I CSK 2567/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku (...) S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 23 lutego 2023 r., który częściowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego i zapłatę. Sąd Okręgowy uznał umowę za nieważną i zasądził kwotę 166 243,82 zł. Sąd Apelacyjny, uwzględniając zarzut potrącenia, zmienił wyrok, zasądzając 41 243,82 zł. Pozwany bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego, podnosząc m.in. zarzut nieważności postępowania z powodu orzekania w składzie jednoosobowym oraz istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości utrzymania umowy w mocy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. Sąd Najwyższy, po analizie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, odmówił jej przyjęcia. Stwierdził, że orzekanie przez Sąd Apelacyjny w składzie jednoosobowym przed datą uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22) nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania w tym konkretnym przypadku. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że podniesione zagadnienie prawne nie jest istotne, gdyż sądy niższych instancji stwierdziły abuzywność klauzul, co czyni dalsze rozważania bezprzedmiotowymi. Skarga nie została również uznana za oczywiście uzasadnioną, gdyż kwestie podnoszone przez skarżącego były już wielokrotnie rozstrzygane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a kierunek rozstrzygnięcia odpowiadał stanowisku Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących abuzywności klauzul w umowach kredytowych, w szczególności w kontekście orzekania w składzie jednoosobowym i interpretacji art. 189 k.p.c.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (odmowa przyjęcia skargi do rozpoznania) i konkretnego momentu czasowego w odniesieniu do przepisów o jednoosobowym składzie sądu.
Zagadnienia prawne (4)
Czy orzekanie przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym, na podstawie przepisów wprowadzonych w celu przeciwdziałania COVID-19, prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli miało miejsce przed datą podjęcia uchwały Sądu Najwyższego III PZP 6/22, która ustaliła, że takie orzekanie ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na własną uchwałę, ale stwierdził, że nie ma ona zastosowania do sprawy, w której Sąd Apelacyjny orzekał w składzie jednoosobowym przed datą podjęcia tej uchwały.
Czy istnieje prawna możliwość wydzielenia z klauzuli ryzyka walutowego części abuzywnej i utrzymania umowy kredytu w mocy po wyeliminowaniu tych postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie ma potrzeby rozstrzygania tego zagadnienia, gdy sądy niższych instancji stwierdziły abuzywność zarówno klauzuli kursowej, jak i klauzuli ryzyka walutowego, co doprowadziło do nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skoro sądy niższych instancji stwierdziły abuzywność obu klauzul, to rozważanie możliwości utrzymania umowy w mocy po wyeliminowaniu tylko części z nich jest bezprzedmiotowe. Ponadto, skarżący nie wykazał, aby zagadnienie to miało charakter abstrakcyjny i istotne znaczenie dla rozwoju prawa.
Czy żądanie stwierdzenia nieważności umowy kredytu mieści się w ramach dyspozycji art. 189 k.p.c. w zw. z art. 385^1 i 2 k.c.?
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest konstruowanie żądania ustalenia nieważności umowy, mimo braku precyzji w sformułowaniu, co w istocie oznacza ustalenie nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w orzecznictwie powszechnie dopuszcza się wystąpienie z tego rodzaju żądaniem, a uchwała III CZP 87/19 jedynie stwierdza, że żądanie uznania postanowienia wzorca umowy za niewiążące nie jest tożsame z żądaniem stwierdzenia nieważności umowy. Odosobnione poglądy przeciwne nie świadczą o oczywistej zasadności skargi.
Od kiedy należy liczyć ustawowe odsetki za opóźnienie od zasądzonej kwoty w przypadku upadku umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych?
Odpowiedź sądu
Odsetki mogą być naliczane od dnia wezwania do zapłaty, a niekoniecznie od dnia złożenia przez konsumenta oświadczenia o braku zgody na związanie niedozwolonymi klauzulami.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przyjęcie stanowiska skarżącego, iż odsetki mogłyby biec dopiero po złożeniu przez konsumenta stosownego oświadczenia, stałoby w opozycji do nowszych wyroków TSUE, które podkreślają, że obowiązek informacyjny sądu służy ochronie konsumenta, a nie usprawiedliwieniu opóźnienia kredytodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł.Z. | osoba_fizyczna | powód |
| M.Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (…) spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli nie zachodzi przypadek określony w § 1.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^2 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa minimalną wartość przedmiotu zaskarżenia dla dopuszczalności skargi kasacyjnej (50 000 zł).
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa nieważność postępowania jako jedną z podstaw do uchylenia orzeczenia.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Dotyczy interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 385^1 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy uznania postanowień umowy za niedozwolone (abuzywne).
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy terminu spełnienia świadczenia bezterminowego.
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 98 § § 1^1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
ustawa COVID-19 art. 15 zzs1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Regulował możliwość orzekania w składzie jednoosobowym w sądzie drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, co oznaczało utrzymanie w mocy orzeczenia Sądu Apelacyjnego i zwycięstwo powodów w tym etapie postępowania.
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego o nieważności postępowania z powodu orzekania w składzie jednoosobowym. • Argument skarżącego o istnieniu istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego możliwości utrzymania umowy w mocy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Argument skarżącego o oczywistej zasadności skargi w zakresie zastosowania art. 189 k.p.c. • Argument skarżącego o oczywistej zasadności skargi w zakresie naliczania odsetek.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. • Potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego nie istnieje w sprawie, w której wniesiono skargę, skoro Sądy meriti stwierdziły w niej abuzywność zarówno klauzuli kursowej jak i klauzuli ryzyka walutowego... • Przede wszystkim jednak potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego nie istnieje w sprawie, w której wniesiono skargę, skoro Sądy meriti stwierdziły w niej abuzywność zarówno klauzuli kursowej jak i klauzuli ryzyka walutowego w związku z niedopełnieniem przez pozwanego obowiązków informacyjnych w zakresie ekspozycji powodów na nieograniczone ryzyko walutowe. • Zasadniczo bowiem roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia mają charakter bezterminowy i powinny być spełnione niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez zubożonego (art. 455 k.c.).
Skład orzekający
Monika Koba
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących abuzywności klauzul w umowach kredytowych, w szczególności w kontekście orzekania w składzie jednoosobowym i interpretacji art. 189 k.p.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (odmowa przyjęcia skargi do rozpoznania) i konkretnego momentu czasowego w odniesieniu do przepisów o jednoosobowym składzie sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów hipotecznych frankowych i kwestii abuzywności klauzul, a także procedury kasacyjnej. Odmowa przyjęcia skargi przez SN jest istotna dla zrozumienia kryteriów selekcji spraw przez Sąd Najwyższy.
“Sąd Najwyższy odmawia rozpoznania skargi kasacyjnej w głośnej sprawie kredytu hipotecznego – dlaczego?”
Dane finansowe
WPS: 125 000 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.