I ACa 885/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. F. dochodził od pozwanej Odlewni (...) S.A. w Z. zapłaty kwoty 91 000 zł z odsetkami z tytułu bezumownego korzystania z jego nieruchomości, na której znajdowały się urządzenia wodne pozwanej. Sąd Okręgowy w Częstochowie oddalił powództwo, uznając, że pozwana nie jest legitymowana bierna, ponieważ nie korzysta już z urządzeń i zbiorników wodnych. Sąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając apelację powoda, zmienił zaskarżony wyrok. Sąd Apelacyjny uznał, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego nie w pełni znajdowały poparcie w materiale dowodowym, a w szczególności nie można było stwierdzić, że pozwana nie korzystała z urządzeń na nieruchomości powoda. Sąd Apelacyjny oparł się na wcześniejszym prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w sprawie VI Ca 664/12, który przesądził o zasadzie odpowiedzialności pozwanej jako samoistnego posiadacza urządzeń. Sąd Apelacyjny uznał, że nie zaszły zmiany stanu faktycznego pozwalające na odejście od zasady związania prawomocnym wyrokiem (art. 365 § 1 kpc). W związku z tym, zasądzono od pozwanej na rzecz powoda kwotę 39 301,94 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, oddalając powództwo w pozostałej części. Orzeczono również o kosztach postępowania za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie art. 365 § 1 kpc w sprawach o świadczenia okresowe, gdy zapadł już prawomocny wyrok co do zasady odpowiedzialności.
Dotyczy sytuacji, gdy w kolejnym procesie nie zaszły istotne zmiany stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pozwana Spółka Akcyjna, która wybudowała urządzenia wodne (rurociąg, studzienki) na nieruchomości stanowiącej własność powoda, jest samoistnym posiadaczem tych urządzeń i czy jest zobowiązana do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwana była samoistnym posiadaczem urządzeń i jest zobowiązana do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości powoda.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na wcześniejszym prawomocnym wyroku, który przesądził o zasadzie odpowiedzialności pozwanej. Uznano, że nie zaszły zmiany stanu faktycznego pozwalające na odejście od tej zasady. Pozwana, mimo braku tytułu prawnego, korzystała z urządzeń i nieruchomości, co uzasadnia jej odpowiedzialność.
Czy w sytuacji, gdy w sprawie o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości zapadł prawomocny wyrok co do zasady odpowiedzialności pozwanego, sąd w kolejnym procesie o dalszą część świadczenia jest związany tym wyrokiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd w kolejnym procesie o dalszą część świadczenia jest związany prawomocnym wyrokiem co do zasady odpowiedzialności, jeśli nie zaszły istotne zmiany stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że art. 365 § 1 kpc gwarantuje poszanowanie prawomocnego orzeczenia. W procesie o dalszą część świadczenia z tego samego stosunku prawnego, sąd nie może odmiennie orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego w niezmienionych okolicznościach.
Czy urządzenia techniczne (rurociąg, studzienki) posadowione na nieruchomości stanowiącej własność innej osoby, które wchodzą w skład przedsiębiorstwa, stają się jego częścią składową?
Odpowiedź sądu
Urządzenia te tracą przymiot części składowej nieruchomości lub odrębnej rzeczy ruchomej, jeżeli nie były trwale z gruntem związane, a stają się częścią składową instalacji. Jeśli nie stają się częścią składową przedsiębiorstwa, ich własność ustala się na zasadach ogólnych.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji rozważał kwestię własności urządzeń w kontekście art. 49 kc i art. 55(1) kc, wskazując, że urządzenia wchodzące w skład przedsiębiorstwa stanowią jego składnik. Jednakże, w ocenie Sądu Apelacyjnego, kwestia własności urządzeń miała znaczenie drugorzędne wobec przesądzenia o korzystaniu z nieruchomości przez pozwaną jako posiadacza samoistnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. F. | osoba_fizyczna | powód |
| Odlewni (...) Spółce Akcyjnej w Z. | spółka | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Zobowiązuje samoistnego posiadacza do zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Określa odpowiedzialność samoistnego posiadacza w złej wierze za pożytki i inne przychody z rzeczy.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu.
Pomocnicze
k.c. art. 49
Kodeks cywilny
Dotyczy urządzeń trwale związanych z gruntem, które nie stanowią części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.
k.c. art. 47 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy części składowych nieruchomości.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów procesu.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wzajemnego zniesienia lub stosunkowego podziału kosztów procesu.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy miejsca spełnienia świadczenia.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 481 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwana była samoistnym posiadaczem urządzeń wodnych na nieruchomości powoda. • Nie zaszły zmiany stanu faktycznego uzasadniające odejście od zasady związania prawomocnym wyrokiem. • Pozwana korzystała z nieruchomości w złej wierze.
Odrzucone argumenty
Pozwana nie jest właścicielem ani posiadaczem gruntu i urządzeń. • Powód nabył grunt z urządzeniami, które stały się jego częścią składową. • Pozwana nie korzysta już z urządzeń wodnych. • Uciążliwość dla właściciela nieruchomości nie jest nadmierna.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób podzielić ustalenia faktycznego Sądu pierwszej instancji • nie sposób wyprowadzić z treści zgromadzonego materiału dowodowego • konstatacja, zgodnie z którą doszło do zmiany stanu faktycznego (...) okazała się być pozbawiona konkretnych podstaw faktycznych • zasadnie apelujący zarzucał niewłaściwą ocenę zeznań świadków • nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oceny wiarygodności zeznań tychże świadków, ani przyczyn, dla których nie oparł swoich ustaleń faktycznych w określonym zakresie na tych zeznaniach • nie nastąpiła żadna zmiana w zakresie tych urządzeń • kwestia ta i tym samym obszerne rozważania Sądu pierwszej instancji w tej mierze, mają znaczenie drugorzędne • nie zaszły zatem zmiany stanu faktycznego (...) pozwalające na odejście od zasady związania prawomocnym wyrokiem sądowym (art. 365 § 1 kpc) • w procesie o dalszą - ponad prawomocnie uwzględnioną - część świadczenia z tego samego stosunku prawnego, Sąd nie może w niezmienionych okolicznościach odmiennie orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego • moc wiążącą z perspektywy kolejnych postępowań uzyskują ustalenia dotyczące tego, o czym orzeczono w związku z podstawą sporu, a więc rozstrzygnięcie o żądaniu w połączeniu z jego podstawą faktyczną
Skład orzekający
Tomasz Ślęzak
przewodniczący
Małgorzata Wołczańska
sędzia
Lucyna Morys-Magiera
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 365 § 1 kpc w sprawach o świadczenia okresowe, gdy zapadł już prawomocny wyrok co do zasady odpowiedzialności."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy w kolejnym procesie nie zaszły istotne zmiany stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawomocne orzeczenie sądu może wpływać na późniejsze postępowania, nawet jeśli sąd pierwszej instancji miał inne zdanie. Jest to przykład złożonej interpretacji przepisów dotyczących nieruchomości i odpowiedzialności za bezumowne korzystanie.
“Prawomocny wyrok kluczem do wygranej w kolejnej batalii o odszkodowanie za nieruchomość.”
Dane finansowe
WPS: 91 000 PLN
wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości: 39 301,94 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.