I C 580/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł pozew przeciwko P. Z. o zapłatę kwoty 2.711,16 zł wraz z odsetkami, wynikającej z umowy pożyczki nr (...) z dnia 4 marca 2019 roku. Powód wskazał, że całkowite zobowiązanie do spłaty wynosiło 2.829,94 zł, obejmując pożyczkę netto, opłaty, prowizję, wynagrodzenie za elastyczny plan spłat oraz odsetki umowne. Pozwany dokonał wpłat w łącznej wysokości 260,00 zł. Powód naliczył odsetki za opóźnienie w spłacie rat. Pozwany nie stawił się na rozprawie, co skutkowało wydaniem wyroku zaocznego. Sąd Rejonowy w Człuchowie, po analizie materiału dowodowego, uznał, że część postanowień umowy pożyczki, w szczególności prowizja za udzielenie pożyczki (665,83 zł) i opłata za elastyczny plan spłat (285,36 zł), stanowi klauzule niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c. Sąd stwierdził, że te opłaty nie były indywidualnie negocjowane, rażąco naruszały interesy konsumenta i godziły w równowagę kontraktową. W szczególności prowizja stanowiła ponad 44% kwoty faktycznie udzielonej pożyczki. Sąd nie miał również możliwości zweryfikowania zasadności i wysokości tych kosztów, gdyż powód nie przedstawił odpowiednich dowodów. W związku z tym, Sąd uznał te postanowienia za niewiążące dla pozwanego. Sąd uwzględnił roszczenie powoda jedynie w części, zasądzając kwotę 1.438,75 zł, która stanowiła różnicę między wiążącymi składnikami umowy (pożyczka netto, opłata przygotowawcza, odsetki umowne) a dokonanymi przez pozwanego wpłatami. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone z powodu braku dowodów na zasadność i wysokość dochodzonej kwoty. O kosztach procesu orzeczono stosunkowo, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda 659,03 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie obowiązku sądu do kontroli z urzędu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w przypadku wyroku zaocznego, oraz kryteria oceny abuzywności opłat i prowizji w umowach pożyczek.
Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawartych w formie formularza, gdzie brak dowodów na indywidualne negocjowanie warunków.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prowizja za udzielenie pożyczki oraz opłata za elastyczny plan spłat w umowie pożyczki konsumenckiej, zawartej w formie formularza, mogą być uznane za klauzule niedozwolone (abuzywne) na mocy art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli nie były indywidualnie negocjowane, rażąco naruszają interesy konsumenta i godzą w równowagę kontraktową.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powód nie wykazał, aby te opłaty były indywidualnie negocjowane z konsumentem. Wysokość prowizji (ponad 44% kwoty pożyczki) oraz brak uzasadnienia ekonomicznego dla opłat, w połączeniu z faktem, że umowa była standardowym formularzem, przemawiały za uznaniem ich za abuzywne.
Jaki jest ciężar dowodu w sprawie o zapłatę z umowy pożyczki, zwłaszcza w kontekście wyroku zaocznego i kontroli abuzywności postanowień umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar dowodu co do zasadności i wysokości roszczenia spoczywa na powodzie. W przypadku wyroku zaocznego, sąd bada zasadność żądania również pod kątem prawa materialnego, a kontrola abuzywności postanowień umowy konsumenckiej odbywa się z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że nawet w przypadku braku obrony pozwanego, powód musi udowodnić swoje twierdzenia. W sprawach konsumenckich sąd ma obowiązek z urzędu badać postanowienia umowy pod kątem ich abuzywności, niezależnie od stanowiska stron.
Czy sąd ma obowiązek z urzędu badać postanowienia umowy konsumenckiej pod kątem ich abuzywności, nawet jeśli strony nie podniosły takich zarzutów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd ma obowiązek z urzędu dokonać kontroli abuzywności postanowień umowy konsumenckiej, zgodnie z prawem Unii Europejskiej i orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy dyrektywy 93/13/EWG i orzecznictwo TSUE, wskazując, że celem jest ochrona konsumenta jako słabszej strony stosunku prawnego. Kontrola ta nie wykracza poza przedmiot sprawy, lecz dotyczy badania podstawy zgłoszonego roszczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | powód |
| P. Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
u.k.k. art. 3 § ust. 1 i 2 pkt 1
Ustawa o kredycie konsumenckim
Definicja umowy o kredyt konsumencki, w tym umowy pożyczki.
Pomocnicze
k.p.c. art. 339 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa faktyczna pozwu uwzględniana w wyroku zaocznym, jednak sąd bada również zasadność żądania pod kątem prawa materialnego.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony; sąd może dopuścić dowody z urzędu.
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów z ograniczeniami wynikającymi z ustawy, zasad współżycia społecznego i natury stosunku.
u.k.k. art. 5 § pkt 6
Ustawa o kredycie konsumenckim
Definicja całkowitego kosztu kredytu konsumenckiego.
u.k.k. art. 36a § ust. 1 i 2
Ustawa o kredycie konsumenckim
Maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu przy częściowym uwzględnieniu żądań.
k.p.c. art. 333 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prowizja i opłata za elastyczny plan spłat w umowie pożyczki konsumenckiej zawartej w formie formularza są klauzulami niedozwolonymi (abuzywnymi) na mocy art. 385¹ k.c. z uwagi na brak indywidualnego negocjowania, rażące naruszenie interesów konsumenta i naruszenie równowagi kontraktowej. • Sąd ma obowiązek z urzędu badać postanowienia umowy konsumenckiej pod kątem ich abuzywności, zgodnie z prawem UE.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda w całości zasługuje na uwzględnienie, a wszystkie postanowienia umowy są ważne i wiążące dla stron.
Godne uwagi sformułowania
Sąd z urzędu był zobowiązany do podjęcia działań mających na celu kontrolę treści stosunku podstawowego – umowy pożyczki – zarówno pod kątem abuzywności postanowień umowy konsumenckiej... • W ocenie Sądu, postanowienia te jako niewynegocjowane indywidualnie pomiędzy stornami, stanowią nie tylko postanowienia nieuczciwe, ale również są klauzulami niedozwolonymi - abuzywnymi w rozumieniu art. 385 1 k.c. albowiem ewidentnie naruszają one interesy konsumenta oraz godzą w równowagę kontraktową tego stosunku...
Skład orzekający
Sylwia Piasecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku sądu do kontroli z urzędu klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, nawet w przypadku wyroku zaocznego, oraz kryteria oceny abuzywności opłat i prowizji w umowach pożyczek."
Ograniczenia: Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawartych w formie formularza, gdzie brak dowodów na indywidualne negocjowanie warunków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy stosują przepisy o ochronie konsumentów do umów pożyczek, nawet w sytuacji, gdy pozwany nie broni się aktywnie. Podkreśla znaczenie kontroli sądowej nad klauzulami umownymi.
“Bank przegrywa w sądzie, bo narzucił konsumentowi nieuczciwe koszty pożyczki. Sąd zajął się tym z urzędu!”
Dane finansowe
WPS: 2711,16 PLN
zapłata: 1438,75 PLN
zwrot kosztów procesu: 659,03 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.