I AGA 61/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania syndyka masy upadłości spółki Galeria (...) zwrotu zatrzymanej przez pozwanego (...) Sp. z o.o. sp. k. kaucji gwarancyjnej w wysokości 195.000 zł. Kaucja ta została zatrzymana na podstawie umowy sprzedaży z 2012 r. w celu zabezpieczenia roszczeń kupującego z tytułu rękojmi i gwarancji. Pozwany podniósł zarzut potrącenia, twierdząc, że kwota kaucji powinna zostać pomniejszona o koszty wykonawstwa zastępczego poniesione w związku z wadami obiektu, które wyniosły łącznie 72.701,03 zł. Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził na rzecz powoda kwotę 122.298,97 zł, uwzględniając potrącenie. Powód złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie prawa materialnego i błąd w ustaleniach faktycznych, kwestionując skuteczność potrącenia i interpretację umowy. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ustalenia Sądu Okręgowego za prawidłowe. Sąd Apelacyjny podkreślił, że strony nie ustaliły sformalizowanej procedury zaspokojenia z kaucji, a potrącenie mogło nastąpić w każdy przyjęty w obrocie gospodarczym sposób. Sąd uznał, że pozwany skutecznie potrącił swoje wierzytelności z kaucji gwarancyjnej jeszcze przed ogłoszeniem upadłości powoda, a jego oświadczenia woli (np. faktury z adnotacją o kompensacie, pisma z wezwaniami i zgodą na potrącenie) były wystarczające do skutecznego potrącenia. Sąd odwołał się również do utrwalonego stanowiska Sądu Najwyższego, zgodnie z którym wierzyciel upadłego może skutecznie podnieść zarzut potrącenia w postępowaniu zainicjowanym przez syndyka, nawet jeśli nie zgłosił wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, zwłaszcza gdy wierzytelność uległa umorzeniu przez potrącenie przed ogłoszeniem upadłości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie skuteczności potrącenia wierzytelności z kaucji gwarancyjnej w sytuacji ogłoszenia upadłości dłużnika, interpretacja oświadczeń woli stron w kontekście potrącenia, status prawny kaucji gwarancyjnej.
Dotyczy specyficznych zapisów umowy dotyczących kaucji gwarancyjnej i wykonawstwa zastępczego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pozwany skutecznie potrącił swoje wierzytelności z tytułu kosztów wykonawstwa zastępczego z zatrzymaną przez niego kaucją gwarancyjną, mimo ogłoszenia upadłości powoda?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwany skutecznie potrącił swoje wierzytelności z kaucji gwarancyjnej jeszcze przed ogłoszeniem upadłości powoda. Oświadczenia woli pozwanego (wezwania do zapłaty, zgody powoda na potrącenie, faktury z adnotacją o kompensacie) były wystarczające do skutecznego potrącenia, a zarzut potrącenia mógł być podniesiony w procesie zainicjowanym przez syndyka.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że strony nie ustaliły sformalizowanej procedury potrącenia, a oświadczenia woli pozwanego były wystarczające do wyrażenia woli skompensowania wzajemnych wierzytelności. Podkreślono, że wierzyciel upadłego może skutecznie podnieść zarzut potrącenia w procesie zainicjowanym przez syndyka, nawet jeśli nie zgłosił wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, gdy potrącenie nastąpiło przed ogłoszeniem upadłości.
Jaka jest prawna natura kwoty zatrzymanej jako kaucji gwarancyjnej w umowie sprzedaży nieruchomości z obiektem budowlanym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwota zatrzymana jako kaucja gwarancyjna przestaje być częścią ceny sprzedaży z odroczonym terminem płatności i staje się odrębnym świadczeniem pieniężnym, którego zwrot lub wykorzystanie podlega odrębnemu reżimowi prawnemu, określonym w umowie gwarancji.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego, wskazując, że kaucja gwarancyjna służy zabezpieczeniu wierzytelności i może być wykorzystana tylko na ściśle określony cel i w ustalonym czasie. Po zatrzymaniu części wynagrodzenia na poczet kaucji, zmienia się podstawa prawna świadczenia, a jego zwrot lub wykorzystanie zależy od ziszczenia się warunków przewidzianych umową gwarancji.
Czy brak sporządzenia protokołu odbioru pogwarancyjnego w terminie uniemożliwia zwrot zatrzymanej kaucji gwarancyjnej, jeśli wady zostały usunięte?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak sporządzenia protokołu odbioru pogwarancyjnego w terminie nie uniemożliwia zwrotu kaucji, jeśli wady zostały usunięte, a okres gwarancji upłynął, co potwierdzają zeznania świadków i brak dowodów na istnienie wad po tym okresie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem odbioru pogwarancyjnego było ustalenie stanu usunięcia wad. Skoro wady zostały usunięte przed końcem okresu gwarancji, a pozwana nie wykazała istnienia innych wad, brak formalnego protokołu nie mógł sprawić, że roszczenie o zwrot kaucji nie stało się wymagalne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk masy upadłości Galeria (...) Sp. z o.o. w upadłości | spółka | powód |
| (...) Sp. z o.o. sp. k. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.
k.p.c. art. 100 § zd 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania o kosztach procesu proporcjonalnie do wyniku sprawy.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli stron umowy.
u.p.u. art. 93 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Reguluje możliwość potrącenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.
u.p.u. art. 236 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Dotyczy zgłaszania wierzytelności w postępowaniu upadłościowym.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Definicja potrącenia.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Sposób złożenia oświadczenia o potrąceniu.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Forma oświadczenia woli.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kosztów podlegających zwrotowi.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowanie przepisów o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 1 pkt 2) w zw. z § 2 pkt. 5)
Określenie wysokości opłat za czynności radcy prawnego.
k.c. art. 462-463
Kodeks cywilny
Dotyczy pokwitowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne potrącenie wierzytelności pozwanego z kaucji gwarancyjnej przed ogłoszeniem upadłości powoda. • Oświadczenia woli pozwanego (wezwania, zgody, faktury z adnotacją o kompensacie) były wystarczające do skutecznego potrącenia. • Zarzut potrącenia mógł być podniesiony w procesie zainicjowanym przez syndyka, nawet jeśli wierzytelność nie została zgłoszona w postępowaniu upadłościowym. • Kaucja gwarancyjna ma odrębny status prawny od ceny sprzedaży i jej zwrot lub wykorzystanie zależy od warunków umowy gwarancji. • Brak formalnego protokołu odbioru pogwarancyjnego nie uniemożliwia zwrotu kaucji, jeśli wady zostały usunięte.
Odrzucone argumenty
Kwestionowanie przez powoda skuteczności potrącenia wierzytelności pozwanego z kaucji gwarancyjnej. • Zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 65 § 2 k.c., art. 93 ust. 1 w zw. z art. 236 ust. 1 u.p.u.) przez Sąd Okręgowy. • Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych dotyczący wygaśnięcia roszczenia powoda na skutek usunięcia wad przez pozwanego.
Godne uwagi sformułowania
istota kaucji gwarancyjnej sprowadza się do tego, że określona kwota zostaje przekazana uprawnionemu w celu zabezpieczenia wierzytelności • po zatrzymaniu części wynagrodzenia jako kaucji, o wykorzystaniu zgromadzonych w ten sposób pieniędzy decyduje nie to, czy roboty zostały wykonane, ale czy zaszły warunki przewidziane umową o ustanowieniu gwarancji, w tym ewentualnego jej zwrotu • potrącenie przez niego tego rodzaju należności mogło nastąpić w każdy przyjęty w obrocie gospodarczym, w tym zwyczajowo, sposób • wierzyciel upadłego, który w terminie [...] nie złożył oświadczenia o potrąceniu [...] może skutecznie podnieść zarzut potrącenia [...] w postępowaniu wszczętym przez syndyka masy upadłości
Skład orzekający
Ewa Staniszewska
przewodniczący
Bogdan Wysocki
sprawozdawca
Małgorzata Kaźmierczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie skuteczności potrącenia wierzytelności z kaucji gwarancyjnej w sytuacji ogłoszenia upadłości dłużnika, interpretacja oświadczeń woli stron w kontekście potrącenia, status prawny kaucji gwarancyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych zapisów umowy dotyczących kaucji gwarancyjnej i wykonawstwa zastępczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania instytucji kaucji gwarancyjnej i potrącenia w kontekście upadłości, co jest częstym problemem w obrocie gospodarczym. Wyjaśnia, jak należy interpretować oświadczenia stron i jakie są konsekwencje braku formalnych procedur.
“Upadłość nie zawsze oznacza utratę pieniędzy: jak skuteczne potrącenie chroni przed stratą kaucji gwarancyjnej.”
Dane finansowe
WPS: 195 000 PLN
część zatrzymanej kaucji gwarancyjnej: 122 298,97 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.