I CSK 109/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Bogumiła M. domagała się od Skarbu Państwa (Prezesa Sądu Okręgowego w W. i Prokuratora Okręgowego w W.) oraz Samodzielnego Publicznego Szpitala Wojewódzkiego w G. zapłaty łącznej kwoty 180 000 000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Zarzucała bezprawne pozbawienie wolności w wyniku tymczasowego aresztowania, a następnie umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że wszystkie czynności wobec powódki były podejmowane na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, które podlegały kontroli instancyjnej, a sąd cywilny nie jest uprawniony do kontroli prawidłowości decyzji sądów karnych. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną powódki, stwierdzając, że nie wykazała ona naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 417 k.c. (odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie przy wykonywaniu władzy publicznej). Sąd podkreślił, że zarzuty dotyczące zastosowania i przedłużenia tymczasowego aresztowania były wadliwie sformułowane i nieuzasadnione w świetle ustaleń faktycznych. Również zarzuty naruszenia art. 23 i 24 k.c. w odniesieniu do szpitala nie zostały skutecznie uzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania organów władzy publicznej, granice kontroli sądów cywilnych nad orzeczeniami karnymi, wymogi formalne skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i procedury karnej z lat 2005-2006. Interpretacja art. 417 k.c. w kontekście podmiotów wykonujących władzę publiczną.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pozbawienie wolności i umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym na podstawie orzeczeń sądowych, które następnie zostały uchylone lub zmienione, stanowi podstawę do dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa lub szpitala z tytułu naruszenia dóbr osobistych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli działania organów były podejmowane na podstawie obowiązujących orzeczeń sądowych, które podlegały kontroli instancyjnej, a sąd cywilny nie jest uprawniony do kontroli prawidłowości decyzji sądów karnych.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji oraz Sąd Najwyższy uznały, że wszystkie czynności wobec powódki były podejmowane na podstawie wymaganych prawem orzeczeń sądowych, które każdorazowo poddawane były kontroli instancyjnej. Sąd cywilny nie jest właściwy do kontroli prawidłowości decyzji sądów karnych. Powódka nie wykazała bezprawności działań pozwanych.
Czy pozwany Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki w G. może ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 417 k.c. za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ art. 417 k.c. dotyczy odpowiedzialności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, a nie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zauważył, że Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki w G., jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, nie może ponosić odpowiedzialności na tych samych zasadach co państwowe i samorządowe osoby prawne wykonujące władzę publiczną na podstawie art. 417 k.c.
Czy wadliwe sformułowanie podstawy kasacyjnej, w szczególności nieprecyzyjne wskazanie jednostki redakcyjnej przepisu prawa materialnego, uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie zarzutu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wadliwe ujęcie uniemożliwia sądowi zajęcie się kwestią odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 398^4 k.p.c., skarga kasacyjna musi zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, w tym dokładne wskazanie przepisów naruszonych i dlaczego. Niespełnienie tych wymagań uniemożliwia merytoryczną ocenę podstawy kasacyjnej, gdyż sąd nie działa z urzędu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bogumiła M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa - Prezes Sądu Okręgowego w W. | organ_państwowy | pozwany |
| Prokurator Okręgowy w W. | organ_państwowy | pozwany |
| Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki w G. | instytucja | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa.
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym.
k.c. art. 417 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy solidarnej odpowiedzialności wykonawcy i zlecającej jednostki samorządu terytorialnego albo Skarbu Państwa, gdy wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono na podstawie porozumienia.
k.k. art. 217 § 1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa naruszenia nietykalności cielesnej, ale w kontekście sprawy przywołany w związku z zagrożeniem karą uzasadniającą środek zapobiegawczy.
k.p.c. art. 398^13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego granicami skargi kasacyjnej i ustaleniami faktycznymi.
k.p.c. art. 398^4
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące pisma procesowego, w tym skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zastosowania zasady słuszności przy orzekaniu o kosztach.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działania pozwanych były zgodne z prawem i oparte na orzeczeniach sądowych. • Sąd cywilny nie jest uprawniony do kontroli prawidłowości decyzji sądów karnych. • Powódka nie wykazała bezprawności działań pozwanych. • Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki nie ponosi odpowiedzialności na podstawie art. 417 k.c. • Skarga kasacyjna była wadliwie sformułowana w zakresie podstawy prawnej.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie tymczasowego aresztowania było nieuzasadnione ze względu na zagrożenie karą. • Przedłużenie aresztowania było nieprawidłowe w świetle opinii psychiatrycznej. • Umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym było bezpodstawne medycznie. • Naruszenie dóbr osobistych przez pozwanego Skarb Państwa na podstawie art. 417 k.c. • Naruszenie dóbr osobistych przez pozwany Szpital na podstawie art. 23 i 24 k.c.
Godne uwagi sformułowania
W zakresie uprawnień sądu cywilnego nie mieści się zaś kontrola prawidłowości decyzji sądów karnych oraz stosowanej przez te sądy procedury. • Już na pierwszy rzut oka widać zatem, że pozwany Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki w G. jako samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej, mający osobowość prawną, w ogóle nie może ponosić odpowiedzialności na tych samych zasadach, co państwowe i samorządowe osoby prawne wykonujące władzę publiczną. • nie jest rolą Sądu Najwyższego działanie z urzędu w poszukiwaniu właściwej i konkretnej podstawy kasacyjnej.
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Irena Gromska-Szuster
członek
Jan Kremer
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania organów władzy publicznej, granice kontroli sądów cywilnych nad orzeczeniami karnymi, wymogi formalne skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i procedury karnej z lat 2005-2006. Interpretacja art. 417 k.c. w kontekście podmiotów wykonujących władzę publiczną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii odpowiedzialności państwa za działania organów władzy, w tym za pozbawienie wolności i umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem, pokazuje złożoność procedur i trudności w dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych.
“Czy państwo zapłaci za błędy wymiaru sprawiedliwości? Sąd Najwyższy rozstrzyga sprawę o miliony.”
Dane finansowe
WPS: 180 000 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.