Orzeczenie · 2022-09-20

I CA 442/21

Sąd

Sąd Okręgowy we Włocławku

Miejsce

Włocławek

Data

2022-09-20

SAOSnieruchomościksięgi wieczysteWysokaokręgowy

hipotekahipoteka przymusowaksięgi wieczystenieruchomościtytuł wykonawczypostępowanie wieczystoksięgowewady prawneuzgodnienie treści KW

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Okręgowy we Włocławku rozpoznał sprawę z powództwa D. C. przeciwko (...) S.A. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, dotyczącą wykreślenia hipoteki przymusowej. Sąd Rejonowy we Włocławku oddalił powództwo, uznając, że hipoteka zabezpieczała należność cywilnoprawną, a jej przedawnienie nie wpływa na możliwość dochodzenia zaspokojenia z przedmiotu hipoteki. Sąd Rejonowy uznał również prawidłowość oznaczenia dłużnika w tytule wykonawczym. Powódka wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym art. 626 § 1 kpc, art. 754 1 § 1 i 3 kpc, art. 32 ust. 1 ukwh oraz art. 77 ukwh. Sąd Okręgowy uznał apelację za uzasadnioną, zmieniając zaskarżony wyrok. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazały się wady administracyjnego tytułu wykonawczego z 27 października 1994 r., który nie spełniał wymogów formalnych obowiązujących w dacie wpisu. W szczególności brak było dowodu doręczenia upomnienia oraz nie uzyskano klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika, co było warunkiem dopuszczalności wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości objętej wspólnością majątkową. Sąd Okręgowy podkreślił, że kognicja sądu wieczystoksięgowego w zakresie badania tytułu wykonawczego jest ograniczona do kontroli formalnej, a w tym przypadku tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów art. 27 upea. W konsekwencji, wpis hipoteki był nieprawidłowy, co skutkowało niezgodnością treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki koszty procesu za obie instancje.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie wadliwości administracyjnych tytułów wykonawczych jako podstawy wpisu hipoteki przymusowej oraz zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego w tym zakresie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego tytułu wykonawczego w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Zagadnienia prawne (3)

Czy administracyjny tytuł wykonawczy, który nie spełnia wymogów formalnych określonych w przepisach prawa (np. brak dowodu doręczenia upomnienia, brak klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika), może stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, administracyjny tytuł wykonawczy, który nie spełnia wymogów formalnych, nie może stanowić podstawy wpisu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej, a jego nieprawidłowe uwzględnienie prowadzi do niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że sąd wieczystoksięgowy dokonuje jedynie formalnej kontroli dokumentu stanowiącego podstawę wpisu. W przypadku administracyjnego tytułu wykonawczego, badanie to obejmuje zgodność z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym wymóg dołączenia dowodu doręczenia upomnienia oraz uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika w przypadku nieruchomości objętej wspólnością majątkową. Analizowany tytuł wykonawczy nie spełniał tych wymogów, co skutkowało koniecznością uwzględnienia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej.

Czy przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wpływa na możliwość dochodzenia zaspokojenia z przedmiotu hipoteki?

Odpowiedź sądu

Nie, przedawnienie zabezpieczonej wierzytelności nie wpływa na uprawnienie wierzyciela hipotecznego dotyczące dochodzenia zaspokojenia z przedmiotu hipoteki, która nadal istnieje.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy (a stanowisko to nie zostało podważone w apelacji w tym zakresie) przyjął, że byt prawny hipoteki jest niezależny od tego, jak długo istnieje i jest wymagana zabezpieczona wierzytelność.

Czy wpis hipoteki przymusowej następuje w trybie postępowania zabezpieczającego?

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie o wpis hipoteki przymusowej odbywa się na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących postępowanie wieczystoksięgowe, a nie w trybie przepisów o postępowaniu zabezpieczającym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że choć wpis hipoteki przymusowej pełni funkcję zabezpieczającą, samo postępowanie o wpis nie odbywa się w trybie przepisów o postępowaniu zabezpieczającym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana zaskarżonego wyroku

Strona wygrywająca

D. C.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
D. C.	osoba_fizyczna	powódka
(...) S.A.	spółka	pozwany
Zakład (...) S.A.	spółka	wierzyciel hipoteczny (poprzednik prawny pozwanego)
K. C.	osoba_fizyczna	dłużnik (mąż powódki)

Przepisy (11)

Główne

ukwh art. 10 § 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Podstawa prawna powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Pomocnicze

ukwh art. 32 § 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Dotyczy dokumentów stanowiących podstawę wpisu ograniczonego prawa rzeczowego.

ukwh art. 77

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Przepis dotyczący hipoteki, zgodnie z którym jej byt prawny jest niezależny od wymagalności zabezpieczonej wierzytelności.

k.p.c. art. 626 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy postępowania wieczystoksięgowego, którego sąd I instancji nie mógł zastosować w sprawie o uzgodnienie treści KW.

k.p.c. art. 754 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący postępowania zabezpieczającego, który nie miał zastosowania w sprawie o wpis hipoteki.

k.p.c. art. 199 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący powagi rzeczy osądzonej, nie mający zastosowania w sprawie o uzgodnienie treści KW.

k.p.c. art. 386 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy.

k.p.c. art. 626 § 8

Kodeks postępowania cywilnego

Określa kognicję sądu wieczystoksięgowego.

u.p.e.a. art. 27 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wymogi dotyczące tytułu wykonawczego, w tym obowiązek dołączenia dowodu doręczenia upomnienia.

u.p.e.a. art. 15

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepis dotyczący upomnienia jako warunku wszczęcia egzekucji administracyjnej.

u.p.e.a. art. 32

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Administracyjny tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów formalnych (brak dowodu doręczenia upomnienia, brak klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika), co uniemożliwiało wpis hipoteki przymusowej. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i procesowego przez Sąd I instancji.

Odrzucone argumenty

Argumenty Sądu Rejonowego dotyczące prawidłowości wpisu hipoteki i niezależności hipoteki od przedawnienia wierzytelności (choć te ostatnie nie były kwestionowane w apelacji).

Godne uwagi sformułowania

"Jej byt prawny jest niezależny od tego, jak długo istnieje i jest wymagana wspomniana wierzytelność." • "postępowanie o wpis hipoteki przymusowej odbywa się na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących postępowanie wieczystoksięgowe" • "kognicja Sądu – zgodnie z art. 626 8 § 2 kpc , a poprzednio art. 46 ukwh - rozpoznającego wniosek o wpis hipoteki przymusowej jest ograniczona." • "administracyjny tytuł wykonawczy nie stanowi podstawy wpisu hipoteki przymusowej, o ile dłużnik został pozbawiony możliwości złożenia zarzutów przewidzianych w art. 32 § 1 upea, tzn. w warunkach braku wyczerpania postępowania instancyjnego w administracji."

Skład orzekający

Mariusz Nazdrowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wadliwości administracyjnych tytułów wykonawczych jako podstawy wpisu hipoteki przymusowej oraz zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego tytułu wykonawczego w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne wymogi przy wpisie hipotek przymusowych na podstawie tytułów wykonawczych, zwłaszcza administracyjnych. Pokazuje również, jak sąd odwoławczy koryguje błędy sądu niższej instancji w interpretacji przepisów.

“Wpis hipoteki przymusowej na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego? Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy można ją wykreślić.”

Dane finansowe

WPS: 93 541,81 PLN

zwrot kosztów procesu: 4717 PLN

zwrot kosztów procesu za drugą instancję: 3350 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników