I C 256/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa E. J. i W. J. o pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego, wystawionego przez (...) Spółkę Akcyjną w W. Powodowie zarzucili umowie kredytu hipotecznego indeksowanego walutą obcą (początkowo udzielonego w PLN, a następnie aneksowanego i przewalutowanego) szereg niedozwolonych postanowień, w tym klauzulę indeksacyjną oraz zmienne oprocentowanie, które miały prowadzić do nieważności umowy. Twierdzili, że klauzula indeksacyjna pozwalała bankowi na jednostronne i arbitralne określanie wysokości świadczenia, co skutkowało pobieraniem rażąco wysokich kwot. Podkreślali, że umowę zawarli w trudnej sytuacji rodzinno-finansowej. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, negując zasadność zarzutów i możliwość wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego. Sąd Okręgowy w Słupsku, rozpoznając sprawę na podstawie art. 840 § 1 kpc, uwzględnił powództwo. Sąd uznał, że sporne postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji i ustalania kursów walut były abuzywne, nietransparentne i naruszały równowagę kontraktową, narażając konsumenta na nieprzewidywalne ryzyko. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sąd stwierdził, że eliminacja tych klauzul prowadziłaby do tak dalekiego przekształcenia umowy, że nie mogłaby ona być utrzymana w mocy. W konsekwencji umowa została uznana za nieważną na podstawie art. 385¹ § 2 w zw. z art. 58 § 3 kc. Tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności w całości. Zasądzono od pozwanego na rzecz powodów koszty procesu oraz nakazano ściągnąć od pozwanego nieuiszczone koszty sądowe. Wniosek powodów o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności został oddalony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie umów kredytów indeksowanych walutą obcą za nieważne z powodu abuzywności klauzul, skutki nieważności umowy, pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego.
Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy o kredycie hipotecznym i niektórych aspektach związanych z rozliczeniem stron po stwierdzeniu nieważności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa kredytu indeksowanego walutą obcą, zawierająca klauzule dotyczące indeksacji i zmiennego oprocentowania, może zostać uznana za nieważną z powodu abuzywności postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu indeksowanego walutą obcą, zawierająca klauzule dotyczące indeksacji i zmiennego oprocentowania, może zostać uznana za nieważną z powodu abuzywności postanowień, jeśli naruszają one równowagę kontraktową i narażają konsumenta na nieprzewidywalne ryzyko.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne i sposób ustalania kursów walut w umowie były nietransparentne, pozwalały bankowi na jednostronne kształtowanie świadczenia i narażały konsumenta na nieprzewidywalne ryzyko. Eliminacja tych klauzul prowadziłaby do tak dalekiego przekształcenia umowy, że nie mogłaby ona być utrzymana w mocy, co skutkowało stwierdzeniem jej nieważności.
Czy bankowy tytuł egzekucyjny wystawiony na podstawie nieważnej umowy kredytu może być podstawą egzekucji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bankowy tytuł egzekucyjny wystawiony na podstawie umowy, która została uznana za nieważną z powodu abuzywności postanowień, nie może być podstawą egzekucji.
Uzasadnienie
Skoro umowa kredytu została uznana za nieważną, tytuł wykonawczy oparty na tej umowie traci swoją podstawę prawną, co uzasadnia pozbawienie go wykonalności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. J. | osoba_fizyczna | powód |
| W. J. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 840 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) prowadzą do nieważności umowy, jeśli bez nich umowa nie może istnieć.
k.c. art. 58 § § 3
Kodeks cywilny
Częściowa nieważność czynności prawnej nie powoduje jej bezwzględnej nieważności, chyba że z treści czynności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Pomocnicze
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący świadczenia nienależnego, mający zastosowanie po stwierdzeniu nieważności umowy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia.
u.p.b. art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Podstawowa regulacja dotycząca umowy kredytu.
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
u.k.w.h. art. 77
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa zawierała niedozwolone postanowienia (klauzula indeksacyjna, zmienne oprocentowanie). • Klauzula indeksacyjna pozwalała bankowi na jednostronne i arbitralne określanie wysokości świadczenia. • Umowa została zawarta w trudnej sytuacji rodzinno-finansowej powodów. • Mechanizm finansowania kredytów wprowadzał element spekulacyjny (derywat finansowy). • Konsumenci nie zostali poinformowani o rzeczywistym ryzyku związanym z umową. • Naruszenie równowagi informacyjnej stron umowy. • Postanowienia dotyczące ustalania kursu waluty przez bank były nietransparentne i naruszały równorzędność stron.
Odrzucone argumenty
Powodowie akceptowali umowę do czasu wystąpienia trudności finansowych. • Możliwość udzielania kredytu z klauzulą waloryzacyjną została potwierdzona przez Sąd Najwyższy i ustawodawcę. • Ryzyko kursowe jest oczywiste. • Kwestionowane klauzule nie zostały podważone w toku abstrakcyjnej kontroli wzorca. • Bank nie ustala kursu dowolnie, gdyż wiąże go sytuacja rynkowa. • Kredytobiorcy byli świadomi ryzyka zaciągając kredyt uzależniony od kursu innej waluty. • Przyznanie racji powodom może naruszyć płynność finansową sektora bankowego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie skomentuje kolejnego argumentu odpowiedzi na pozew o ciężarze dowodu, który należy postrzegać poprzez pryzmat powinności wierzyciel i dłużnik, gdy tradycyjny układ procesowy – w opisywanym przypadku – ulega odwróceniu, gdyż nie ważył on na rozstrzygnięciu • W konsekwencji twierdzenia - o akceptacji przez konsumentów ryzyka wyboru tego rodzaju kredytu - pozostają także do oceny w sferze prawnej, zwłaszcza że z niczego nie wynikało, by powodowie byli informowani o ryzyku umowy przy tak podanym jej kontekście • Tymczasem kredytobiorcy podkreślali, że działali w zaufaniu do banków, w tym bazując na tym, że masowo udzielane były sporne kredyty w sytuacji, gdy niejednokrotnie biorący je - nie mieliby zdolności kredytowej na kredyt w walucie krajowej • W opracowaniach, powszechnie przywoływanych w tego typu sprawach, wyjaśniano, że inwestorzy bazowali na koniunkturze stabilności i dobrej ceny (...) oraz korzyściach inwestycyjnych z udziału w procesie handlu walutami – (...) i krajową, czyli w oparciu o obrót walutami którymi obsługiwane były sporne kredyty • Pojawiły się w związku z tym zarzuty, że została naruszona równowaga informacyjna stron umowy i konsumenci nie zostali poinformowani o ryzyku związanym z zawieraną umową • kwestionowane postanowienia są regulacją dotyczącą świadczenia głównego oraz, że określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest…
Skład orzekający
Hanna Kaflak-Januszko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie umów kredytów indeksowanych walutą obcą za nieważne z powodu abuzywności klauzul, skutki nieważności umowy, pozbawienie wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy o kredycie hipotecznym i niektórych aspektach związanych z rozliczeniem stron po stwierdzeniu nieważności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich abuzywności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd pozbawił wykonalności bankowy tytuł egzekucyjny!”
Dane finansowe
koszty procesu: 10 864 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.