I C 479/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów D. J. i C. J. przeciwko Bankowi (...) S.A. o zapłatę 84.529,78 zł wraz z odsetkami, tytułem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z umowy kredytu hipotecznego denominowanego we frankach szwajcarskich z 2004 roku. Powodowie argumentowali, że umowa zawierała postanowienia abuzywne, w szczególności dotyczące mechanizmu przeliczeniowego i kursowego, co skutkowało jej nieważnością. Bank wnosił o oddalenie powództwa, twierdząc, że umowa jest ważna i nie zawiera klauzul abuzywnych. Sąd Rejonowy w Gdańsku, po analizie materiału dowodowego, uznał umowę za nieważną w całości z powodu abuzywności klauzul walutowych i przeliczeniowych, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, były niejednoznaczne i rażąco naruszały interesy konsumentów. Sąd podkreślił, że bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia tych klauzul i nie przedstawił jasnych kryteriów ustalania kursów walut. W związku z nieważnością umowy, Sąd zastosował przepisy o nienależnym świadczeniu (art. 410 kc) i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot nienależnie pobranych rat kapitałowo-odsetkowych, składek ubezpieczeniowych oraz prowizji. Zarzut przedawnienia podniesiony przez bank został uznany za bezzasadny, a o odsetkach orzeczono od dnia następującego po upływie terminu do zapłaty wskazanego w wezwaniu do zapłaty. Koszty procesu obciążono w całości pozwanego banku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów denominowanych z powodu abuzywności klauzul walutowych i przeliczeniowych oraz zasady zwrotu nienależnego świadczenia.
Dotyczy umów zawartych przed wejściem Polski do UE, ale z zastosowaniem przepisów o ochronie konsumenta obowiązujących od 2000 r. Konkretne ustalenia faktyczne mogą wpływać na ocenę abuzywności w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich dotyczące mechanizmu przeliczeniowego i kursowego są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, były niejednoznaczne, rażąco naruszały interesy konsumentów i kształtowały prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia klauzul walutowych i przeliczeniowych. Klauzule te były niejednoznaczne, ponieważ nie precyzowały sposobu ustalania kursów walut, co dawało bankowi swobodę w ich kształtowaniu. Brak przejrzystości i naruszenie obowiązku informacyjnego banku co do ryzyka walutowego również przemawiały za abuzywnością.
Czy umowa kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich, zawierająca abuzywne klauzule walutowe, jest nieważna w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna w całości, ponieważ po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul nie jest możliwe ustalenie treści podstawowego świadczenia banku, a zastąpienie ich przepisami prawa krajowego jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że usunięcie klauzul denominacyjnych uniemożliwia ustalenie kwoty kredytu do wypłaty w PLN, co stanowi brak niezbędnego elementu konstrukcyjnego umowy. Zastąpienie abuzywnych klauzul przepisami dyspozytywnymi prawa krajowego jest niedopuszczalne zgodnie z orzecznictwem TSUE, a umowa nie może trwać bez tych klauzul.
Czy po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu, powodom przysługuje roszczenie o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodom przysługuje roszczenie o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 410 kc).
Uzasadnienie
Skoro umowa kredytu została uznana za nieważną ex tunc, spełnione świadczenia rat kapitałowo-odsetkowych, składek ubezpieczeniowych i prowizji stanowią świadczenia nienależne, podlegające zwrotowi na rzecz powodów. Roszczenia stron są niezależne (teoria dwóch kondykcji).
Czy zarzut przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia z nieważnej umowy kredytu jest zasadny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia jest bezzasadny.
Uzasadnienie
Bieg terminu przedawnienia roszczeń z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia z nieważnej umowy kredytu denominowanego rozpoczyna się od momentu podjęcia przez konsumenta wiążącej decyzji o zakwestionowaniu ważności umowy. Wniesienie pozwu przerwało bieg terminu przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. J. | osoba_fizyczna | powód |
| C. J. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) spółka akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Pr. bank. art. 69 § ust. 1 i 2
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu i jej niezbędne elementy.
Pomocnicze
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która ogranicza możliwość kształtowania stosunku prawnego przez strony, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych.
k.c. art. 481 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.c. art. 98 § § 1
Kodeks cywilny
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu zawierała postanowienia abuzywne dotyczące mechanizmu przeliczeniowego i kursowego. • Postanowienia te nie zostały indywidualnie uzgodnione i rażąco naruszały interesy konsumentów. • Brak przejrzystości i naruszenie obowiązku informacyjnego banku. • Umowa kredytu jest nieważna w całości z powodu abuzywności klauzul. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia jest zasadne i nieprzedawnione.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu jest ważna i nie zawiera klauzul abuzywnych. • Kredytobiorcy byli świadomi ryzyka walutowego i zaakceptowali warunki umowy. • Roszczenie powodów jest przedawnione. • Umowa może być utrzymana w mocy po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul. • Zastosowanie teorii salda do rozliczenia nieważnej umowy.
Godne uwagi sformułowania
postanowienia o charakterze abuzywnym • rażąco naruszają interesy konsumenta • sprzeczne z dobrymi obyczajami • nie zostały uzgodnione indywidualnie • brak przejrzystości • nie można uznać za jednoznaczne • umowa jest nieważna w całości • zwrot nienależnego świadczenia • teoria dwóch kondykcji • zarzut przedawnienia okazał się bezzasadny
Skład orzekający
Z. H.
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów denominowanych z powodu abuzywności klauzul walutowych i przeliczeniowych oraz zasady zwrotu nienależnego świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem Polski do UE, ale z zastosowaniem przepisów o ochronie konsumenta obowiązujących od 2000 r. Konkretne ustalenia faktyczne mogą wpływać na ocenę abuzywności w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank przegrał sprawę o kredyt frankowy – sąd uznał umowę za nieważną!”
Dane finansowe
WPS: 84 529,78 PLN
zwrot nienależnie pobranych świadczeń: 84 529,78 PLN
zwrot kosztów procesu: 6417 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.