzekania?
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostało już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie te zostały już rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, uwzględniającym judykaturę TSUE.
Czy jeżeli umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać bez abuzywnego postanowienia, dochodzi do automatycznej substytucji normą dyspozytywną, o ile zastosowanie środków krajowych zapewnia sytuację, jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego postanowienia?
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostało już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie te zostały już rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, uwzględniającym judykaturę TSUE.
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczególny przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego?
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostało już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie te zostały już rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, uwzględniającym judykaturę TSUE.
Które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do franka szwajcarskiego są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do jednostronnego ustalania kursu narusza rażąco interes konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest wyłącznie klauzula kursowa, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji (klauzula kursowa i klauzula ryzyka walutowego)?
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione zagadnienie nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostało już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie te zostały już rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, uwzględniającym judykaturę TSUE.
Czy w sytuacji, gdy przepisy ogólne zapewniają konsumentowi lepszą ochronę niż przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych, sąd może samodzielnie odstąpić od stosowania przepisów ogólnych, zwłaszcza gdy konsument opiera swoje żądanie na przepisach ogólnych?
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione zagadnienie nie stanowi przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powodowie nie wykazali oczywistej zasadności skargi ani istotnego zagadnienia prawnego.
Czy w sytuacji, gdy konsument reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, po pouczeniu, wywiódł określone roszczenia oparte na nieważności umowy, zasadne jest ustalanie przez sąd z urzędu stanu jego świadomości lub ponowne odbieranie oświadczeń?
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione zagadnienie nie stanowi przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powodowie nie wykazali oczywistej zasadności skargi ani istotnego zagadnienia prawnego.
Jakie kryteria powinno spełniać pouczenie konsumenta o skutkach nieważności umowy i czy jest ono niezbędne do rozpoczęcia biegu terminu wymagalności jego roszczeń?
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione zagadnienie nie stanowi przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powodowie nie wykazali oczywistej zasadności skargi ani istotnego zagadnienia prawnego.
Czy sąd jest wyłącznie uprawniony do pouczania kredytobiorcy o skutkach nieważności umowy, a przez to wcześniejsze pouczenia dokonywane przez pełnomocnika zawodowego nie mają znaczenia dla wymagalności roszczenia o zapłatę i stanu opóźnienia dłużnika?
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione zagadnienie nie stanowi przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że powodowie nie wykazali oczywistej zasadności skargi ani istotnego zagadnienia prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.S. | osoba_fizyczna | powód |
| M.S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (21)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385^1 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa covidowa art. 15 zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Prawo wekslowe art. 41
Prawo wekslowe
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
ustawa o NBP art. 24 § ust. 3
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego. • Istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (dot. klauzul indeksacyjnych i ryzyka walutowego). • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej powodów. • Kwestie związane z pouczeniem konsumenta o skutkach nieważności umowy i wymagalnością roszczeń.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. • Istotność zagadnienia prawnego (art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c.) konkretyzuje się w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. • Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni.
Skład orzekający
Karol Weitz
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego lub oczywistej zasadności, w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie oceny przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie meritum sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii związanych z klauzulami abuzywnymi w kredytach frankowych i procedurą kasacyjną, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Sąd Najwyższy odrzuca skargi kasacyjne w sporze o kredyt frankowy – co to oznacza dla konsumentów?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.