I Ca 200/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P.K. wniósł o ustalenie stosunku prawnego ubezpieczenia umowy kredytu mieszkaniowego oraz odpowiedzialności pozwanego banku za skutki braku ubezpieczenia. Sąd Rejonowy we Włocławku oddalił powództwo, wskazując na brak interesu prawnego powoda w rozumieniu art. 189 kpc. Sąd Rejonowy ustalił, że powód zawarł umowę kredytu z poprzednikiem prawnym pozwanego, a integralną częścią tej umowy była deklaracja uczestnictwa w grupowej umowie ubezpieczenia na życie spłaty kredytu. Mimo pewnych zawirowań związanych z wypowiedzeniem i kontynuacją umowy ubezpieczenia, Sąd Rejonowy uznał, że umowa ta nadal obowiązywała, a powód był objęty ochroną ubezpieczeniową. Powód wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd Okręgowy we Włocławku oddalił apelację. Sąd Okręgowy sprostował omyłkę pisarską w sentencji wyroku Sądu Rejonowego, która pierwotnie wskazywała na sprawę "o zapłatę", a została sprostowana na "o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa (art. 189 kpc)". Sąd Okręgowy uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 227 kpc i art. 248 § 1 kpc, były bezzasadne, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do oceny powództwa, a wnioski dowodowe powoda zostały słusznie oddalone. Odnosząc się do prawa materialnego, Sąd Okręgowy potwierdził stanowisko Sądu Rejonowego, że powód nie wykazał interesu prawnego do wytoczenia powództwa o ustalenie. Sąd podkreślił, że interes prawny wymaga obiektywnej niepewności prawnej, a sytuacja powoda była jasna i jednoznaczna. Powód był objęty ochroną ubezpieczeniową wynikającą z grupowej umowy ubezpieczenia zawartej przez bank z ubezpieczycielem, a jego pozycja prawna wynikała z przystąpienia do tego ubezpieczenia, a nie z bycia stroną samej umowy ubezpieczenia. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 808 § 2 kc i art. 809 § 1 i 2 kc, wskazując, że powód nie był stroną umowy ubezpieczenia i nie mógł żądać wydania polisy od ubezpieczającego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie braku interesu prawnego w sprawach o ustalenie, gdy sytuacja prawna jest jasna i nie ma obiektywnej niepewności. Interpretacja statusu prawnego osoby przystępującej do grupowej umowy ubezpieczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej powoda i konstrukcji umowy ubezpieczenia kredytu. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy powód posiada interes prawny do ustalenia stosunku prawnego ubezpieczenia umowy kredytu mieszkaniowego oraz odpowiedzialności pozwanego za brak ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie wykazał interesu prawnego do wytoczenia powództwa o ustalenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny wymaga obiektywnej niepewności prawnej, a sytuacja powoda była jasna i jednoznaczna. Powód był objęty grupową umową ubezpieczenia zawartą przez bank, a jego pozycja prawna wynikała z przystąpienia do tego ubezpieczenia. Nie istniał stan niepewności prawnej uzasadniający uwzględnienie powództwa.
Czy sąd pierwszej instancji rozpoznał przedmiot sprawy zgodnie z żądaniem pozwu, czy też orzekł o zapłacie zamiast o ustalenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpoznał przedmiot sprawy jako ustalenie stosunku prawnego, po sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w sentencji.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy sprostował omyłkę pisarską w sentencji wyroku Sądu Rejonowego, która pierwotnie wskazywała na sprawę "o zapłatę", a została sprostowana na "o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa (art. 189 kpc)". Postanowienie o sprostowaniu jest prawomocne i wyznacza przedmiot sprawy.
Czy sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania poprzez oddalenie wniosków dowodowych powoda?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 227 kpc i art. 248 § 1 kpc jest bezzasadny.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że art. 227 kpc sam w sobie nie może być przedmiotem naruszenia, a zarzut naruszenia powinien być powiązany z art. 217 § 2 kpc. Ponadto, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznej oceny powództwa, co czyniło oddalenie wniosków dowodowych uzasadnionym i eliminowało potrzebę zwracania się o dodatkowe dokumenty.
Czy powód, jako osoba przystępująca do grupowej umowy ubezpieczenia kredytu, ma prawo żądać od ubezpieczającego (banku) wydania polisy lub innych dokumentów potwierdzających objęcie ubezpieczeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie jest stroną umowy ubezpieczenia i nie może żądać wydania dokumentu ubezpieczenia od ubezpieczającego.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że powód nie jest stroną umowy ubezpieczenia zawartej między bankiem a ubezpieczycielem, lecz jedynie stroną stosunku prawnego ubezpieczenia. Obowiązek wydania dokumentu ubezpieczenia spoczywa na ubezpieczycielu, a nie na ubezpieczającym (banku).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa materialnoprawna roszczeń o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Wymaga wykazania interesu prawnego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
Pomocnicze
k.c. art. 808 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy możliwości dochodzenia przez ubezpieczyciela roszczenia o zapłatę składki przeciwko ubezpieczającemu oraz podnoszenia przez ubezpieczyciela zarzutów przeciwko ubezpieczonemu.
k.c. art. 809 § § 1
Kodeks cywilny
Przewiduje obowiązek wydania przez ubezpieczyciela dokumentu ubezpieczenia (np. polisy) ubezpieczającemu.
k.c. art. 809 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy sytuacji, gdy ubezpieczony nie otrzymał dokumentu ubezpieczenia.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wyrokowania co do przedmiotu sporu.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Określa, że przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 248 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy obowiązku przedstawienia przez strony dokumentów.
Dz.U. 2015.1804 art. § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa prawna ustalenia wysokości wynagrodzenia radcy prawnego jako kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powoda do wytoczenia powództwa o ustalenie. • Sytuacja prawna powoda jest jasna i jednoznaczna, nie istnieje obiektywna niepewność prawna. • Powód jest objęty grupową umową ubezpieczenia, a jego pozycja wynika z przystąpienia do niej. • Sąd pierwszej instancji prawidłowo sprostował omyłkę pisarską w sentencji wyroku. • Oddalenie wniosków dowodowych powoda było uzasadnione ze względu na wystarczający materiał dowodowy. • Powód nie jest stroną umowy ubezpieczenia i nie może żądać wydania polisy od ubezpieczającego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 321 § 1 kpc (orzekanie co do przedmiotu sporu). • Zarzut naruszenia art. 227 kpc (przedmiot dowodu). • Zarzut naruszenia art. 248 § 1 kpc (obowiązek przedstawienia dokumentów). • Zarzut naruszenia art. 189 kpc (brak interesu prawnego). • Zarzut naruszenia art. 808 § 2 kc i art. 809 § 1 i 2 kc.
Godne uwagi sformułowania
Interes prawny w uzyskaniu orzeczenia Sądu ustalającego istnienie prawa lub stosunku prawnego powinien być uzasadniony koniecznością usunięcia zagrożenia praw powoda, a więc zakończenia sporu albo zapobiegnięcia powstaniu sporu. • Konieczna jest realna niepewność prawa lub stosunku prawnego z przyczyn natury faktycznej lub prawnej. Niepewność ta powinna być rozumiana obiektywnie, według rozumnej oceny sytuacji każdego rozsądnego uczestnika obrotu, a nie subiektywnie, tj. wg. odczuć powoda. • Nie istnieje interes prawny w okolicznościach ukształtowanych jednoznacznie stanem prawnym i zdarzeniami prawnymi. • Ubezpieczony nie jest stroną tak skonstruowanej umowy ubezpieczenia, ale wyłącznie stroną stosunku prawnego ubezpieczenia. • Sytuacja prawna powoda jest jasna i jednoznaczna, a przeciwne stanowisko jest wyrazem jedynie jego subiektywnych odczuć.
Skład orzekający
Lucyna Samolińska
przewodniczący
Mariusz Nazdrowicz
sędzia-sprawozdawca
Andrzej Witka - Jeżewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku interesu prawnego w sprawach o ustalenie, gdy sytuacja prawna jest jasna i nie ma obiektywnej niepewności. Interpretacja statusu prawnego osoby przystępującej do grupowej umowy ubezpieczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej powoda i konstrukcji umowy ubezpieczenia kredytu. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interesu prawnego w sprawach o ustalenie, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego. Interpretacja statusu prawnego osoby przystępującej do grupowej umowy ubezpieczenia kredytu również stanowi praktyczną wartość.
“Czy brak polisy oznacza brak ubezpieczenia? Sąd wyjaśnia, kiedy masz interes prawny do ustalenia stosunku prawnego.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.