I ACa 732/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód R. P. domagał się od Skarbu Państwa 120 000 zł zadośćuczynienia za naruszenie czci i godności osobistej z powodu przeludnienia oraz złych warunków sanitarnych w Areszcie Śledczym w M., gdzie przebywał od grudnia 2008 r. do lipca 2009 r. Pozwany Skarb Państwa wnosił o oddalenie powództwa, argumentując, że w okresach przeludnienia stosowano art. 248 § 1 kkw, a warunki były na bieżąco remontowane i dezynsekowane. Sąd Okręgowy zasądził 1000 zł, uznając naruszenie godności powoda z powodu przeludnienia, niepełnej wentylacji i braku intymności w kącikach sanitarnych, ale oddalił pozostałe zarzuty. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelacje obu stron, podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego. Uznano, że powód przebywał w warunkach przeludnienia przez około pół roku, co wraz z niepełną wentylacją i brakiem zabudowy kącików sanitarnych naruszyło jego godność. Sąd podkreślił, że art. 248 § 1 kkw, choć stosowany przez pozwanego, był przepisem wyjątkowym, a jego stałe stosowanie w warunkach permanentnego przeludnienia wyłączało obalenie domniemania bezprawności. Sąd Apelacyjny uznał, że kwota 1000 zł jest adekwatnym zadośćuczynieniem, biorąc pod uwagę, że powód odbywał karę pozbawienia wolności z własnej winy, a naruszenia nie były ekstremalne. Oddalono obie apelacje, a koszty postępowania apelacyjnego zasądzono od powoda na rzecz pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie dóbr osobistych osadzonych z powodu przeludnienia i nienależytych warunków sanitarnych w zakładach karnych. Interpretacja art. 248 § 1 kkw i jego stosowania w kontekście praw człowieka.
Dotyczy specyficznych warunków panujących w Areszcie Śledczym w M. w określonym okresie. Ocena wysokości zadośćuczynienia jest indywidualna.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przebywanie w przeludnionej celi aresztu śledczego, z niepełną wentylacją i brakiem intymności w kąciku sanitarnym, stanowi naruszenie dóbr osobistych w postaci godności i czci, uzasadniające zasądzenie zadośćuczynienia od Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przeludnienie, niepełna wentylacja i brak intymności w kąciku sanitarnym naruszyły godność powoda, uzasadniając odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i 448 k.c. Nie stwierdzono naruszenia czci.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że stałe przeludnienie, naruszające normę 3m² na osobę, w połączeniu z wadliwą wentylacją i brakiem zabudowy kącików sanitarnych, stanowiło bezprawne naruszenie godności osadzonego. Odpowiedzialność Skarbu Państwa wynika z faktu, że mimo stosowania art. 248 § 1 kkw, warunki te były długotrwałe i nie spełniały standardów humanitarnego traktowania.
Czy naruszenie normy powierzchni celi poniżej 3m² na osobę, nawet w sytuacji ogólnokrajowego przeludnienia i stosowania art. 248 § 1 kkw, może być uznane za bezprawne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stałe przeludnienie i stosowanie art. 248 § 1 kkw w sposób permanentny, bez wykazania szczególnie uzasadnionych wypadków dla każdego przypadku, wyłącza obalenie domniemania bezprawności działania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 248 § 1 kkw (uchylony jako niekonstytucyjny) stanowił wyjątek, który wymagał spełnienia rygorystycznych warunków. Permanentne przeludnienie, będące efektem szerszych problemów, nie usprawiedliwiało naruszania podstawowych praw osadzonych, które powinny być traktowane humanitarnie i z poszanowaniem godności.
Jaka jest adekwatna wysokość zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci godności w warunkach przeludnienia w areszcie śledczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
1000 zł jest adekwatną kwotą zadośćuczynienia, stanowiącą pełną kompensatę doznanej krzywdy, biorąc pod uwagę, że powód odbywał karę pozbawienia wolności z własnej winy, a naruszenia nie były ekstremalne.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że choć doszło do naruszenia godności, to stopień nasilenia uciążliwości nie był wysoki (około pół roku przeludnienia, brak intymności, wadliwa wentylacja). Kwota 1000 zł jest wartością ekonomicznie odczuwalną i stanowi pełną kompensatę, uwzględniając jednocześnie, że powód odbywał karę z własnej winy.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zeznania świadków, którzy sami byli osadzonymi i wytoczyli podobne powództwa?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zeznania świadków, częściowo uznając je za wiarygodne (w zakresie przeludnienia, wentylacji, kącików sanitarnych), a częściowo za niewiarygodne (w zakresie zarobaczenia, zacieków), ze względu na potencjalną solidarność z powodem.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że ocena wiarygodności świadków przez Sąd Okręgowy była słuszna, ponieważ świadkowie ci mogli mieć interes w przedstawieniu negatywnego obrazu warunków, identyfikując się z powodem. Zeznania zostały zweryfikowane z innymi dowodami, w tym dokumentami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa-Dyrektor Aresztu Śledczego w M. | organ_państwowy | pozwany |
| Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa | organ_państwowy | przedstawiciel pozwanego |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Podstawa ochrony dóbr osobistych.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych.
Pomocnicze
kkw art. 110 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
Określa minimalną powierzchnię celi mieszkalnej na skazanego (nie mniej niż 3 m²).
kkw art. 248 § § 1
Kodeks karny wykonawczy
Umożliwiał dyrektorowi zakładu umieszczenie osadzonych w warunkach poniżej normy powierzchni w szczególnie uzasadnionych wypadkach, na czas określony, z obowiązkiem powiadomienia sędziego penitencjarnego. Przepis ten został uchylony.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
u.s.n. art. 108
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przeludnienie celi, niepełna wentylacja i brak intymności w kąciku sanitarnym naruszyły godność powoda. • Stałe stosowanie art. 248 § 1 kkw w warunkach permanentnego przeludnienia nie wyłącza bezprawności działania Skarbu Państwa.
Odrzucone argumenty
Zarzuty powoda dotyczące zarobaczenia, zawilgocenia, braku ciepłej wody, środków higienicznych. • Naruszenie prawa materialnego przez Sąd Okręgowy (zarzuty pozwanego). • Rażące zaniżenie zadośćuczynienia (apelacja powoda). • Niewłaściwe zastosowanie art. 102 kpc przez Sąd Okręgowy (zarzut pozwanego dotyczący kosztów).
Godne uwagi sformułowania
Samo „przeludnienie” jednostek penitencjarnych, mające charakter powszechny w skali kraju, nie jest wystarczające z punktu widzenia zastosowania art. 248 § 1 kkw. • Utrzymywanie takiego stanu jest sprzeczne z podstawowymi prawami człowieka, chronionymi tak przepisami kodeksu cywilnego, jak i Konstytucji oraz prawa międzynarodowego. • Kara pozbawienia wolności jednakże z natury rzeczy wiąże się z pewnymi dolegliwościami i ograniczeniami, z którymi naruszający prawo musi się liczyć.
Skład orzekający
Barbara Owczarek
przewodniczący
Monika Dembińska
sędzia
Lucyna Świderska-Pilis
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie dóbr osobistych osadzonych z powodu przeludnienia i nienależytych warunków sanitarnych w zakładach karnych. Interpretacja art. 248 § 1 kkw i jego stosowania w kontekście praw człowieka."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych warunków panujących w Areszcie Śledczym w M. w określonym okresie. Ocena wysokości zadośćuczynienia jest indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy warunków w zakładach karnych, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Pokazuje, jak prawo chroni godność nawet osób pozbawionych wolności.
“Czy przeludnienie w więzieniu narusza godność? Sąd Apelacyjny wydał wyrok w sprawie R. P. przeciwko Skarbowi Państwa.”
Dane finansowe
WPS: 120 000 PLN
zadośćuczynienie: 1000 PLN
Sektor
prawo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.