I C 308/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, fundusz inwestycyjny, nabył wierzytelność z umowy pożyczki zawartej przez zmarłego M. B. z SKOK im. F. S. i dochodził od spadkobierczyni, G. B., zapłaty kwoty 20.066,58 zł. Pozwana podniosła szereg zarzutów, w tym abuzywność klauzul dotyczących prowizji, przedawnienie roszczenia, brak wymagalności, bezskuteczność cesji oraz brak odpowiedzialności z uwagi na brak czynnej masy spadkowej. Sąd, opierając się na opinii biegłego i analizie umowy, uznał klauzulę dotyczącą prowizji za abuzywną, stwierdzając, że nie była ona indywidualnie negocjowana i rażąco naruszała interesy konsumenta. Sąd ustalił, że kapitał pożyczki, po pominięciu prowizji i uwzględnieniu nadpłat, wynosił 8.670,19 zł. Zasądzono tę kwotę od pozwanej na rzecz powoda, rozkładając ją na 30 miesięcznych rat. W pozostałym zakresie powództwo oddalono. Sąd rozstrzygnął również o kosztach postępowania, zasądzając od powoda na rzecz pozwanej kwotę 320 zł, a także o kosztach sądowych tymczasowo wyłożonych przez Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe z umów konsumenckich, ocena klauzul abuzywnych dotyczących prowizji w umowach pożyczek konsumenckich, możliwość rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy z SKOK i funduszem sekurytyzacyjnym, ale zasady dotyczące abuzywności i odpowiedzialności spadkobiercy mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy spadkobierca ponosi odpowiedzialność za wszystkie postanowienia umowy pożyczki zawartej przez spadkodawcę, w tym za odsetki umowne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spadkobierca dziedziczy jedynie dług zaciągnięty przez spadkodawcę (kapitał pożyczki), ale nie jest związany pozostałymi postanowieniami umowy, w tym dotyczącymi odsetek, gdyż umowa kredytowa wygasa z chwilą śmierci kredytobiorcy.
Uzasadnienie
Umowa kredytu konsumenckiego jest ściśle związana z osobą kredytobiorcy. Po jego śmierci, spadkobierca nie staje się stroną umowy, a jedynie odpowiada za dług spadkowy (kapitał). Naliczanie odsetek umownych od zadłużenia przeterminowanego po śmierci pożyczkobiorcy jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy spadkobiercy.
Czy prowizja za udzielenie pożyczki konsumenckiej, pobrana z góry, może być uznana za klauzulę abuzywną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prowizja może być uznana za klauzulę abuzywną, jeśli nie była indywidualnie negocjowana i rażąco narusza interesy konsumenta, nawet jeśli jej wysokość nie przekracza limitów ustawowych.
Uzasadnienie
Prowizja nie jest świadczeniem głównym, a jej wysokość w tej sprawie (niemal 20% kapitału) była oderwana od faktycznych kosztów pożyczkodawcy i nie została indywidualnie negocjowana. Brak dowodów na rzeczywisty wpływ konsumenta na jej wysokość.
Czy sąd może rozłożyć zasądzone świadczenie na raty w przypadku trudnej sytuacji majątkowej pozwanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może w wyroku rozłożyć zasądzone świadczenie na raty w szczególnie uzasadnionych wypadkach, biorąc pod uwagę stan majątkowy, rodzinny lub zdrowotny pozwanego.
Uzasadnienie
Pozwana wykazała trudną sytuację finansową (niski dochód, brak oszczędności), co uniemożliwia jednorazową spłatę. Rozłożenie na raty chroni ją przed egzekucją i nie powoduje istotnej szkody dla wierzyciela, który otrzyma spłatę w rozsądnym terminie.
Jaki jest termin przedawnienia roszczeń funduszu sekurytyzacyjnego wynikających z umowy pożyczki konsumenckiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie ma charakter związany z działalnością gospodarczą, więc stosuje się trzyletni termin przedawnienia.
Uzasadnienie
Zastosowanie ma trzyletni termin przedawnienia. Bieg terminu rozpoczął się najwcześniej od dnia stwierdzenia nabycia spadku (12.01.2022 r.), a pozew został złożony przed jego upływem (15.12.2023 r.), co przerwało bieg przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności | instytucja | powód |
| G. B. | osoba_fizyczna | pozwana |
| M. B. | osoba_fizyczna | pożyczkobiorca (zmarły) |
| (...) im. F. S. | instytucja | pożyczkodawca (poprzednik prawny powoda) |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców.
k.c. art. 509 § § 1
Kodeks cywilny
Wierzyciel może przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew).
k.c. art. 1034
Kodeks cywilny
Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe.
u.s.k.o. art. 35
Ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
W razie ustania członkostwa roszczenie o zwrot pożyczki lub kredytu staje się wymagalne z dniem ustania członkostwa.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów procesu w zależności od wyniku sprawy.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
k.c. art. 123 § § 1
Kodeks cywilny
Czynności przerywające bieg przedawnienia (np. wniesienie pozwu).
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do zapłaty.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz nadużywania prawa podmiotowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzuli prowizji. • Spadkobierca nie jest związany postanowieniami umowy pożyczki dotyczącymi odsetek. • Możliwość rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty ze względu na trudną sytuację majątkową pozwanej.
Odrzucone argumenty
Pełna odpowiedzialność pozwanej za kapitał i odsetki umowne. • Przedawnienie roszczenia. • Brak wymagalności roszczenia. • Brak skuteczności cesji. • Brak odpowiedzialności pozwanej z uwagi na brak czynnej masy spadkowej.
Godne uwagi sformułowania
umowa kredytowa między bankiem a kredytobiorcą (spadkodawcą) z chwilą śmierci tego ostatniego wygasa. • nie budzi wątpliwości, że postanowienia umowne przewidujące obowiązek poniesienia tego kosztu rażąco naruszają interesy konsumenta. • nie sposób było uznać, że prowizja została ukształtowana w sposób uczciwy i sprawiedliwy. • nie jest możliwe powiązanie ze śmiercią strony umowy podstawy do naliczania odsetek od zadłużenia o charakterze przeterminowanym [...] a następnie obciążenie tymi odsetkami [...] spadkobierców zmarłego.
Skład orzekający
Joanna Jank
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe z umów konsumenckich, ocena klauzul abuzywnych dotyczących prowizji w umowach pożyczek konsumenckich, możliwość rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy z SKOK i funduszem sekurytyzacyjnym, ale zasady dotyczące abuzywności i odpowiedzialności spadkobiercy mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak fundusze sekurytyzacyjne dochodzą wierzytelności od spadkobierców, a sąd chroni konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami i nadmiernymi odsetkami, jednocześnie uwzględniając trudną sytuację finansową pozwanej.
“Fundusz chciał ponad 20 tys. zł od spadkobierczyni, sąd zgodził się na 8,6 tys. zł na raty. Kluczowa była abuzywna prowizja!”
Dane finansowe
WPS: 20 066,58 PLN
kapitał pożyczki: 8670,19 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.