I AGa 4/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę kwoty ponad 500 tys. zł z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej. Sąd Okręgowy wydał nakaz zapłaty, który następnie został utrzymany w mocy wyrokiem po wniesieniu sprzeciwu przez pozwanego. W postępowaniu jako interwenient uboczny po stronie pozwanej wystąpił Ł. Ł. Interwenient uboczny zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego, zarzucając m.in. naruszenie art. 5 kc poprzez uznanie, że powódka działała w granicach prawa, a także naruszenie art. 76 kc poprzez błędną wykładnię pisma zmieniającego umowę. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym oddalenie wniosków dowodowych. Sąd Apelacyjny uznał gwarancję ubezpieczeniową za umowę o charakterze abstrakcyjnym, nieodwołalną i bezwarunkową, płatną na pierwsze żądanie. W związku z tym, żadna ze stron nie mogła podnosić zarzutów wynikających ze stosunku podstawowego, które wstrzymywałyby wypłatę sumy gwarancyjnej. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że nie było podstaw do zastosowania art. 5 kc, gdyż istnienie sporu co do wykonania umowy podstawowej wyklucza oczywistość nadużycia prawa przez powoda. W konsekwencji apelację interwenienta ubocznego oddalono, zasądzając od niego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania odwoławczego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abstrakcyjnego charakteru gwarancji ubezpieczeniowych i ograniczeń w podnoszeniu zarzutów ze stosunku podstawowego.
Dotyczy gwarancji ubezpieczeniowych o charakterze abstrakcyjnym, płatnych na pierwsze żądanie. Wyjątkowe zastosowanie art. 5 kc.
Zagadnienia prawne (3)
Czy gwarancja ubezpieczeniowa o charakterze abstrakcyjnym, płatna na pierwsze żądanie, może być przedmiotem zarzutów ze stosunku podstawowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, gwarancja ubezpieczeniowa o charakterze abstrakcyjnym, płatna na pierwsze żądanie, nie może być przedmiotem zarzutów ze stosunku podstawowego, ponieważ jej istnienie i wykonanie nie zależy od istnienia i zakresu zobowiązania dłużnika ze stosunku podstawowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że gwarancja ubezpieczeniowa o charakterze abstrakcyjnym, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (również w odniesieniu do gwarancji bankowych), jest zobowiązaniem samoistnym. Jej celem jest zapewnienie beneficjentowi szybkiego zaspokojenia, co osiąga się poprzez wyłączenie możliwości podnoszenia przez gwaranta zarzutów ze stosunku podstawowego.
Czy w przypadku gwarancji ubezpieczeniowej o charakterze abstrakcyjnym możliwe jest skuteczne podniesienie zarzutu nadużycia prawa (art. 5 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale jest to dopuszczalne wyjątkowo, gdy nadużycie gwarancji jest ewidentne, np. gdy stała się ona narzędziem uzyskania nienależnych korzyści lub jej wykorzystanie jest wynikiem zmowy. W niniejszej sprawie sąd uznał, że istnienie sporu co do wykonania umowy podstawowej wyklucza oczywistość nadużycia prawa przez powoda.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny przyznał, że doktryna dopuszcza obronę za pomocą zarzutu z art. 5 kc w przypadku gwarancji abstrakcyjnej, jednakże wymaga to ewidentnego nadużycia prawa przez wierzyciela. W analizowanej sprawie, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że spór między stronami co do wykonania umowy podstawowej nie pozwala na stwierdzenie oczywistości nadużycia prawa przez powoda domagającego się wypłaty sumy gwarancyjnej.
Czy sąd powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe dotyczące stosunku podstawowego w sprawie o zapłatę z gwarancji ubezpieczeniowej o charakterze abstrakcyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku gwarancji abstrakcyjnej badanie stosunku podstawowego jest niedopuszczalne w postępowaniu o zapłatę z gwarancji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo zaniechał prowadzenia postępowania dowodowego w celu szczegółowego badania stosunku podstawowego łączącego powoda i interwenienta ubocznego, ponieważ było to niedopuszczalne w kontekście abstrakcyjnego charakteru gwarancji ubezpieczeniowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | powód |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
| Ł. Ł. | osoba_fizyczna | interwenient uboczny |
Przepisy (10)
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zarzut nadużycia prawa może być podniesiony w wyjątkowych sytuacjach, gdy gwarancja stała się narzędziem uzyskania nienależnych korzyści lub jej wykorzystanie jest wynikiem zmowy. W analizowanej sprawie nie stwierdzono oczywistości nadużycia prawa.
k.c. art. 76
Kodeks cywilny
Zmiana umowy wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Pismo W.O. z dnia 14.09.2016 r. nie zostało uznane za skuteczne zmienające umowę w zakresie terminu.
k.p.c. art. 207
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 217 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów. W tej sprawie zarzucono dowolną ocenę i błędną wykładnię oświadczenia W.O.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
k.p.c. art. 107 § zdanie drugie
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gwarancja ubezpieczeniowa ma charakter abstrakcyjny i nie podlega zarzutom ze stosunku podstawowego. • Spełnienie wymogów formalnych umowy gwarancji uzasadnia jej wypłatę. • Brak podstaw do zastosowania art. 5 kc w sytuacji istnienia sporu co do wykonania umowy podstawowej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 5 kc poprzez uznanie, że powódka działała w granicach prawa. • Naruszenie art. 76 kc poprzez błędną wykładnię pisma zmieniającego umowę. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 207, 217 § 1, 227 kpc) poprzez oddalenie wniosków dowodowych. • Naruszenie art. 233 kpc poprzez dowolną ocenę i błędną wykładnię oświadczenia W.O.
Godne uwagi sformułowania
umowa gwarancji ubezpieczeniowej o charakterze abstrakcyjnym • nieodwołalnie i bezwarunkowo, na pierwsze pisemne żądanie • cechy zobowiązania abstrakcyjnego • żadna ze stron umowy gwarancji ubezpieczeniowej nie może podnosić zarzutów nieważności causae bądź jej odpadnięcia • nie ma potrzeby dalszego szczegółowego odniesienia się do nich
Skład orzekający
Jerzy Geisler
przewodniczący
Ryszard Marchwicki
sędzia
Piotr Górecki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abstrakcyjnego charakteru gwarancji ubezpieczeniowych i ograniczeń w podnoszeniu zarzutów ze stosunku podstawowego."
Ograniczenia: Dotyczy gwarancji ubezpieczeniowych o charakterze abstrakcyjnym, płatnych na pierwsze żądanie. Wyjątkowe zastosowanie art. 5 kc.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z gwarancjami ubezpieczeniowymi, które ma istotne znaczenie praktyczne dla obrotu gospodarczego. Interpretacja sądu jest klarowna i opiera się na utrwalonym orzecznictwie.
“Gwarancja ubezpieczeniowa: czy można się od niej uchylić? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 503 759,91 PLN
zapłata z gwarancji ubezpieczeniowej: 503 759,91 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 8100 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.