I ACa 712/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wykonania umowy przedwstępnej sprzedaży udziału w nieruchomości, zawartej w formie aktu notarialnego. Powód P. J. domagał się od pozwanych R. K. i H. K. złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na niego udziału w wysokości 1/2 części nieruchomości za cenę 100 000 zł. Sąd Okręgowy w Katowicach uwzględnił powództwo. Pozwani w apelacji kwestionowali zasadność wyroku, podnosząc m.in. zarzuty naruszenia prawa materialnego i brak wskazania ceny w sentencji. Sąd Apelacyjny w Katowicach uznał apelację za częściowo zasadną. Zmienił zaskarżony wyrok w punkcie dotyczącym zobowiązania pozwanych do złożenia oświadczenia woli, dodając wymóg zapłaty przez powoda ceny w kwocie 100 000 zł, co wynikało z art. 1047 § 2 kpc i miało na celu zagwarantowanie świadczenia wzajemnego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że zapis w umowie przedwstępnej o wygaśnięciu umowy po upływie terminu do zawarcia umowy przyrzeczonej jest nieważny jako sprzeczny z istotą umowy przedwstępnej i przepisami prawa (art. 58 § 1 kc, art. 390 § 2 kc). Apelację w pozostałej części oddalono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretacja przepisów dotyczących umowy przedwstępnej, nieważności postanowień sprzecznych z istotą umowy, wymagalności roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej, a także konieczności uwzględnienia świadczenia wzajemnego w wyroku nakazującym złożenie oświadczenia woli.
Dotyczy specyficznej sytuacji zawarcia umowy przedwstępnej w formie aktu notarialnego i powiązania jej z inną umową pisemną, a także specyficznego zapisu o wygaśnięciu umowy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zapis w umowie przedwstępnej, że po upływie terminu do zawarcia umowy przyrzeczonej umowa wygasa, jest ważny i skutkuje ustaniem zobowiązania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taki zapis jest nieważny jako sprzeczny z istotą umowy przedwstępnej i przepisami prawa (art. 58 § 1 kc, art. 390 § 2 kc). Upływ terminu zawarcia umowy przyrzeczonej zastrzeżonego w umowie przedwstępnej skutkuje wymagalnością roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zapis o wygaśnięciu umowy przedwstępnej po upływie terminu do zawarcia umowy przyrzeczonej jest sprzeczny z istotą umowy przedwstępnej, która ma na celu zobowiązanie stron do zawarcia umowy przyrzeczonej. Taki zapis jest nieważny na podstawie art. 58 § 1 kc. Upływ terminu powoduje wymagalność roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej, a nie wygaśnięcie zobowiązania.
Czy wyrok zobowiązujący do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu własności nieruchomości powinien zawierać wskazanie ceny, za którą następuje przeniesienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok taki powinien zawierać zastrzeżenie, że powód jest zobowiązany uiścić na rzecz pozwanych cenę za nabywany udział we własności nieruchomości, zgodnie z art. 1047 § 2 kpc.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zastrzeżenie spełnienia świadczenia wzajemnego przez powoda (zapłaty ceny) jest niezbędne dla zagwarantowania należnego pozwanym świadczenia, zwłaszcza gdy umowa nie była zawarta pod tytułem darmym lub cena nie została wcześniej uiszczona. Jest to konieczne przed wpisem prawa własności powoda w księdze wieczystej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. J. | osoba_fizyczna | powód |
| R. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| H. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 390 § 2
Kodeks cywilny
W przypadku uchylania się zobowiązanych w umowie przedwstępnej do zawarcia umowy i dochowania formy aktu notarialnego dla umowy przedwstępnej, uprawniony z tej umowy może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej na drodze sądowej.
k.p.c. art. 1047 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje oświadczenie tej strony.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1047 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli do złożenia oświadczenia woli potrzebne jest równoczesne świadczenie drugiej strony, sąd w orzeczeniu zastrzega, że oświadczenie strony zostanie złożone po złożeniu lub po złożeniu zabezpieczenia świadczenia drugiej strony.
k.c. art. 89
Kodeks cywilny
Zgodnie z art. 89 kc ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna.
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
k.c. art. 157 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 157 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 77 § 1
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność zapisu o wygaśnięciu umowy przedwstępnej po upływie terminu. • Konieczność wskazania ceny w sentencji wyroku zobowiązującego do przeniesienia własności nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Umowa przedwstępna zawierała warunek rozwiązujący w postaci terminu, którego upływ powodował ustanie skutków prawnych. • Brak roszczenia powoda o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli. • Brak wskazania ceny w sentencji wyroku.
Godne uwagi sformułowania
zapis umowy przedwstępnej stwierdzający, że po konkretnym upływie terminu zastrzeżonego do zawarcia umowy przyrzeczonej umowa przedwstępna wygasa nie skutkuje ustaniem zobowiązania pozwanych. • upływ terminu zawarcia umowy przyrzeczonej zastrzeżonego w umowie przedwstępnej skutkuje wymagalnością roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej. • zapis paragrafu (...) umowy przyrzeczonej stanowiący w istocie, że w dacie wymagalności roszczenia przewidzianego dla powoda umowa ta wygasa i roszczenie nie istnieje jest sprzeczny z istotą umowy przedwstępnej, mocą której strony zaciągały wzajemne zobowiązania. • czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i ustalonych zwyczajów. • nieważność czynności prawnej zachodzi także w takim przypadku gdy niektóre postanowienia umowy sprzeczne są z jej istotą.
Skład orzekający
Roman Sugier
przewodniczący-sprawozdawca
Elżbieta Karpeta
sędzia
Joanna Kurpierz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja przepisów dotyczących umowy przedwstępnej, nieważności postanowień sprzecznych z istotą umowy, wymagalności roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej, a także konieczności uwzględnienia świadczenia wzajemnego w wyroku nakazującym złożenie oświadczenia woli."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawarcia umowy przedwstępnej w formie aktu notarialnego i powiązania jej z inną umową pisemną, a także specyficznego zapisu o wygaśnięciu umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji umowy przedwstępnej i jej postanowień, co jest kluczowe dla wielu transakcji na rynku nieruchomości. Pokazuje, jak sądy podchodzą do prób obejścia przepisów prawa.
“Czy zapis o wygaśnięciu umowy przedwstępnej chroni przed jej wykonaniem? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.