I ACa 91/24Zmiana wyroku bankowego obniżenie kwoty CHF
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę z powództwa P. L. i Ł. L. przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej o ustalenie i zapłatę, rozpoznając apelację pozwanego od wyroku uzupełniającego Sądu Okręgowego w Gdańsku. Sąd Okręgowy uzupełnił swój wcześniejszy wyrok, zasądzając od banku na rzecz powodów kwotę 22.941,36 CHF wraz z odsetkami. Pozwany bank zaskarżył ten wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia, odsetek i wykonania zobowiązań, a także podtrzymując zarzuty z wcześniejszej apelacji. Bank wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa lub uchylenie go i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W trakcie postępowania apelacyjnego bank podniósł zarzut zatrzymania oraz zarzut zawyżenia zasądzonej kwoty, wskazując, że uwzględnia ona wpłatę już uiszczoną przez powodów w walucie polskiej, co doprowadziło do zdublowania wpłat. Sąd Apelacyjny, po analizie sprawy, stwierdził, że apelacja zasługuje na uwzględnienie jedynie w niewielkim zakresie. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i nie znalazł podstaw do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Uznano, że zeznania powodów były wiarygodne, a pisemne zeznania świadka L. T. nie były przydatne dla rekonstrukcji stanu faktycznego. Trafna była również decyzja o pominięciu dowodu z opinii biegłego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że status powodów jako konsumentów nie budził wątpliwości, a umowa nie była negocjowana indywidualnie. Zgodnie z bogatym orzecznictwem TSUE i SN, klauzule dotyczące kursu waluty obcej, ustalane jednostronnie przez bank, są nietransparentne i abuzywne. Sąd Apelacyjny stwierdził, że pozwany nie obalił domniemania braku indywidualnego uzgodnienia umowy. W kontekście skutków występowania klauzul abuzywnych, Sąd Najwyższy konsekwentnie stoi na stanowisku, że po wyeliminowaniu takich klauzul utrzymanie umowy w mocy nie jest możliwe i przemawia za jej całkowitą nieważnością. Sąd Apelacyjny uznał, że zasądzona przez Sąd Okręgowy kwota podlegała niewielkiej korekcie, ponieważ rata z dnia 24 lipca 2021 r. została zdublowana. W związku z tym, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, obniżając zasądzoną kwotę do 22.616,78 CHF. Oddalono apelację w pozostałej części i zasądzono od pozwanego na rzecz powodów kwotę 4.050 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul kursowych w umowach kredytów indeksowanych i skutków ich stwierdzenia (nieważność umowy). Ugruntowanie linii orzeczniczej TSUE i SN w zakresie ochrony konsumentów.
Dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. lub umów o specyficznej konstrukcji. Interpretacja wyroku TSUE C-396/24 w kontekście teorii salda może ewoluować.
Zagadnienia prawne (5)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, ustalane jednostronnie przez bank, są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są nietransparentne, naruszają równorzędność stron i obarczają konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem, co czyni je niedopuszczalnymi.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, wskazując, że jednostronne ustalanie kursów walut przez bank bez obiektywnych kryteriów jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Podkreślono wymóg przejrzystości warunków umowy.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul w umowie kredytu indeksowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, a nie do jej przekształcenia w umowę o innym charakterze.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na aktualnej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, zgodnie z którą wyeliminowanie ryzyka kursowego prowadziłoby do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należałoby ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, co przemawia za jej całkowitą nieważnością.
Czy konsument może żądać zwrotu świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy, nawet jeśli wiedział o nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument może żądać zwrotu świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej czynności prawnej, nawet jeśli wiedział o nieważności.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. oraz komentarze, wskazując, że możliwość żądania zwrotu świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej czynności prawnej istnieje także wtedy, gdy świadczący wiedział o nieważności zobowiązania.
Czy bank może podnieść zarzut zatrzymania w przypadku roszczenia konsumenta o zwrot świadczenia z nieważnej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może powołać się na prawo zatrzymania, które uzależniałoby możliwość uzyskania przez konsumenta zapłaty od równoczesnego zaofiarowania przez niego zwrotu całości świadczenia otrzymanego od banku.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku TSUE z dnia 8 maja 2024 r. (C-424/22), który stwierdził, że takie stosowanie prawa zatrzymania jest sprzeczne z dyrektywą 93/13.
Czy wyrok TSUE z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C – 396/24 nakazuje stosowanie teorii salda w sprawach, w których konsument występuje z roszczeniem przeciwko bankowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok ten modyfikuje teorię dwóch kondykcji w sprawach przeciwko konsumentowi, ale nie nakazuje stosowania teorii salda w sytuacji, gdy to konsument dochodzi roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TSUE ma na celu ochronę konsumenta i wprowadza modyfikację teorii dwóch kondykcji w sprawach przeciwko konsumentowi, a nie w sprawach z jego powództwa.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. L. | osoba_fizyczna | powód |
| Ł. L. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna w V. | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Reguluje świadczenie nienależne.
Pomocnicze
k.c. art. 411 § pkt 1 i 4
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że przepisy te nie wyłączają możliwości żądania zwrotu świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy miejsca i terminu spełnienia świadczenia.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczenia wartości na walutę polską.
k.p.c. art. 387 § § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Przejmowanie ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena materiału dowodowego.
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
pr. bank. art. 111 § ust. 1 pkt 4
Prawo bankowe
Obowiązek ogłaszania kursów walutowych przez banki.
Dyrektywa 93/13/EWG art. art. 1 ust. 2
Wyjątek od stosowania przepisów dyrektywy, gdy warunek umowny odzwierciedla przepis prawa.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Zaskarżanie postanowień sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy w przedmiocie kosztów.
pr. bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Nowelizacja dotycząca kredytów walutowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul kursowych i ryzyka walutowego w umowie kredytu indeksowanego. • Nieważność umowy kredytu w całości z powodu abuzywności klauzul. • Możliwość żądania zwrotu świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy. • Zdwojenie wpłaty raty kredytu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c., art. 411 pkt 1 i 4 k.c. • Zarzuty naruszenia art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. • Zarzuty naruszenia art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1-2 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. • Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. • Zarzut zatrzymania. • Zarzut stosowania teorii salda na podstawie wyroku TSUE C-396/24.
Godne uwagi sformułowania
określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu. • postanowienia takie są niedopuszczalne jako kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a ich bezskuteczność - niezależnie od dalszych postanowień umowy, w tym wyrażających ryzyko walutowe - może prowadzić do upadku umowy w całości. • po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe i przemawia za jej całkowitą nieważnością. • wyrok TSUE z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C – 396/24 nie nakazuje stosowania teorii salda do sytuacji, w której to konsument występuje z roszczeniem przeciwko bankowi.
Skład orzekający
Małgorzata Zwierzyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul kursowych w umowach kredytów indeksowanych i skutków ich stwierdzenia (nieważność umowy). Ugruntowanie linii orzeczniczej TSUE i SN w zakresie ochrony konsumentów."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. lub umów o specyficznej konstrukcji. Interpretacja wyroku TSUE C-396/24 w kontekście teorii salda może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul bankowych, z odwołaniem do najnowszego orzecznictwa TSUE i SN. Ma duże znaczenie praktyczne dla konsumentów i banków.
“Kredyty frankowe: Sąd Apelacyjny obniża zasądzoną kwotę, ale potwierdza nieważność umowy. Co to oznacza dla konsumentów?”
Dane finansowe
kwota zasądzona: 22 616,78 CHF
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 4050 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.