I CA 63/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy we Włocławku rozpoznał apelację pozwanych G. P. (1) i G. P. (2) od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku, który nakazał im przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez usunięcie drzew, krzewów i nieokreślonego obiektu z pasa służebności drogi koniecznej ustanowionej na rzecz powodów M. O. i T. O. Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących ochrony praw rzeczowych i prawa własności, wskazując na możliwość stosowania ochrony negatoryjnej (art. 222 § 2 k.c. w zw. z art. 251 k.c.). Pozwani w apelacji zarzucili naruszenie przepisów procesowych (art. 233 § 1 kpc) oraz materialnych (art. 140 kc, art. 145 kc, art. 222 § 2 kc, art. 233 kc). Sąd Okręgowy oddalił apelację, stwierdzając brak uzasadnionych podstaw. Podkreślono, że mimo zbycia nieruchomości przez powodów przed wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy, nadal byli oni legitymowani do działania w sprawie, a wyrok odnosi skutek wobec nabywcy. Sąd odwoławczy przyjął ustalenia Sądu I instancji jako własne. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było wyjaśnienie, że służebność drogi koniecznej obciąża całą nieruchomość, a uprawniony może z niej korzystać na całym wyznaczonym obszarze bez ograniczeń, a właściciel nieruchomości obciążonej ma obowiązek powstrzymywania się od działań ograniczających to korzystanie. Wskazano, że postanowieniem z 2005 roku oznaczono pas służebności, a wszelkie nasadzenia lub obiekty na tym terenie stanowią naruszenie służebności. Ochrona prawna ma charakter obiektywny, a roszczenie negatoryjne jest skuteczne również wobec następcy prawnego, który nabył nieruchomość z istniejącymi przeszkodami.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zakresu służebności drogi koniecznej, obowiązków właściciela nieruchomości obciążonej oraz charakteru ochrony praw rzeczowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia służebności drogi koniecznej i naruszenia jej przez nasadzenia/obiekty. Kwestia prawomocności rozszerzonej przy zbyciu nieruchomości w trakcie postępowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy właściciel nieruchomości obciążonej służebnością drogi koniecznej może wznosić nasadzenia lub obiekty na pasie służebności, ograniczając tym samym korzystanie z niej przez uprawnionego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, właściciel nieruchomości obciążonej nie może wznosić nasadzeń ani obiektów na pasie służebności, które ograniczają korzystanie z niej przez uprawnionego. Służebność obciąża całą nieruchomość, a uprawniony może z niej korzystać na całym wyznaczonym obszarze bez ograniczeń.
Uzasadnienie
Służebność drogi koniecznej obciąża całą nieruchomość, a jej treść polega na możliwości wykonywania określonych uprawnień na nieruchomości obciążonej w granicach terytorialnych określonych w źródle ustanowienia. Uprawniony może wykonywać służebność na całym fragmencie bez ograniczeń, a zobowiązany ma obowiązek tolerowania i powstrzymywania się od działań ograniczających możliwość wykonywania służebności. Wszelkie nasadzenia lub obiekty na gruncie objętym służebnością stanowią naruszenie.
Czy roszczenie negatoryjne o przywrócenie stanu zgodnego z prawem jest skuteczne wobec właściciela nieruchomości obciążonej, jeśli przeszkody w korzystaniu ze służebności powstały przed nabyciem przez niego prawa własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie negatoryjne jest skuteczne wobec właściciela nieruchomości obciążonej także wówczas, gdy do wzniesienia budowli lub urządzeń utrudniających korzystanie ze służebności doszło przed nabyciem przez niego prawa własności.
Uzasadnienie
Ochrona własności (odpowiednio służebności) ma charakter obiektywny, a o powstaniu roszczeń decyduje samo naruszenie bez względu na zawinienie sprawcy. Sąd odwoławczy podzielił pogląd, że roszczenie negatoryjne jest skuteczne wobec właściciela nieruchomości obciążonej nawet, jeśli przeszkody powstały przed nabyciem przez niego prawa własności.
Jaki jest skutek zbycia nieruchomości władnącej przez powodów w trakcie postępowania apelacyjnego, jeśli pozwani nie wyrazili zgody na wstąpienie nabywcy do sprawy?
Odpowiedź sądu
Zbycie nieruchomości władnącej przez powodów przed wydaniem wyroku przez Sąd pierwszej instancji, przy braku zgody pozwanych na wstąpienie nabywcy do postępowania apelacyjnego, nie pozbawia powodów legitymacji procesowej. Wyrok wydany z ich udziałem odnosi skutek wobec nabywcy (tzw. prawomocność rozszerzona).
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 192 ust. 3 kpc, w przypadku zbycia rzeczy lub prawa, sąd może zezwolić nabywcy na wstąpienie do sprawy. Jeśli strona przeciwna nie wyrazi zgody na wstąpienie nabywcy, zbywca nadal pozostaje w sprawie, a wyrok wydany z jego udziałem odnosi skutek wobec nabywcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. O. | osoba_fizyczna | powód |
| T. O. | osoba_fizyczna | powód |
| G. P. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| G. P. (2) | osoba_fizyczna | pozwany |
| C. P. | osoba_fizyczna | nabywca nieruchomości władnącej |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 251
Kodeks cywilny
Do ochrony ograniczonych praw rzeczowych stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie prawa własności.
k.c. art. 222 § § 2
Kodeks cywilny
Uprawnionemu z tytułu służebności gruntowej przysługuje ochrona negatoryjna wynikająca z przepisu.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
Pomocnicze
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
k.c. art. 145
Kodeks cywilny
k.c. art. 233
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny materiału dowodowego.
k.p.c. art. 192 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wstąpienia nabywcy do sprawy po zbyciu rzeczy lub prawa.
Dz.U. 2018.265 art. § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa prawna ustalenia wysokości wynagrodzenia radcy prawnego jako kosztów procesu.
k.c. art. 291
Kodeks cywilny
Dotyczy zmiany sposobu wykonywania służebności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służebność drogi koniecznej obciąża całą nieruchomość, a uprawniony może z niej korzystać na całym wyznaczonym obszarze bez ograniczeń. • Właściciel nieruchomości obciążonej ma obowiązek powstrzymywania się od działań ograniczających możliwość wykonywania służebności. • Ochrona prawna służebności ma charakter obiektywny. • Roszczenie negatoryjne jest skuteczne wobec właściciela nieruchomości obciążonej, nawet jeśli przeszkody powstały przed nabyciem przez niego prawa własności.
Odrzucone argumenty
Pozwani argumentowali, że powodowie w ramach służebności drogi koniecznej mają prawo swobodnego przejazdu i przechodu, ale nie muszą w tym celu wykorzystywać całego gruntu nią objętego. • Zarzuty naruszenia art. 233 § 1 kpc (błędna ocena materiału dowodowego) i przepisów prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
Służebność drogi koniecznej obciąża całą cudzą nieruchomość, ale jej treścią jest wykonywanie określonych uprawnień (...) na nieruchomości obciążonej w granicach terytorialnych określonych w źródle ustanowienia służebności. • Posiadający przedmiotową służebność może wykonywać ją na całym tym fragmencie bez jakichkolwiek ograniczeń. • Zobowiązany do służebności ma obowiązek tolerowania istnienia na swojej nieruchomości ograniczonego prawa rzeczowego i w ramach tego powstrzymywania się od wszelkich działań ograniczających możliwość wykonywania służebności na całości wyznaczonego terenu. • Ochrona własności (odpowiednio służebności) ma charakter obiektywny – o powstaniu tych roszczeń decyduje samo naruszenie własności (służebności) bez względu na zawinienie sprawcy i działanie ze świadomością naruszenia.
Skład orzekający
Mariusz Nazdrowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu służebności drogi koniecznej, obowiązków właściciela nieruchomości obciążonej oraz charakteru ochrony praw rzeczowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia służebności drogi koniecznej i naruszenia jej przez nasadzenia/obiekty. Kwestia prawomocności rozszerzonej przy zbyciu nieruchomości w trakcie postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu służebności gruntowych i konfliktów sąsiedzkich związanych z korzystaniem z nieruchomości. Interpretacja sądu dotycząca zakresu służebności i obowiązków właściciela jest istotna dla praktyków.
“Czy możesz sadzić drzewa na działce sąsiada? Sąd wyjaśnia granice służebności drogi koniecznej.”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 2089 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.