I C 680/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód A. R. wniósł o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego z dnia 8 kwietnia 2008 r. zawartej z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) Bank (...) w W. oraz o zasądzenie od banku kwoty 283 000 zł. Sąd Okręgowy w Białymstoku, po analizie umowy i regulaminu, ustalił, że klauzule dotyczące indeksacji kredytu do CHF, odsyłające do tabel kursowych banku, były niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c. Sąd uznał, że postanowienia te nie były indywidualnie uzgodnione, nie były jednoznaczne i rażąco naruszały interesy konsumenta, naruszając zasadę równorzędności stron. W związku z abuzywnością klauzul indeksacyjnych, które Sąd uznał za element głównych świadczeń stron, cała umowa została uznana za nieważną. W konsekwencji, na podstawie przepisów o świadczeniu nienależnym (art. 405 i 410 k.c.), Sąd zasądził od pozwanego banku na rzecz powoda zwrot spełnionego świadczenia w kwocie 283 000 zł wraz z odsetkami od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Sąd oddalił zarzut przedawnienia, uznając, że skutki stwierdzenia nieważności umowy powstają ex nunc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie nieważności umów kredytów hipotecznych indeksowanych do waluty obcej z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zwłaszcza odsyłających do tabel kursowych banku.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy; interpretacja klauzul abuzywnych może być różna w zależności od szczegółów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawierająca klauzule odsyłające do tabel kursowych banku, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna, ponieważ klauzule indeksacyjne nie były indywidualnie uzgodnione, nie były jednoznaczne i rażąco naruszały interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne odsyłające do tabel kursowych banku nie były indywidualnie negocjowane, nie były jednoznaczne i dawały bankowi nieograniczoną swobodę w ustalaniu kursów walut, co naruszało równowagę kontraktową i dobre obyczaje. W związku z tym, cała umowa została uznana za nieważną.
Czy abuzywne klauzule indeksacyjne w umowie kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF prowadzą do nieważności całej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli klauzule indeksacyjne stanowią element głównych świadczeń stron, ich abuzywność prowadzi do nieważności całej umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule indeksacyjne za essentialia negotii umowy kredytu indeksowanego, a ich abuzywność skutkuje brakiem konsensu co do zawarcia umowy, co prowadzi do jej nieważności.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, mimo dochodzenia zapłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ eliminuje to niepewność prawną i zapobiega przyszłym sporom.
Uzasadnienie
Niepewność stanu prawnego wynikająca z potencjalnie abuzywnych klauzul umowy kredytowej uzasadnia interes prawny w ustaleniu jej nieważności, co definitywnie rozstrzyga relacje między stronami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. R. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna dla powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy strona ma w tym interes prawny.
Prawo bankowe art. 69 § 1
Ustawa Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego, zgodnie z którą bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji.
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący obowiązku wydania korzyści majątkowej uzyskanej bez podstawy prawnej kosztem innej osoby.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący świadczenia nienależnego, stosowany w przypadku nieważności czynności prawnej.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ogólna zasada ciężaru dowodu, zgodnie z którą powód powinien wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która pozwala stronom na ułożenie stosunku prawnego według ich uznania, byleby nie sprzeciwiał się on naturze stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 358¹ § 2
Kodeks cywilny
Przepis dopuszczający waloryzację świadczenia pieniężnego według innego niż pieniądz miernika wartości, w tym waloryzację walutową.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Kryteria oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych odsyłających do tabel kursowych banku. • Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul indeksacyjnych. • Niejednoznaczność i nietransparentność klauzul indeksacyjnych. • Rażące naruszenie interesów konsumenta przez klauzule indeksacyjne. • Nieważność całej umowy z powodu abuzywności klauzul stanowiących essentialia negotii.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu indeksowanego do CHF jest ważna i zgodna z prawem bankowym. • Klauzule indeksacyjne nie są abuzywne. • Zarzut przedawnienia roszczenia. • Zarzut zatrzymania. • Zarzut potrącenia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: • Powództwo w zakresie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z zawartej pomiędzy stronami umowy o kredyt hipoteczny z dnia 8 kwietnia 2008, zasługiwało na uwzględnienie w całości. • Interes prawny w rozumieniu przywoływanego wyżej przepisu występuje wówczas, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa; niepewność ta powinna być obiektywna, tj. zachodzić według rozumnej oceny sytuacji, a nie tylko subiektywna, tj. według odczucia powoda. • W ocenie Sądu Okręgowego, analiza treści zawartej przez strony umowy o kredyt hipoteczny prowadzi do wniosku, że wydaje się ona nie spełniać wszelkich wymogów określonych w art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego. • Należy zatem stosować wykładnię przyjazną dla prawa unijnego – w szczególności potwierdzoną orzeczeniami TSUE. • Abuzywność tego postanowienia umowy została stwierdzona, w ramach kontroli abstrakcyjnej, wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie XVII AmC 426/09 z dnia 14 grudnia 2010 r. utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2011 r. (sygn. VI ACa 420/11). • W świetle powyższego, Sąd w niniejszej sprawie, postanowienia dotyczące indeksowania kwoty kredytu, uznał za określające podstawowe świadczenia w ramach zawartej umowy, charakteryzujące tę umowę jako podtyp umowy kredytu – umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej. • W konsekwencji zastąpienie przez sąd klauzul abuzywnych np. […]
Skład orzekający
Krzysztof Adam Prutis
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nieważności umów kredytów hipotecznych indeksowanych do waluty obcej z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zwłaszcza odsyłających do tabel kursowych banku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy; interpretacja klauzul abuzywnych może być różna w zależności od szczegółów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank musi zwrócić 283 tys. zł! Sąd uznał umowę kredytu frankowego za nieważną z powodu abuzywnych klauzul.”
Dane finansowe
WPS: 283 000 PLN
zwrot świadczenia: 283 000 PLN
zwrot kosztów procesu: 1000 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.