Orzeczenie · 2024-02-23

I C 774/23

Sąd

Sąd Okręgowy w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2024-02-23

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy

tarcza finansowapfrkomornik sądowyprzedsiębiorcapaństwo prawnezaufanie do państwazasady współżycia społecznegozwrot subwencji

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powództwo Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR) przeciwko komornikowi sądowemu R.J. o zwrot subwencji finansowej w kwocie 144.000 zł zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w Warszawie. PFR argumentował, że pozwany, jako komornik sądowy, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców i w związku z tym nie mógł być beneficjentem programu "Tarcza Finansowa". Pozwany komornik wniósł sprzeciw, wskazując, że w momencie składania wniosku był zarejestrowany w CEIDG i działał w oparciu o informacje uzyskane od Ministerstwa Sprawiedliwości oraz PFR, które sugerowały, że komornicy mogą korzystać z programu. Sąd Okręgowy uznał, że choć literalne brzmienie przepisów mogłoby wykluczać komorników z programu, to jednak oficjalne stanowiska organów państwowych i samego PFR stworzyły u pozwanego uzasadnione przekonanie o możliwości skorzystania ze wsparcia. Sąd podkreślił, że uwzględnienie powództwa naruszałoby zasady państwa prawnego, w szczególności zasadę zaufania obywatela do państwa i bezpieczeństwa prawnego, a także zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Sąd stwierdził, że pozwany nie złożył nieprawdziwych oświadczeń, a środki zostały wykorzystane zgodnie z celem programu. Dodatkowo, sąd wskazał na możliwość odstąpienia przez PFR od stosowania niektórych warunków programowych, co miało miejsce w tym przypadku.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ochrona zaufania obywatela do państwa i jego organów, zasada państwa prawnego, zasada ochrony praw nabytych, dopuszczalność stosowania art. 5 k.c. w kontekście działań instytucji państwowych, interpretacja statusu komornika sądowego w kontekście przepisów o działalności gospodarczej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z programem "Tarcza Finansowa" i interpretacją przepisów w okresie pandemii. Kluczowe jest oparcie się na oficjalnych stanowiskach organów państwowych i PFR.

Zagadnienia prawne (3)

Czy komornik sądowy, prowadzący kancelarię i zatrudniający pracowników, może być uznany za przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców w kontekście programu "Tarcza Finansowa PFR"?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, komornik sądowy nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, jednakże w okolicznościach sprawy, działając w zaufaniu do organów państwa, nie musi zwracać otrzymanej subwencji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że literalne brzmienie przepisów wyklucza komornika z definicji przedsiębiorcy, ale oficjalne stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości i PFR stworzyły u komornika uzasadnione przekonanie o możliwości skorzystania z programu. Żądanie zwrotu subwencji naruszałoby zasady państwa prawnego i zaufania do państwa.

Czy żądanie zwrotu subwencji finansowej przez PFR, przyznanej komornikowi sądowemu, który działał w zaufaniu do oficjalnych stanowisk organów państwa, narusza zasady państwa prawnego i zasady współżycia społecznego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, żądanie zwrotu subwencji w takich okolicznościach narusza zasady państwa prawnego (zaufanie obywatela do państwa, bezpieczeństwo prawne) oraz zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.), co uzasadnia oddalenie powództwa.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zmiana interpretacji przepisów przez PFR po przyznaniu subwencji komornikowi, który działał w dobrej wierze i w oparciu o oficjalne komunikaty, podważa zaufanie do państwa i prowadzi do rażąco niesprawiedliwych skutków, stanowiąc nadużycie prawa podmiotowego.

Czy środki otrzymane w ramach subwencji finansowej, które zostały wykorzystane na bieżące koszty działalności (np. wynagrodzenia pracowników), mogą być uznane za świadczenie nienależne lub bezpodstawnie uzyskane, jeśli podstawa prawna ich przyznania została zakwestionowana przez PFR?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, środki te nie mogą być uznane za nienależne lub bezpodstawnie uzyskane, ponieważ pozwany działał w uzasadnionym przekonaniu o istnieniu podstawy prawnej, a środki zostały wykorzystane zgodnie z celem programu.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że pozwany miał uzasadnione przekonanie o podstawie prawnej, a zmiana interpretacji przepisów przez PFR nie oznacza odpadnięcia podstawy prawnej. Ponadto, środki zostały wykorzystane zgodnie z celem programu, a art. 411 pkt 1 k.c. wyłącza możliwość żądania zwrotu świadczenia, gdy spełniający je wiedział, że nie był do niego zobowiązany (w kontekście uzasadnionego przekonania o prawie do świadczenia).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

R. J.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Polski Fundusz Rozwoju S.A.	spółka	powód
R. J.	osoba_fizyczna	pozwany

Przepisy (12)

Główne

p.p. art. 4 § ust. 1 i 2

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Definicja przedsiębiorcy, która była kluczowa dla ustalenia statusu beneficjenta programu.

u.k.s. art. 33 § ust. 1

Ustawa o komornikach sądowych

Wyłączenie komornika z definicji przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Zasada zakazu nadużywania prawa podmiotowego, zastosowana jako podstawa oddalenia powództwa.

Pomocnicze

u.k.s. art. 2 § ust. 1

Ustawa o komornikach sądowych

Definicja komornika jako funkcjonariusza publicznego.

u.k.s. art. 3 § ust. 1

Ustawa o komornikach sądowych

Definicja komornika jako organu władzy publicznej.

k.c. art. 415

Kodeks cywilny

Podstawa prawna powództwa o czyn niedozwolony (niezastosowana przez sąd).

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

Podstawa prawna powództwa o odszkodowanie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (niezastosowana przez sąd).

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia (niezastosowany przez sąd jako podstawa żądania zwrotu).

k.c. art. 410

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący świadczenia nienależnego (niezastosowany przez sąd jako podstawa żądania zwrotu).

k.c. art. 411 § pkt 1

Kodeks cywilny

Wyłączenie obowiązku zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do niego zobowiązany (zastosowane przez sąd w kontekście uzasadnionego przekonania pozwanego).

k.p.c. art. 98 § §1, §1 1, §3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach procesu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwany działał w zaufaniu do państwa i jego organów, opierając się na oficjalnych stanowiskach Ministerstwa Sprawiedliwości i PFR. • Żądanie zwrotu subwencji narusza zasady państwa prawnego (zaufanie obywatela do państwa, bezpieczeństwo prawne). • Żądanie zwrotu subwencji narusza zasady współżycia społecznego (art. 5 k.c.) jako nadużycie prawa podmiotowego. • Pozwany nie złożył nieprawdziwych oświadczeń, a środki zostały wykorzystane zgodnie z celem programu. • PFR miał możliwość odstąpienia od stosowania niektórych warunków programowych, co faktycznie nastąpiło.

Odrzucone argumenty

Pozwany, jako komornik sądowy, nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców i nie mógł być beneficjentem programu. • Subwencja została przyznana na podstawie nieprawdziwych oświadczeń pozwanego. • Środki z subwencji stanowią świadczenie nienależne lub bezpodstawnie uzyskane.

Godne uwagi sformułowania

Państwo nie może zastawiać pułapek legislacyjnych na obywatela, który w zaufaniu do państwa podjął określone decyzje, a następnie, korzystając z nich, obciążać go grożącym niepowetowaną szkodą obowiązkiem zwrotu uprzednio przyznanego świadczenia. • Tego typu zachowanie powoda w ocenie Sądu niewątpliwie podważa zaufanie obywatela do państwa, a uwzględnienie powództwa w niniejszej sprawie naruszałoby bezpieczeństwo prawne jednostki, dawałoby przywilej władzy w związku z naruszeniem zasady jednoznaczności prawa i faktycznie prowadziłoby do pozbawienia pozwanego uprawnień nabytych. • Oczekiwanie od pozwanego, że zwróci uzyskane środki pieniężne, które już zostały przeznaczone m.in. na wypłaty pensji pracowników, jest zachowaniem ewidentnie sprzecznym z zasadami współżycia społecznego i przejawem nadużycia prawa podmiotowego.

Skład orzekający

Marcin Polit

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ochrona zaufania obywatela do państwa i jego organów, zasada państwa prawnego, zasada ochrony praw nabytych, dopuszczalność stosowania art. 5 k.c. w kontekście działań instytucji państwowych, interpretacja statusu komornika sądowego w kontekście przepisów o działalności gospodarczej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z programem "Tarcza Finansowa" i interpretacją przepisów w okresie pandemii. Kluczowe jest oparcie się na oficjalnych stanowiskach organów państwowych i PFR.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy konfliktu między instytucją państwową a obywatelem (komornikiem) w kontekście rządowego programu pomocowego, podkreślając znaczenie zaufania do państwa i zasad państwa prawnego. Pokazuje, jak interpretacja prawa może prowadzić do sporów i jak sądy mogą chronić obywateli przed niekorzystnymi zmianami stanowiska państwa.

“Komornik wygrał z PFR: Sąd stanął w obronie zaufania do państwa i zasad państwa prawnego.”

Dane finansowe

WPS: 144 000 PLN

zwrot kosztów procesu: 5417 PLN

Sektor

prawo

Asystent AI dla prawników