I C 1228/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód S.S. domagał się eksmisji pozwanych B.K. i D.K. z lokalu mieszkalnego, którego był właścicielem na mocy umowy sprzedaży z dnia 20 lutego 2014 roku zawartej z I.K. Pozwani zamieszkiwali w lokalu z I.K., która była ich rodziną zastępczą i pierwotnie posiadała spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu. Umowa sprzedaży była powiązana z ustanowieniem odpłatnej służebności osobistej dla I.K. pod warunkiem rozwiązującym dotyczącym zadłużenia lokalu. Powód spłacił zadłużenie lokalu w kwocie ok. 25.000 zł, nie przekazując I.K. żadnych innych środków. Stan psychiczny I.K. w dacie zawarcia umowy był kwestionowany ze względu na chorobę Alzheimera, co było przedmiotem postępowania karnego przeciwko powodowi o oszustwo (art. 286 § 1 kk) oraz cywilnego o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży. Sąd Rejonowy w Gdyni, rozpoznając sprawę o eksmisję, był związany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku (XV C 973/19), który oddalił powództwo o unieważnienie umowy sprzedaży, uznając brak podstaw do stwierdzenia nieważności z uwagi na stan psychiczny I.K. w dacie zawarcia umowy. Mimo wątpliwości sądu co do rażącej nieekwiwalentności świadczeń i faktu skazania powoda za oszustwo, sąd nie mógł ponownie badać kwestii ważności umowy. W związku z tym, powództwo windykacyjne zostało uwzględnione na podstawie art. 222 § 1 kc. Jednocześnie, sąd, działając z urzędu, ustalił pozwanym prawo do lokalu socjalnego na podstawie art. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów, ze względu na ich niepełnosprawność, trudną sytuację materialną i brak możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Wykonanie eksmisji zostało wstrzymane do czasu przedstawienia oferty najmu lokalu socjalnego przez Gminę M. G. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 kpc, odstępując od obciążania nimi pozwanych ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności, w tym fakt, że powód nabył lokal w wyniku przestępstwa oraz trudną sytuację materialną i zdrowotną pozwanych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZwiązanie sądu prawomocnym orzeczeniem w innej sprawie (art. 365 kpc), obowiązek sądu orzekania o lokalu socjalnym (art. 14 u.o.p.l.), stosowanie art. 5 kc w sprawach o eksmisję, zasada słuszności w kosztach procesu (art. 102 kpc).
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu zdrowia I.K. w dacie zawarcia umowy, które zostały przesądzone w innej sprawie, ograniczają możliwość ponownego badania tej kwestii.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa sprzedaży lokalu mieszkalnego zawarta z osobą cierpiącą na chorobę Alzheimera, której stan psychiczny wyłączał świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd był związany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego, który oddalił powództwo o unieważnienie umowy, uznając brak podstaw do stwierdzenia nieważności.
Uzasadnienie
Sąd rozpoznający sprawę o eksmisję był związany prawomocnym wyrokiem sądu okręgowego, który nie stwierdził nieważności umowy sprzedaży, mimo że sąd w niniejszej sprawie miał wątpliwości co do stanu psychicznego sprzedającej i rażącej nieekwiwalentności świadczeń.
Czy w przypadku uwzględnienia powództwa o eksmisję, pozwanym przysługuje prawo do lokalu socjalnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwanym przysługuje prawo do lokalu socjalnego.
Uzasadnienie
Pozwana B.K. legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, jest niesamodzielna, utrzymuje się z renty i zasiłku pielęgnacyjnego, a pozwany D.B. sprawuje nad nią opiekę i wspólnie zamieszkują. Ich sytuacja materialna nie pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, a nie posiadają innego lokalu.
Czy w okolicznościach sprawy można zastosować art. 5 kc i oddalić powództwo o eksmisję z uwagi na nadużycie prawa podmiotowego przez powoda?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oddalenie powództwa na podstawie art. 5 kc nie stanowiłoby dostatecznego zabezpieczenia interesu pozwanej, gdyż ochrona z tego przepisu ma charakter tymczasowy.
Uzasadnienie
Oddalenie powództwa o eksmisję z powodu nadużycia prawa podmiotowego nie może prowadzić do trwałego unicestwienia prawa właściciela, a jedynie do tymczasowej ochrony. Właściciel mógłby ponownie wytoczyć powództwo po ustaniu okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 5 kc. Bardziej trwałym środkiem ochrony jest ustalenie prawa do lokalu socjalnego.
Czy należy obciążyć pozwanych kosztami postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie obciążono pozwanych kosztami postępowania.
Uzasadnienie
Zastosowano art. 102 kpc ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności, w tym fakt, że powód nabył lokal w wyniku przestępstwa, oraz trudną sytuację materialną i zdrowotną pozwanych, co czyniłoby obciążenie ich kosztami nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. S. | osoba_fizyczna | powód |
| B. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| D. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Gmina M. G. | instytucja | interwenient uboczny po stronie powodowej |
| Prokurator Prokuratury Rejonowej w Gdyni | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 222 § § 1
Kodeks cywilny
Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
u.o.p.l. art. 14
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Przepis regulujący obowiązek sądu orzekania o uprawnieniu do lokalu socjalnego oraz przesłanki obligatoryjnego przyznania lokalu socjalnego.
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności zaburzeń psychicznych, niedorozwoju umysłowego albo innego zakłócenia czynności psychicznych.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym prawem majątkowym przez wprowadzenie jej w błąd albo wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód jest właścicielem lokalu na mocy ważnej umowy sprzedaży. • Pozwani nie posiadają skutecznego względem właściciela uprawnienia do władania rzeczą. • Pozwani spełniają przesłanki obligatoryjne do przyznania lokalu socjalnego.
Odrzucone argumenty
Umowa sprzedaży jest nieważna z uwagi na stan psychiczny I.K. w dacie jej zawarcia (art. 82 kc). • Nabycie lokalu przez powoda nastąpiło w wyniku przestępstwa oszustwa. • Nabycie lokalu przez powoda stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 kc). • Pozwanym nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd był związany wyrokiem z dnia 23 stycznia 2020 roku. • Wobec związania prawomocnym wyrokiem w sprawie XV C 973/19, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, nawet jeśli nie podziela konkluzji dotyczącej braku podstaw do unieważnienia umowy, to nie mógł kwestii tej ocenić dla potrzeb rozstrzygnięcia w sprawie o eksmisję w sposób odmienny. • W ocenie Sądu dostatecznym, a zarazem bardziej trwałym środkiem chroniącym interesy pozwanej – także w kontekście jej sytuacji osobistej i zdrowotnej – będzie ustalenie jej prawa do lokalu socjalnego. • Nie obciąża pozwanych kosztami postępowania, gdyż byłoby to nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego.
Skład orzekający
Małgorzata Nowicka – Midziak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Związanie sądu prawomocnym orzeczeniem w innej sprawie (art. 365 kpc), obowiązek sądu orzekania o lokalu socjalnym (art. 14 u.o.p.l.), stosowanie art. 5 kc w sprawach o eksmisję, zasada słuszności w kosztach procesu (art. 102 kpc)."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące stanu zdrowia I.K. w dacie zawarcia umowy, które zostały przesądzone w innej sprawie, ograniczają możliwość ponownego badania tej kwestii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy trudnej sytuacji życiowej osób starszych i niepełnosprawnych, które tracą dach nad głową w wyniku transakcji z osobą skazaną za oszustwo. Pokazuje złożoność prawa i jego wpływ na życie zwykłych ludzi.
“Oszustwo na starość: Jak sąd chroni lokatorów, gdy właściciel nabył mieszkanie w podejrzanych okolicznościach?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.