I ACa 7/25Niedozwolone klauzule kredytu hipotecznego bank przegrywa 7
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznał sprawę z powództwa P. M. przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) Bank S.A. o ustalenie. Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2023 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 167 195 zł z odsetkami, ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 12 marca 2007 r., oddalił dalej idące powództwo i zasądził koszty postępowania. Sąd Okręgowy uznał klauzule indeksacyjne w umowie za abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, nieprecyzyjne, naruszały równowagę kontraktową i dobre obyczaje, a także nie zapewniono konsumentowi rzetelnej informacji o ryzyku walutowym. W konsekwencji, uznając umowę za nieważną z powodu sprzeczności z naturą stosunku prawnego, Sąd Okręgowy ustalił nieistnienie stosunku prawnego. Pozwany bank złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, w tym błędną ocenę dowodów, pominięcie dowodu z opinii biegłego, nieprawidłowe zastosowanie art. 189 k.p.c. oraz błędną wykładnię przepisów dotyczących kredytów indeksowanych i abuzywności klauzul. Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul, ale skorygował podstawę prawną nieważności umowy, wskazując, że sama konstrukcja kredytu indeksowanego była zgodna z prawem, jednakże wadliwe postanowienia umowne naruszały równowagę kontraktową. Sąd Apelacyjny potwierdził interes prawny powoda w wytoczeniu powództwa o ustalenie, nawet jeśli przysługuje mu powództwo o świadczenie. Uznano, że klauzule indeksacyjne były niedozwolone, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, były nieprecyzyjne, naruszały dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta, a bank nie wykazał, że powód miał wpływ na ich ustalanie. Sąd Apelacyjny podkreślił, że umowa nie mogła funkcjonować bez wadliwych postanowień i nie mogła zostać uzupełniona przepisami prawa lub zwyczajem, a konsument nie wyraził zgody na dalsze związanie umową. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku i zasądził od niego na rzecz powoda koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasad oceny abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, skutków abuzywności oraz braku możliwości uzupełniania umowy przepisami dyspozytywnymi.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych do waluty obcej zawartych przed wejściem w życie zmian w prawie bankowym lub w oparciu o podobne mechanizmy waloryzacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty przez bank, mogą być uznane za abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za abuzywne, jeśli nie są indywidualnie uzgodnione, są nieprecyzyjne, naruszają równowagę kontraktową i dobre obyczaje, a konsument nie otrzymał rzetelnej informacji o ryzyku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne, które pozwalają bankowi na jednostronne i niekontrolowane ustalanie kursu waluty, naruszają równowagę kontraktową i interesy konsumenta, zwłaszcza gdy brak jest indywidualnych uzgodnień i rzetelnej informacji o ryzyku.
Jaka jest podstawa prawna i skutki stwierdzenia nieważności umowy kredytu hipotecznego z powodu abuzywności klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa może zostać uznana za nieważną, jeśli po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień nie może dalej funkcjonować i nie może zostać uzupełniona przepisami prawa lub zwyczajem, a konsument nie wyraził zgody na dalsze związanie umową.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że eliminacja abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadzi do sytuacji, w której brak jest mechanizmu pozwalającego ustalić wysokość świadczeń stron, co uniemożliwia dalsze funkcjonowanie umowy. Zastosowanie przepisów dyspozytywnych lub zwyczaju w celu uzupełnienia umowy jest niedopuszczalne.
Czy konsument ma interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności umowy kredytu, mimo możliwości wytoczenia powództwa o świadczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument zachowuje interes prawny, jeśli z umowy wynikają jeszcze inne lub dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne, a powództwo o ustalenie może definitywnie rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok ustalający nieważność umowy kredytu samoistnie przesądzi o treści obowiązków powoda, wywołując skutek prewencyjny wobec przyszłych sporów, a także może wpłynąć na możliwość zwalczenia zabezpieczenia hipotecznego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy, nieuzgodnione indywidualnie i nieprecyzyjne, mogą być uznane za niedozwolone.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Umożliwia wytoczenie powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli strona ma w tym interes prawny.
Pr. bank. art. 69 § ust. 1 i 2
Prawo bankowe
Reguluje umowę kredytu, w tym kredytu indeksowanego lub denominowanego do waluty obcej.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która podlega ograniczeniom wynikającym z właściwości (natury) stosunku prawnego, ustawy oraz zasad współżycia społecznego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zmiany lub uchylenia postanowienia dowodowego sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 1 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek orzeczenia o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych ze względu na brak indywidualnych uzgodnień, nieprecyzyjność, naruszenie równowagi kontraktowej i dobrych obyczajów. • Brak rzetelnej informacji o ryzyku walutowym udzielonej konsumentowi przez bank. • Niemożność utrzymania umowy w mocy po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień. • Interes prawny powoda w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Kredyt miał charakter walutowy, a nie złotowy indeksowany. • Zastosowanie kursu kupna przy wypłacie i kursu sprzedaży przy spłacie było ekonomicznie uzasadnione i akceptowane przez powoda. • Kursy z Tabeli Kursów miały charakter rynkowy i obiektywny, nie były dowolnie kreowane przez bank. • Bank wyczerpująco poinformował powoda o ryzyku walutowym. • Umowa mogła zostać utrzymana w mocy poprzez zastąpienie spornych postanowień przepisami dyspozytywnymi lub zwyczajem. • Ustawa antyspreadowa wyeliminowała możliwość uznawania klauzul za abuzywne.
Godne uwagi sformułowania
Problemem nie jest bowiem sam fakt braku sztywnego określenia kwoty, ale pozostawienie kredytodawcy jednostronnego uprawnienia do ukształtowania wysokości tej kwoty w sposób niekontrolowany przez kredytobiorcę. • W realiach niniejszej sprawy powód, według treści zawartej umowy kredytu, nie wykonał zobowiązania zwrotu świadczenia, albowiem pozwany w dalszym ciągu traktuje go jako dłużnika. • Sama konstrukcja kredytu indeksowanego była na dzień zawarcia spornej umowy zgodna z art. 69 prawa bankowego. • Należy przyjąć, że klauzule indeksacyjne mające zastosowanie w spornej umowie należy uznać za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • Wadliwość klauzuli walutowej w rozumieniu wskazanym przez pozwanego przesądza o nieważności umowy i de facto może zwolnić z obowiązku odrębnej oceny mechanizmu tzw. spreadów.
Skład orzekający
Małgorzata Moskwa
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad oceny abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, skutków abuzywności oraz braku możliwości uzupełniania umowy przepisami dyspozytywnymi."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych do waluty obcej zawartych przed wejściem w życie zmian w prawie bankowym lub w oparciu o podobne mechanizmy waloryzacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul bankowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank przegrywa w sądzie apelacyjnym: umowa kredytu frankowego uznana za nieważną z powodu abuzywnych klauzul.”
Dane finansowe
WPS: 167 195 PLN
zwrot świadczeń: 167 195 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 4050 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.