I CSK 1516/26Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej zniesienie współwłasności 9
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej postanowieniem z dnia 28 maja 2026 r. odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej B.K., następcy prawnego uczestniczki S.P., od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 21 września 2022 r. w sprawie o zniesienie współwłasności. Skarga kasacyjna dotyczyła postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego, którym oddalono żądanie stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie, oraz postanowienia Sądu Okręgowego oddalającego apelację. Skarżąca powołała się na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.c., wskazując na potrzebę wykładni przepisów dotyczących rozróżnienia między umową quoad usum a posiadaniem samoistnym nieruchomości przez współwłaściciela (art. 172 k.c. i art. 206 k.c.) oraz podnosząc zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy w składzie jednego sędziego, w kontekście przepisów covidowych. Sąd Najwyższy, badając przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Kwestia składu sądu drugiej instancji została już wyjaśniona w uchwale Sądu Najwyższego III PZP 6/22, która nie miała zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na datę orzekania Sądu Okręgowego. Zagadnienie dotyczące posiadania samoistnego przez współwłaściciela zostało uznane za kazuistyczne i osadzone w specyfice stanu faktycznego, bez wykazania rozbieżności w judykaturze. Sąd Najwyższy przypomniał utrwalone stanowisko dotyczące surowych wymagań dla zmiany charakteru władztwa współwłaściciela i ciężaru dowodu spoczywającego na nim. W związku z tym, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego pozostawiono sądowi kończącemu postępowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: NiskaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku spełnienia przesłanek formalnych i merytorycznych określonych w art. 3989 § 1 k.p.c., w szczególności brak istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów.
Dotyczy wyłącznie oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Sąd Najwyższy powinien wypowiedzieć się, czy i gdzie przebiega granica pomiędzy przyjęciem, że mamy do czynienia z umową quoad usum a posiadaniem samoistnym nieruchomości przez współwłaściciela, w kontekście potrzeby wykładni art. 172 k.c. i art. 206 k.c. oraz rozróżnienia pomiędzy wejściem w posiadanie samoistne wydzielonej części nieruchomości a dokonaniem - poprzez umowę dorozumianą - podziału quoad usum nieruchomości objętej współwłasnością?
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca ograniczyła się do zaprezentowania kazuistycznych wątpliwości na tle specyfiki stanu faktycznego sprawy, nie wykazując rozbieżnych poglądów judykatury i doktryny ani potrzeby wypowiedzi Sądu Najwyższego w prezentowanym kontekście. Wskazane wątpliwości nie mają charakteru abstrakcyjnego, syntetycznego i uniwersalnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że podniesione przez skarżącą kwestie dotyczące rozróżnienia między posiadaniem samoistnym a podziałem quoad usum miały charakter kazuistyczny i nie wykazywały rozbieżności w orzecznictwie, co jest wymogiem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd przypomniał, że ciężar udowodnienia zmiany charakteru posiadania spoczywa na współwłaścicielu.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli orzekanie miało miejsce po dacie uchwały Sądu Najwyższego III PZP 6/22 z dnia 26 kwietnia 2023 r. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy orzekał w składzie jednoosobowym w dniu 21 września 2022 r., a zatem przed datą podjęcia tej uchwały, w związku z czym zarzut nieważności nie mógł być uwzględniony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów III PZP 6/22, która stwierdziła, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego na podstawie przepisów covidowych ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały, a w badanej sprawie Sąd Okręgowy orzekał przed tą datą.
Czy art. 15 zzs1 ust.1 pkt 4 ustawy covidowej ma zastosowanie do spraw wszczętych przed wejściem w życie tej ustawy?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił wydania uchwały w tym przedmiocie w postanowieniu z 29 kwietnia 2022 r., III CZP 77/22, szczegółowo analizując problemy intertemporalne. W konsekwencji, w sprawie nie zaistniała potrzeba wykładni tego przepisu w kontekście przyjęcia skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że kwestia intertemporalnego stosowania przepisów covidowych dotyczących składu sądu była już przedmiotem analizy w orzecznictwie, w tym w postanowieniu III CZP 77/22, gdzie odmówiono wydania uchwały, ale szczegółowo omówiono problemy. W związku z tym nie wystąpiło istotne zagadnienie prawne w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.Ł. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| B.K. | osoba_fizyczna | następca prawny uczestniczki |
| S.P. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 3989 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi).
Pomocnicze
k.p.c. art. 3989 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi, że Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli nie zachodzi przypadek przewidziany w § 1.
k.p.c. art. 172
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasiedzenia nieruchomości.
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Reguluje zasady korzystania z rzeczy wspólnej przez współwłaścicieli.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Dotyczy oświadczeń woli składanych w sposób dorozumiany.
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy składu sądu drugiej instancji.
ustawa covidowa art. 15 § zzs1 ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Regulował możliwość orzekania w składzie jednego sędziego w sądzie drugiej instancji w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym społeczeństwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Wymienia nieważność postępowania jako skutek rozpoznania sprawy przez sąd niepowołany.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania apelacyjnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego rozróżnienia między umową quoad usum a posiadaniem samoistnym nieruchomości przez współwłaściciela. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie w zakresie posiadania samoistnego przez współwłaściciela. • Nieważność postępowania przed Sądem Okręgowym z powodu rozpoznania sprawy przez sąd w składzie jednego sędziego na podstawie przepisów covidowych.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. • Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. • Zagadnienie prawne powinno cechować się istotnością, czyli być doniosłe z uwagi na rangę zawierającego się w nich problemu prawnego oraz jego znaczenie wykraczające poza potrzeby rozstrzygnięcia sprawy, w której wniesiono skargę. • Wymogi te nie zostały w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania spełnione. • W judykaturze Sądu Najwyższego wyjaśnione zostało również zagadnienie, czy art. 15 zzs1 ust.1 pkt 4 ustawy covidowej ma zastosowanie do spraw wszczętych przed wejściem w życie tej ustawy. • Odnośnie do zagadnienia dotyczącego rozróżnienia między wejściem w posiadanie samoistne wydzielonej części nieruchomości przez współwłaściciela a dokonaniem dorozumianego podziału quod usum nieruchomości objętej współwłasnością, skarżąca ograniczyła się do zaprezentowania silnie kazuistycznych wątpliwości na tle specyfiki stanu faktycznego sprawy. […]
Skład orzekający
Monika Koba
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Niska
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku spełnienia przesłanek formalnych i merytorycznych określonych w art. 3989 § 1 k.p.c., w szczególności brak istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy rutynowej procedury odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, choć porusza ważne kwestie dotyczące składu sądu i posiadania samoistnego. Brak rozstrzygnięcia merytorycznego obniża jej wartość.
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.