I C 486/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P. N. wniósł pozew przeciwko bankowi (...) w W., domagając się ustalenia nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej CHF oraz zasądzenia od banku kwoty 9 881,14 zł i 34 936,50 CHF z ustawowymi odsetkami. Jako podstawę nieważności wskazał abuzywność klauzul umownych dotyczących mechanizmu indeksacji i ryzyka walutowego, które jego zdaniem naruszały przepisy prawa bankowego, kodeksu cywilnego (art. 353(1) i 358(1) kc) oraz obowiązek informacyjny banku. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po analizie umowy i przepisów, w tym orzecznictwa TSUE, uznał klauzule dotyczące ryzyka walutowego za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385(1) kc. Sąd stwierdził, że klauzule te, określające główne świadczenia stron, nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, a bank miał swobodę w ustalaniu kursów walut, co rażąco naruszało interesy konsumenta i dobre obyczaje. W związku z tym, sąd ustalił, że stosunek prawny wynikający z umowy kredytu nie istnieje wobec jej nieważności. Następnie, na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc), sąd zasądził od pozwanego banku na rzecz powoda zwrot świadczeń nienależnie spełnionych, w tym kwotę 9 881,14 zł i 34 936,50 CHF, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku. Zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego został oddalony jako bezzasadny. Sąd zasądził również od pozwanego na rzecz powoda koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów hipotecznych, zasady rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy, interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, bieg terminu przedawnienia roszczeń konsumentów.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Zagadnienia prawne (5)
Czy klauzule dotyczące mechanizmu indeksacji i ryzyka walutowego w umowie kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, które nie są jednoznacznie sformułowane i dają bankowi swobodę w ustalaniu kursów, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w rozumieniu art. 385(1) kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te stanowią niedozwolone postanowienia umowne, ponieważ nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE, uznał klauzule indeksacyjne za określające główne świadczenia stron. Ponieważ bank miał swobodę w ustalaniu kursów walut, nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Brak jasności co do przyszłej wysokości zobowiązania i rat, a także stosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży, naruszało interesy konsumenta i dobre obyczaje.
Czy umowa kredytu hipotecznego z abuzywnymi klauzulami dotyczącymi indeksacji i ryzyka walutowego jest nieważna od samego początku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa nie została skutecznie zawarta z uwagi na rażące naruszenie interesów konsumenta przez niedozwolone postanowienia umowne.
Uzasadnienie
Niedozwolone postanowienia umowne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, nie wiążą konsumenta. W tym przypadku, abuzywność klauzul dotyczących ryzyka walutowego prowadzi do nieważności umowy.
Czy konsument, który zawarł aneks do umowy kredytu indeksowanego, zrzeka się prawa do powoływania się na abuzywność pierwotnych klauzul umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zawarcie aneksu, który nie usuwa wprost abuzywności pierwotnych klauzul i nie stanowi świadomej rezygnacji z przywrócenia sytuacji sprzed zawarcia umowy, nie zrzeka konsumenta z prawa do powoływania się na abuzywność.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym sąd krajowy jest zobowiązany do stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku umowy, nawet jeśli został on zmieniony. Z aneksu nie wynikało, by powód świadomie zrezygnował z przywrócenia sytuacji w braku nieuczciwego warunku. Celem aneksu było jedynie obniżenie kosztów raty.
Czy powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu, mimo możliwości dochodzenia zapłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ zapewnia to pewność prawną na przyszłość, zwłaszcza w przypadku długoterminowych umów.
Uzasadnienie
Interes prawny w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego istnieje, gdy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej. W przypadku długoterminowej umowy kredytowej, ustalenie jej nieważności gwarantuje pewność prawną na przyszłość, której samo żądanie zapłaty nie zapewnia.
Czy roszczenie konsumenta o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń z umowy kredytu indeksowanego jest przedawnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie jest przedawnione, ponieważ bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od momentu, gdy orzecznictwo TSUE jednoznacznie określiło sytuację prawną konsumenta w takich sprawach.
Uzasadnienie
Bieg terminu przedawnienia roszczeń z tytułu abuzywnych klauzul w umowach kredytowych indeksowanych do waluty obcej rozpoczyna się od momentu, gdy orzecznictwo TSUE (np. wyrok z 20.09.2017 r. C-186/16) jednoznacznie określiło sytuację prawną konsumenta. Pozew złożono przed upływem 6-letniego terminu liczonego od tej daty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. N. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 353(1)
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, dopuszczalność umów kredytu indeksowanego do waluty obcej w czasie zawarcia spornej umowy.
k.c. art. 385(1) § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w umowach z konsumentami. Ocena klauzul określających główne świadczenia stron pod kątem jednoznaczności.
k.c. art. 385(1) § § 3
Kodeks cywilny
Definicja postanowień nieuzgodnionych indywidualnie – brak rzeczywistego wpływu konsumenta na treść.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, podstawa do zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg terminu przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Interes prawny w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów procesu.
pr. bank. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 358(1)
Kodeks cywilny
pr. bank. art. 69 § ust. 2 pkt 3
Prawo bankowe
Określenie kwoty i waluty kredytu.
Ustawa o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw art. 5 § ust. 1
Zmiana terminów przedawnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul dotyczących indeksacji i ryzyka walutowego z uwagi na brak jednoznaczności i swobodę banku w ustalaniu kursów. • Naruszenie interesów konsumenta i dobrych obyczajów przez niekorzystne ukształtowanie stosunku umownego. • Brak indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych. • Interes prawny w ustaleniu nieważności umowy. • Bezzasadność zarzutu przedawnienia roszczeń.
Odrzucone argumenty
Umowa zawierała indywidualnie uzgodnione postanowienia. • Roszczenia powoda uległy przedawnieniu. • Powód nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy. • Stosowanie kursów nieodbiegających od rynkowych. • Zawarcie aneksu oznaczało rezygnację z kwestionowania pierwotnych klauzul.
Godne uwagi sformułowania
klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu • nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia • prawo banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń • jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych • nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy • nieuczciwy charakter warunku indeksacji, został usunięty i powód od jego podpisania spłaca kredyt w CHF. Odpadła więc od tego momentu niepewność co do wysokości zobowiązania.
Skład orzekający
Wojciech Hajduk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów hipotecznych, zasady rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy, interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, bieg terminu przedawnienia roszczeń konsumentów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul bankowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank przegrał! Sąd uznał umowę kredytu hipotecznego za nieważną z powodu abuzywnych klauzul.”
Dane finansowe
WPS: 222 200 PLN
zwrot świadczenia: 9881,14 PLN
zwrot świadczenia: 34 936,5 CHF
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.