I C 1894/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P. W. wystąpił z pozwem o zasądzenie od pozwanych A. Z. (1) i J. Z. kwoty 55.000 zł, na którą składało się 30.000 zł przekazane pozwanym za remont łazienki i ogrodzenie, oraz 25.000 zł tytułem kosztów remontu domu i zakupu ruchomości. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, podnosząc zarzuty braku legitymacji procesowej czynnej powoda oraz przedawnienia roszczenia. Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił powództwo w całości. Sąd ustalił, że powód wraz z żoną zamieszkiwali w domu pozwanych (rodziców żony) na zasadzie użyczenia od 2009 roku. Powód dochodził zwrotu nakładów na nieruchomość w kwocie 25.000 zł, argumentując, że były to nakłady użyteczne i konieczne. Sąd, opierając się na opinii biegłego, uznał wartość tych nakładów za udowodnioną jedynie w kwocie 1.600 zł, a pozostałe wydatki dotyczyły wyposażenia, które powód zabrał przy wyprowadzce, lub nie zwiększały wartości nieruchomości. W odniesieniu do kwoty 30.000 zł, którą powód przekazał pozwanym za remont łazienki i ogrodzenie, sąd uznał ją za świadczenie nienależne (art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.). Jednakże, zgodnie z art. 409 k.c., obowiązek zwrotu wygasł, ponieważ pozwani zainwestowali te środki w przebudowę parteru domu i obejścia, a w momencie zużywania korzyści nie musieli liczyć się z obowiązkiem zwrotu, gdyż powód przekazał pieniądze bez zastrzeżenia zwrotu i zamierzał na stałe zamieszkać z żoną. Ponadto, sąd powołał się na art. 411 pkt 2 k.c., stwierdzając, że spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego, biorąc pod uwagę wzajemne wsparcie finansowe stron (darowizny, pomoc w zakupie samochodów) i fakt, że powód nie płacił czynszu. Sąd oddalił zarzut przedawnienia, uznając, że pozwani kilkukrotnie przerywali bieg terminu przedawnienia poprzez uznanie roszczenia. W kwestii kosztów postępowania, sąd zastosował art. 102 k.p.c., nie obciążając powoda kosztami procesu ze względu na jego trudną sytuację życiową i majątkową, a także fakt, że był zwolniony od kosztów sądowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaRozliczenia nakładów w przypadku umowy użyczenia, stosowanie art. 230 k.c. w zw. z art. 226 k.c., kwalifikacja świadczenia jako spełnionego zadość zasadom współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 k.c.), wygaśnięcie obowiązku zwrotu wzbogacenia (art. 409 k.c.), przerwanie biegu przedawnienia przez uznanie długu, stosowanie art. 102 k.p.c.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie strony były ze sobą blisko spokrewnione i miały wzajemne relacje finansowe. Interpretacja zasad współżycia społecznego i uznania długu może być różna w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (5)
Czy powód, jako posiadacz zależny nieruchomości użyczonej, może żądać zwrotu nakładów poniesionych na tę nieruchomość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale z ograniczeniami wynikającymi z przepisów o rozliczeniu nakładów, w szczególności art. 226 k.c. w zw. z art. 230 k.c. Powód może żądać zwrotu nakładów koniecznych, a innych tylko o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy.
Uzasadnienie
Sąd uznał powoda za posiadacza zależnego w dobrej wierze. Nakłady zostały uznane za użyteczne, dotyczące indywidualnych potrzeb, a nie zwiększające wartość nieruchomości. Wartość nakładów udowodniona została jedynie w kwocie 1.600 zł.
Czy kwota 30.000 zł przekazana pozwanym stanowi świadczenie nienależne podlegające zwrotowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ obowiązek zwrotu wygasł z uwagi na zużycie korzyści przez wzbogaconego w sposób, który nie pozwala na zwrot, a także spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał kwotę za świadczenie nienależne, ale stwierdził, że pozwani zainwestowali ją w nieruchomość i nie musieli liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Dodatkowo, biorąc pod uwagę wzajemne wsparcie finansowe stron i brak płacenia czynszu przez powoda, świadczenie zostało uznane za zgodne z zasadami współżycia społecznego.
Czy zarzut przedawnienia roszczeń powoda jest zasadny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ pozwani kilkukrotnie przerywali bieg przedawnienia poprzez uznanie roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obietnice pozwanych dotyczące zwrotu pieniędzy stanowiły uznanie długu, co przerwało bieg terminu przedawnienia.
Czy powód posiada legitymację procesową czynną do dochodzenia całości roszczenia o zwrot nakładów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ponieważ nakłady i przekazana kwota pochodziły ze środków uzyskanych ze sprzedaży majątku osobistego powoda.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że środki na nakłady i przekazanie kwoty 30.000 zł pochodziły ze sprzedaży mieszkania stanowiącego majątek odrębny powoda, a nie z majątku wspólnego.
Czy w okolicznościach sprawy należy zastosować art. 102 k.p.c. i nie obciążać powoda kosztami procesu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ze względu na szczególnie uzasadniony wypadek.
Uzasadnienie
Sąd wziął pod uwagę trudną sytuację życiową i majątkową powoda, jego niskie dochody, obowiązek alimentacyjny oraz fakt, że był zwolniony od kosztów sądowych, uznając obciążenie go kosztami procesu za sprzeczne z zasadami słuszności i sprawiedliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. W. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o roszczeniach właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi do posiadacza zależnego.
k.c. art. 226 § § 1
Kodeks cywilny
Zakres roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Wygaszenie obowiązku zwrotu wzbogacenia.
k.c. art. 411 § pkt 2
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w orzekaniu o kosztach procesu.
Pomocnicze
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza zależnego.
k.c. art. 710
Kodeks cywilny
Definicja umowy użyczenia.
k.c. art. 713
Kodeks cywilny
Odesłanie w zakresie rozliczeń przy użyczeniu.
k.c. art. 753 § § 2
Kodeks cywilny
Nie ma zastosowania do rozliczenia nakładów na rzecz użyczoną poczynionych za zgodą użyczającego.
k.c. art. 207
Kodeks cywilny
Współwłasność rzeczy.
k.c. art. 719
Kodeks cywilny
Przedawnienie roszczeń z umowy użyczenia.
k.c. art. 123 § § 1 pkt 2
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu przedawnienia przez uznanie długu.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nakłady były użyteczne, dotyczyły indywidualnych potrzeb powoda i jego żony, nie zwiększyły wartości nieruchomości. • Kwota 30.000 zł stanowiła świadczenie spełnione zadość zasadom współżycia społecznego. • Pozwani zużyli kwotę 30.000 zł w sposób uniemożliwiający jej zwrot. • Pozwani kilkukrotnie uznali roszczenie, przerywając bieg przedawnienia. • Nakłady i świadczenie pochodziły z majątku osobistego powoda. • Zastosowanie art. 102 k.p.c. ze względu na trudną sytuację powoda.
Odrzucone argumenty
Powód dochodził zwrotu nakładów w kwocie 25.000 zł. • Powód dochodził zwrotu kwoty 30.000 zł jako świadczenia nienależnego. • Zarzut przedawnienia roszczeń. • Zarzut braku legitymacji procesowej czynnej powoda.
Godne uwagi sformułowania
Umowa użyczenia jest umową realną – dla jej zawarcia konieczne jest bowiem nie tylko złożenie oświadczeń woli przez strony, ale również wydanie rzeczy biorącemu. • W ocenie Sądu, wynika z tego, że pomiędzy stronami doszło do uzgodnienia w sprawie przeprowadzenia tych prac. • W niniejszej sprawie powoda należy traktować jak posiadacza zależnego nieruchomości w dobrej wierze. • W tej sytuacji ponownie powrócić należało do przepisów ogólnych regulujących rozliczenie nakładów pomiędzy posiadaczem zależnym i właścicielami rzeczy, tj. do przepisu art. 230 k.c. w zw. z art. 226 § 1 k.c. • W świetle doświadczenia życiowego przyjąć należało, iż skoro młodzi małżonkowie przeprowadzili się z maleńkiej kawalerski do lokalu o powierzchni blisko trzykrotnie większej, przy czym zastali tam świeżo wyremontowaną łazienkę, zamierzali założyć rodzinę i zostać tam na stałe i to bez konieczności płacenia czynszu, to chcieli odwdzięczyć się rodzicom i teściom i zrekompensować im w pewnym stopniu poniesione nakłady, z których to oni mieli już nie korzystać tylko córka z zięciem. • Przepis art. 102 k.p.c. wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu.
Skład orzekający
Ewelina Iwanowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Rozliczenia nakładów w przypadku umowy użyczenia, stosowanie art. 230 k.c. w zw. z art. 226 k.c., kwalifikacja świadczenia jako spełnionego zadość zasadom współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 k.c.), wygaśnięcie obowiązku zwrotu wzbogacenia (art. 409 k.c.), przerwanie biegu przedawnienia przez uznanie długu, stosowanie art. 102 k.p.c."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie strony były ze sobą blisko spokrewnione i miały wzajemne relacje finansowe. Interpretacja zasad współżycia społecznego i uznania długu może być różna w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność rozliczeń finansowych i emocjonalnych między rodzinami, szczególnie w kontekście użyczenia nieruchomości i rozpadu związku. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie warunków umów, nawet w rodzinnych relacjach.
“Rodzinne rozliczenia: Kiedy pomoc finansowa staje się obowiązkiem zwrotu, a kiedy zadośćuczynieniem?”
Dane finansowe
WPS: 55 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.