I C 599/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, reprezentowany przez syndyka masy upadłości, domagał się ustalenia nieważności dwóch umów pożyczek zawartych z Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S. Główne argumenty powoda opierały się na wadach oświadczenia woli, w tym złożeniu ich w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli (art. 82 kc), pozorności (art. 83 kc) oraz groźbie (art. 87 kc). Powód podnosił również, że umowy były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 kc) i naruszały przepisy Prawa bankowego. Sąd Rejonowy w Gdyni, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii biegłego psychiatry, oddalił powództwo. Sąd uznał, że powód nie wykazał, aby w momencie zawierania umów znajdował się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji. Opinia biegłego jednoznacznie wskazała, że stan psychiczny powoda pozwalał na świadome i swobodne wyrażenie woli. W odniesieniu do groźby, sąd stwierdził, że choć powód mógł odczuwać obawę, to nie wykazał, aby groźba była bezprawna i poważna w rozumieniu art. 87 kc, a także że uchylił się od skutków oświadczenia woli w ustawowym terminie. Sąd uznał również, że nie doszło do pozorności czynności prawnej ani do sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. W konsekwencji, powództwo zostało oddalone. Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu ze względu na jego trudną sytuację majątkową (upadłość) i zdrowotną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wad oświadczenia woli (art. 82, 87 kc), pozorności (art. 83 kc) i sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 58 kc) w kontekście umów pożyczek, zwłaszcza w sytuacjach związanych z presją zewnętrzną i stanem psychicznym stron.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym kluczową rolę odegrała opinia biegłego psychiatry. Ocena groźby i jej wpływu na swobodę decyzji jest ściśle związana z okolicznościami sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowy pożyczek zawarte przez osobę, która twierdzi, że składała oświadczenia woli w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli, są nieważne na podstawie art. 82 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał, że powód nie wykazał, iż w chwili zawierania umów znajdował się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, co potwierdziła opinia biegłego psychiatry.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłego psychiatry, która jednoznacznie stwierdziła, że stan psychiczny powoda w dacie zawarcia umów pozwalał mu na świadome i swobodne podejmowanie decyzji. Samo występowanie zaburzeń psychicznych nie jest wystarczające do stwierdzenia nieważności oświadczenia woli.
Czy umowy pożyczek zawarte pod wpływem groźby są nieważne na podstawie art. 87 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał, że powód nie wykazał bezprawności i powagi groźby w rozumieniu art. 87 kc, a także że nie uchylił się od skutków oświadczenia woli w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że groźby kierowane przez T. S. (1) dotyczyły głównie jego samego i jego wierzycieli, a nie bezpośrednio powoda. Ponadto, powód złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli po upływie rocznego terminu od ustania stanu obawy.
Czy umowy pożyczek zawarte dla pozoru są nieważne na podstawie art. 83 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał, że nie wykazano pozorności czynności prawnej, w szczególności braku zamiaru wywołania skutków prawnych po stronie pożyczkodawcy.
Uzasadnienie
Pracownicy pozwanej kasy nie potwierdzili zarzutów powoda o współdziałaniu z T. S. (1) w celu ukrycia innej czynności prawnej. Brak było dowodów na to, że pozwana miała świadomość pozorności umowy.
Czy umowy pożyczek sprzeczne z zasadami współżycia społecznego są nieważne na podstawie art. 58 § 2 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie dopatrzył się sprzeczności umów z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zachowanie pozwanej kasy nie nosiło znamion niemoralnego ani nie zmierzało do wykorzystania trudnej sytuacji powoda. Cała argumentacja powoda dotyczyła zachowania T. S. (1), a nie pozwanego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk Masy Upadłości G. J. | inne | powód |
| Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im. F. S. | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Stan taki musi wynikać z przyczyny wewnętrznej. Wykazanie samych zaburzeń psychicznych nie jest wystarczające.
k.c. art. 87
Kodeks cywilny
Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe. Groźba musi być bezprawna i poważna. Uprawnienie do uchylenia się wygasa w razie groźby z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności. Niezbędne jest wykazanie sprzeczności między tym, co strony deklarują na zewnątrz, a tym, do czego w rzeczywistości dążą.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Dotyczy to weryfikacji czynności z uwagi na powszechnie uznawane i akceptowane w danym społeczeństwie wartości wyznaczające zasady przyzwoitego, uczciwego zachowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego stanu faktycznego wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej wyższą lub niższą kwotę, niż wynika to z zasad przewidzianych w artykułach poprzedzających, albo w ogóle nie obciążyć jej kosztami. Sąd może w szczególności wziąć pod uwagę w tym zakresie sytuację majątkową stron.
k.c. art. 391
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące odpowiedzialności za cudze czyny.
k.c. art. 393
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące odpowiedzialności za cudze czyny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na stan wyłączający świadomość lub swobodę przy składaniu oświadczeń woli. • Brak dowodów na bezprawną i poważną groźbę. • Brak dowodów na pozororność umowy. • Brak dowodów na sprzeczność umowy z zasadami współżycia społecznego. • Złożenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli po upływie terminu.
Odrzucone argumenty
Oświadczenia woli złożone w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji. • Umowy zawarte pod wpływem groźby. • Umowy zawarte dla pozoru. • Umowy sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. • Naruszenie przepisów Prawa bankowego.
Godne uwagi sformułowania
stan wyłączający świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • stan taki musi przy tym wynikać z przyczyny wewnętrznej • groźba musi być bezprawna i poważna • pozorność stanowi wadę oświadczenia woli polegającą na niezgodności między aktem woli, a jej przejawem na zewnątrz • czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego
Skład orzekający
Małgorzata Żelewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wad oświadczenia woli (art. 82, 87 kc), pozorności (art. 83 kc) i sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 58 kc) w kontekście umów pożyczek, zwłaszcza w sytuacjach związanych z presją zewnętrzną i stanem psychicznym stron."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, w którym kluczową rolę odegrała opinia biegłego psychiatry. Ocena groźby i jej wpływu na swobodę decyzji jest ściśle związana z okolicznościami sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd ocenia zarzuty dotyczące wad oświadczenia woli w kontekście presji zewnętrznej i stanu psychicznego, co jest częstym problemem w sporach o umowy finansowe.
“Czy presja i problemy psychiczne unieważniają umowę pożyczki? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.