I ACa 823/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, Miasto K., domagała się od Skarbu Państwa odszkodowania za koszty utrzymania nieruchomości Skarbu Państwa w latach 2003-2007, które nie zostały pokryte przez dotacje celowe. Roszczenie opierało się na przepisach dotyczących zadań zleconych z zakresu administracji rządowej oraz przepisach kodeksu cywilnego o odpowiedzialności deliktowej. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził na rzecz powódki kwotę 5 129 213,57 zł. Pozwany Skarb Państwa wniósł apelację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących dotacji, odpowiedzialności deliktowej oraz przedawnienia roszczeń. Sąd Apelacyjny w Katowicach, rozpoznając apelację, częściowo zmienił zaskarżony wyrok. Uzasadnił, że podstawą roszczenia jest art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który stanowi samodzielną podstawę do dochodzenia należnego świadczenia, gdy dotacja celowa nie zapewnia pełnego wykonania zadań zleconych. Sąd Apelacyjny uznał zarzut przedawnienia za zasadny w odniesieniu do roszczeń sprzed 15 lipca 2005 r. (z uwzględnieniem biegu terminu od wymagalności, tj. końca roku budżetowego), odrzucając argument sądu pierwszej instancji o nadużyciu prawa przez pozwanego. W konsekwencji, zasądzoną kwotę obniżono do 3 120 812,81 zł. Zmieniono również rozstrzygnięcie o kosztach procesu, stosując zasadę ich wzajemnego zniesienia w stosunku do wygranej części sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jako samodzielnej podstawy roszczeń jednostek samorządu terytorialnego wobec Skarbu Państwa z tytułu niewystarczających dotacji na zadania zlecone. Ustalenie zasad przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą. Interpretacja przepisów dotyczących finansowania zarządzania nieruchomościami Skarbu Państwa przez powiaty.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek samorządu terytorialnego wykonujących zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Interpretacja art. 5 kc w kontekście zarzutu przedawnienia może być przedmiotem dalszych rozważań w innych stanach faktycznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy niewystarczające przekazanie dotacji celowej na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej stanowi podstawę do dochodzenia przez jednostkę samorządu terytorialnego od Skarbu Państwa kwoty stanowiącej różnicę między poniesionymi kosztami a otrzymaną dotacją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowi samodzielną podstawę do dochodzenia należnego świadczenia, gdy dotacja celowa nie zapewnia pełnego wykonania zadań zleconych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na wyroku Sądu Najwyższego, który uznał art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego za samodzielną podstawę roszczenia, gdy przekazana dotacja celowa nie pokrywa w pełni kosztów realizacji zadań zleconych.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot kosztów utrzymania nieruchomości Skarbu Państwa, zgłoszony przez Skarb Państwa, może być uznany za nadużycie prawa w sytuacji, gdy Skarb Państwa miał świadomość niewystarczających dotacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia nie może być uznany za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 kc w tej sytuacji. Sąd Apelacyjny odrzucił argumentację sądu pierwszej instancji o nadużyciu prawa, podkreślając, że art. 5 kc ma charakter wyjątkowy i nie może podważać mocy obowiązujących przepisów, a w tym przypadku nie wystąpiły rażące okoliczności uzasadniające jego zastosowanie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że stosowanie art. 5 kc w celu obejścia zarzutu przedawnienia jest niedopuszczalne, ponieważ podważa pewność obrotu prawnego i zasadę praworządności. Stwierdził, że nie wystąpiły rażące okoliczności uzasadniające zastosowanie tej klauzuli generalnej.
Czy 25% wpływów z nieruchomości Skarbu Państwa, o których mowa w art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi ryczałtowe pokrycie kosztów zarządzania tymi nieruchomościami, czy też jest to dochód własny powiatu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jest to dochód własny powiatu, stanowiący swoiste wynagrodzenie za podejmowanie czynności związanych z zarządzaniem nieruchomościami Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny przychylił się do interpretacji, że 25% wpływów z nieruchomości Skarbu Państwa stanowi dochód własny powiatu, a nie ryczałtowe pokrycie kosztów zarządzania. Podkreślono, że przepis ma charakter kasowy (od wpływów, nie od dochodu) i stanowi rekompensatę za czynności zarządcze.
Jaki jest termin przedawnienia dla roszczeń jednostki samorządu terytorialnego o zwrot kosztów utrzymania nieruchomości Skarbu Państwa, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenia te podlegają trzyletniemu terminowi przedawnienia, zgodnie z art. 118 kc, niezależnie od charakteru podmiotu, któremu roszczenie przysługuje.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zastosował trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, zgodnie z utrwalonym poglądem Sądu Najwyższego, niezależnie od tego, czy stroną jest przedsiębiorca.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Miasto K. | instytucja | powódka |
| Skarb Państwa-Wojewoda (...) | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (18)
Główne
u.d.j.s.t. art. 49 § ust. 5 i 6
Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Art. 49 ust. 6 stanowi samodzielną podstawę do dochodzenia przez jednostkę samorządu terytorialnego należnego świadczenia, gdy dotacja celowa nie zapewnia pełnego wykonania zadań zleconych.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
u.g.n. art. 23 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Interpretacja 25% wpływów z nieruchomości Skarbu Państwa jako dochodu własnego powiatu, a nie pokrycia kosztów zarządzania.
Pomocnicze
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Pierwotnie rozważana podstawa odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa, jednak Sąd Apelacyjny uznał art. 49 ust. 6 u.d.j.s.t. za samodzielną podstawę roszczenia.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zastosowanie klauzuli nadużycia prawa. Sąd Apelacyjny odrzucił możliwość zastosowania tej klauzuli do obejścia zarzutu przedawnienia.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg terminu przedawnienia od dnia wymagalności roszczenia.
k.c. art. 451 § § 3
Kodeks cywilny
Zaliczenie otrzymanych akcji na poczet najdawniej wymagalnego roszczenia.
u.s.g. art. 8 § ust. 1 i 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Podstawa nakładania na gminę obowiązków wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej i przekazywania środków finansowych.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu.
k.p.c. art. 203 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Kwestia cofnięcia pozwu i związanych z tym kosztów.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.s. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Pobranie od powódki nieuiszczonych wydatków sądowych.
u.k.s. art. 94
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwolnienie Skarbu Państwa od ponoszenia kosztów sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podstawa prawna roszczenia z art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. • Zastosowanie trzyletniego terminu przedawnienia dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą. • Interpretacja art. 23 ust. 3 u.g.n. jako dochodu własnego powiatu.
Odrzucone argumenty
Zarzut nadużycia prawa przez pozwanego w kontekście zarzutu przedawnienia (uznany za niezasadny przez SA). • Odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 kc (uznana za zbędną w świetle art. 49 ust. 6 u.d.j.s.t.). • Zarzut naruszenia art. 233 kpc przez błędną ocenę dowodów (uznany za niezasadny).
Godne uwagi sformułowania
art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stwarza samodzielną podstawę dla wystąpienia z pozwem o zapłatę • zarzut przedawnienia nie może być uznany za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 kc w tej sytuacji • 25% wpływów z nieruchomości Skarbu Państwa stanowi dochód własny powiatu, a nie ryczałtowe pokrycie kosztów zarządzania
Skład orzekający
Lucyna Świderska-Pilis
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Bohdziewicz
sędzia
Tomasz Ślęzak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 49 ust. 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jako samodzielnej podstawy roszczeń jednostek samorządu terytorialnego wobec Skarbu Państwa z tytułu niewystarczających dotacji na zadania zlecone. Ustalenie zasad przedawnienia roszczeń związanych z działalnością gospodarczą. Interpretacja przepisów dotyczących finansowania zarządzania nieruchomościami Skarbu Państwa przez powiaty."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej jednostek samorządu terytorialnego wykonujących zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Interpretacja art. 5 kc w kontekście zarzutu przedawnienia może być przedmiotem dalszych rozważań w innych stanach faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy istotnych kwestii finansowych między samorządem a Skarbem Państwa, związanych z zarządzaniem nieruchomościami i dotacjami. Rozstrzygnięcie w kwestii przedawnienia i interpretacji przepisów ma praktyczne znaczenie dla prawników.
“Samorząd wygrał z państwem o miliony za koszty utrzymania nieruchomości – ale nie całą kwotę!”
Dane finansowe
WPS: 5 032 111,71 PLN
odszkodowanie: 3 120 812,81 PLN
koszty procesu: 50 000 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 1080 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.