I C 325/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów J. O. i D. O. przeciwko Bankowi (...) S.A. o zapłatę kwoty 75.623,09 zł oraz o ustalenie nieważności umowy kredytu konsolidacyjnego nr KK/(...) z dnia 10.07.2008 r., indeksowanego do franka szwajcarskiego. Powodowie argumentowali, że umowa jest nieważna jako sprzeczna z art. 353(1) k.c. i zawiera postanowienia abuzywne, ponieważ nie określa zasad przeliczania walut, a kursy ustalane są jednostronnie przez bank. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując zasadność roszczeń, interes prawny powodów oraz podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy w Olsztynie, po analizie materiału dowodowego, ustalił, że umowa została zawarta z konsumentami i opierała się na wzorcu umownym. Sąd uznał, że postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji (kurs kupna przy wypłacie kredytu, kurs sprzedaży przy spłacie rat) nie zostały indywidualnie uzgodnione, były sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interesy powodów, ponieważ bank jednostronnie ustalał kursy walut bez jasnych kryteriów, co prowadziło do nieuzasadnionego spreadu walutowego. W związku z tym, sąd uznał te postanowienia za niedozwolone (abuzywne) na podstawie art. 385(1) k.c. Eliminacja tych klauzul nie spowodowała upadku umowy, która nadal mogła być wykonywana jako kredyt złotowy z oprocentowaniem opartym na stawce LIBOR 3M. Sąd zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 75.623,09 zł tytułem zwrotu nadpłaty, uznając ją za świadczenie nienależne, wraz z odsetkami i kosztami procesu. Zarzut przedawnienia został uznany za bezzasadny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych i skutków ich eliminacji dla dalszego bytu umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznego mechanizmu indeksacji i sposobu ustalania kursów przez bank; indywidualne okoliczności sprawy mogą wpływać na zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące mechanizmu przeliczeniowego (kurs kupna przy wypłacie, kurs sprzedaży przy spłacie), które nie zostały indywidualnie uzgodnione i pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursów, są klauzulami niedozwolonymi (abuzywnymi) w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są niedozwolone, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a bank posiadał jednostronną swobodę w ustalaniu kursów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak indywidualnego uzgodnienia, jednostronne ustalanie kursów przez bank oraz stosowanie różnych kursów (kupna i sprzedaży) bez jasnych kryteriów narusza dobre obyczaje i interesy konsumenta, co czyni postanowienia abuzywnymi.
Jaki jest skutek uznania klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu za abuzywne dla dalszego bytu umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uznanie klauzul za abuzywne skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy, ale nie powoduje upadku całej umowy, jeśli jej pozostałe elementy pozwalają na dalsze wykonywanie umowy jako kredytu złotowego.
Uzasadnienie
Eliminacja abuzywnych klauzul waloryzacyjnych nie prowadzi do upadku umowy, jeśli po ich wyeliminowaniu możliwe jest określenie praw i obowiązków stron na podstawie pozostałych postanowień, co pozwala na wykonywanie umowy jako kredytu złotowego.
Czy roszczenie o zwrot nadpłaconych rat kredytu indeksowanego, wynikające z eliminacji klauzul abuzywnych, jest przedawnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia jest bezzasadny, ponieważ bieg terminu przedawnienia został przerwany przez zawezwanie do próby ugodowej, a w przypadku świadczenia nienależnego termin przedawnienia wynosił 10 lat (według stanu prawnego przed 2018 r.) lub 6 lat (według stanu prawnego po 2018 r.), a zawezwanie nastąpiło przed upływem tych terminów.
Uzasadnienie
Zawezwanie do próby ugodowej przerwało bieg terminu przedawnienia. Roszczenie o zwrot nadpłaty, traktowane jako świadczenie nienależne, mieściło się w terminach przedawnienia obowiązujących w dacie jego wymagalności i wniesienia pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. O. | osoba_fizyczna | powód |
| D. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy z konsumentem, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszają jego interesy, są niedozwolone (abuzywne).
pr. bank. art. 69
Ustawa - Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, która nie określa zasad przeliczania kursów walut i pozwala bankowi na jednostronne ich ustalanie, może być sprzeczna z zasadą swobody umów.
k.c. art. 385 § 3
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy przejęte z wzorca umownego, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, nie są uzgodnione indywidualnie.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się do zwrotu świadczeń nienależnych.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Określa terminy przedawnienia roszczeń (w brzmieniu obowiązującym do 9.07.2018 r. - 10 lat).
k.p.c. art. 185 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Zawezwanie do próby ugodowej przerywa bieg terminu przedawnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia umowy dotyczące mechanizmu indeksacji są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, naruszają dobre obyczaje i rażąco interesy konsumentów. • Jednostronne ustalanie kursów walut przez bank bez jasnych kryteriów jest niedopuszczalne. • Eliminacja klauzul abuzywnych nie prowadzi do nieważności całej umowy. • Roszczenie o zwrot nadpłaty nie jest przedawnione z uwagi na przerwanie biegu terminu przedawnienia przez zawezwanie do próby ugodowej.
Odrzucone argumenty
Umowa nie zawiera klauzul abuzywnych. • Powodowie zostali poinformowani o ryzyku i warunkach umowy. • Roszczenie jest przedawnione. • Umowa jest nieważna w całości. • Nadużycie prawa podmiotowego przez powodów (art. 5 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Bank miał jednostronną swobodę w zakresie ustalania kursu waluty indeksacyjnej. • Zastosowanie dwóch różnych kursów, z których jeden jest wyższy (kurs sprzedaży), prowadzi do sytuacji, w której kredyt wypłacony w walucie polskiej, a następnie ustalony w walucie obcej według kursu niższego (kursu kupna), przy spłacie staje się już kredytem w kwocie wyższej. • Eliminacja abuzywnej klauzuli waloryzacyjnej nie prowadzi do upadku umowy w pozostałym zakresie. • Wysokość nadpłaty wynikającej z wyeliminowania z umowy klauzul abuzywnych była zatem świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 410 k.c.
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych i skutków ich eliminacji dla dalszego bytu umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego mechanizmu indeksacji i sposobu ustalania kursów przez bank; indywidualne okoliczności sprawy mogą wpływać na zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów indeksowanych i abuzywności klauzul bankowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników.
“Bank musi zwrócić tysiące złotych nadpłaty za kredyt! Sąd uznał klauzule indeksacyjne za nielegalne.”
Dane finansowe
WPS: 75 623,09 PLN
zwrot nadpłaty: 75 623,09 PLN
zwrot kosztów procesu: 6417 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.