I C 1765/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka A. M. (1) wniosła pozew o zapłatę kwoty 271.952 zł od Gminy W., powołując się na umowę cesji wierzytelności zawartą z wykonawcą robót budowlanych. Wykonawca, Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) spółka jawna, realizował umowę na budowę kanalizacji sanitarnej. W trakcie prac, w czerwcu i lipcu 2009 roku, wystąpiły obfite opady deszczu, które spowodowały konieczność wykonania robót dodatkowych, takich jak odpompowywanie wody i wymiana gruntu. Wykonawca domagał się dodatkowego wynagrodzenia, powołując się na art. 632 § 2 Kodeksu cywilnego, który przewiduje możliwość podwyższenia ryczałtu w przypadku nieprzewidzianej zmiany stosunków grożącej rażącą stratą. Wcześniejsze postępowanie (sygn. akt I C 136/12) zakończyło się prawomocnym wyrokiem zasądzającym od Gminy W. na rzecz wykonawcy kwotę 100.001 zł. Powódka dochodziła zapłaty pozostałej części roszczenia. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił powództwo. Po pierwsze, sąd uznał, że powódka nie posiadała legitymacji procesowej czynnej do wystąpienia z powództwem. Wierzytelność z tytułu podwyższenia ryczałtu na podstawie art. 632 § 2 KC powstaje dopiero z chwilą wydania przez sąd konstytutywnego wyroku, a umowa cesji z października 2014 r. przenosiła wierzytelność, która w części przekraczającej 100.001 zł nie istniała w dacie jej zawarcia. Po drugie, sąd stwierdził, że nawet gdyby powódka posiadała legitymację, roszczenie byłoby bezzasadne. Analiza umowy cesji wykazała, że powódka nie poniosła straty, gdyż w przypadku braku zapłaty przez Gminę, wykonawca pozostałby jej dłużnikiem. Ponadto, sąd ocenił, że nawet gdyby strata wystąpiła, nie można jej uznać za "rażącą" w rozumieniu art. 632 § 2 KC, stanowiąc jedynie około 6% wartości całej inwestycji. Sąd odrzucił również argumentację powódki opartą na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 KC), wskazując na brak wzbogacenia po stronie pozwanego oraz na niedopuszczalność stosowania tych przepisów w sytuacji, gdy istnieje specyficzne uregulowanie prawne (art. 632 KC) oraz ważna czynność prawna (umowa).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 632 § 2 KC w kontekście umów o roboty budowlane, cesji wierzytelności, powstania wierzytelności z wyroku konstytutywnego, a także stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w relacjach umownych.
Dotyczy specyficznej sytuacji nadzwyczajnych opadów i ich wpływu na roboty budowlane w ramach zamówień publicznych. Kluczowe jest ustalenie, czy wierzytelność istniała w momencie cesji.
Zagadnienia prawne (5)
Czy wierzytelność z tytułu podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie art. 632 § 2 KC może być przedmiotem cesji przed wydaniem przez sąd konstytutywnego wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wierzytelność taka powstaje dopiero z chwilą prawomocnego wyroku sądu i może być przedmiotem obrotu dopiero od tego momentu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok podwyższający ryczałt ma charakter konstytutywny i ex tunc, a zatem wierzytelność powstaje dopiero z chwilą jego wydania. Wierzytelność istniejąca w chwili zawarcia umowy cesji mogła być przedmiotem przelewu, jednakże w tej sprawie część wierzytelności nie istniała.
Czy powódka, będąca cesjonariuszem, posiada legitymację procesową do dochodzenia dalszego podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie art. 632 § 2 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie posiadała legitymacji procesowej, ponieważ umowa cesji przeniosła wierzytelność, która w części nie istniała, a nie uprawnienie do wytoczenia powództwa o ukształtowanie prawa.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że umowa cesji przeniosła wierzytelność, która w części przekraczającej kwotę zasądzoną w poprzednim postępowaniu nie istniała. Ponadto, umowa nie przeniosła uprawnienia do wytoczenia powództwa o podwyższenie ryczałtu, które przysługuje wyłącznie sądowi.
Czy w okolicznościach sprawy (nadmierne opady deszczu) wystąpiła rażąca strata wykonawcy uzasadniająca podwyższenie wynagrodzenia ryczałtowego na podstawie art. 632 § 2 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, strata nie była rażąca.
Uzasadnienie
Sąd obliczył, że rzeczywista strata, po uwzględnieniu zysku kosztorysowego i kwoty już zasądzonej, stanowiła jedynie około 6% wartości całej inwestycji, co nie może być uznane za rażącą stratę.
Czy strona pozwana wzbogaciła się bezpodstawnie kosztem wykonawcy w związku z wykonaniem robót dodatkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, strona pozwana nie wzbogaciła się bezpodstawnie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak jest przesłanek do zastosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, w szczególności brak jest wzbogacenia po stronie pozwanego oraz przesunięcia majątkowego. Ponadto, stosowanie tych przepisów byłoby obejściem przepisów o zamówieniach publicznych i zasad niezmienności wynagrodzenia ryczałtowego.
Czy powódka poniosła stratę w rozumieniu art. 632 § 2 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie poniosła straty.
Uzasadnienie
Analiza umowy cesji wykazała, że w przypadku braku zapłaty przez Gminę, wykonawca pozostałby dłużnikiem powódki, co oznacza, że powódka nie poniosłaby straty niezależnie od rozstrzygnięcia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| GMINA W. | organ_państwowy | pozwana |
| Przedsiębiorstwo Budownictwa (...) spółka jawna | spółka | wykonawca (cedent) |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 632 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę. Przepis ten ma zastosowanie do umów o roboty budowlane, ale wymaga wykazania rażącej straty i nieprzewidywalnej zmiany stosunków. Wierzytelność z tego tytułu powstaje dopiero z chwilą prawomocnego wyroku sądu.
KC art. 509 § § 1
Kodeks cywilny
Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Przelew dotyczy istniejących wierzytelności.
Pomocnicze
KPC art. 199 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odrzuca pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. W niniejszej sprawie sąd uznał, że nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej, gdyż przedmiotem żądania było dalsze podwyższenie ryczałtu.
KPC art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd w niniejszej sprawie był związany ustaleniami faktycznymi z poprzedniego postępowania dotyczącymi istnienia przesłanek do podwyższenia ryczałtu.
KC art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości. Sąd uznał, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie z uwagi na brak wzbogacenia pozwanego oraz istnienie specyficznych regulacji prawnych.
p.z.p. art. 144
Ustawa - Prawo zamówień publicznych
Zakazuje się istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty, chyba że zamawiający przewidział możliwość takiej zmiany i określił warunki. Zmiana taka podlega unieważnieniu. Podkreślono znaczenie dyscypliny finansów publicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji procesowej czynnej powódki z uwagi na charakter wierzytelności przenoszonej umową cesji. • Wierzytelność z tytułu podwyższenia ryczałtu powstaje dopiero z chwilą prawomocnego wyroku sądu. • Brak rażącej straty po stronie wykonawcy. • Brak wzbogacenia po stronie pozwanego. • Niedopuszczalność stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w sytuacji istnienia specyficznych regulacji prawnych i umowy. • Umowa cesji nie przeniosła uprawnienia do wytoczenia powództwa o ukształtowanie prawa.
Odrzucone argumenty
Roszczenie oparte na art. 632 § 2 KC. • Istnienie powagi rzeczy osądzonej. • Możliwość dochodzenia dalszego podwyższenia ryczałtu. • Roszczenie oparte na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Godne uwagi sformułowania
wierzytelność, która ma stanowić przedmiot rozporządzenia, powinna być w dostateczny sposób oznaczona (zindywidualizowana) • wierzytelność o zapłatę podwyższonego ryczałtu nie istnieje póki nie istnieje konstytutywny prawomocny wyrok sądu podwyższający wynagrodzenie ryczałtowe • nie sposób uznać, aby kwota ta stanowiła rażącą stratę • nie może być utożsamiane zasądzeniem całej wartości kosztorysowej prac prowadzonych przez poprzednika prawnego powódki
Skład orzekający
Grzegorz Karaś
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 632 § 2 KC w kontekście umów o roboty budowlane, cesji wierzytelności, powstania wierzytelności z wyroku konstytutywnego, a także stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w relacjach umownych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nadzwyczajnych opadów i ich wpływu na roboty budowlane w ramach zamówień publicznych. Kluczowe jest ustalenie, czy wierzytelność istniała w momencie cesji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii cesji wierzytelności, która powstała w wyniku nadzwyczajnych warunków pogodowych i potencjalnie rażącej straty wykonawcy. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie przedmiotu cesji i momentu powstania wierzytelności.
“Czy można sprzedać wierzytelność, która jeszcze nie istnieje? Sąd rozstrzyga o kluczowej cesji w budowlance.”
Dane finansowe
WPS: 271 952 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.