I ACa 485/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. D. (1) pozwał swojego syna K. D. (1) oraz S. Ż. o uznanie umowy sprzedaży nieruchomości za bezskuteczną względem niego. Roszczenie to wynikało z odwołania darowizny nieruchomości dokonanej na rzecz syna z powodu rażącej niewdzięczności, co miało umożliwić powodowi odzyskanie tych nieruchomości. Sąd Okręgowy w Białymstoku pierwotnie wydał wyrok zaoczny uwzględniający powództwo, jednak po sprzeciwie pozwanego S. Ż. uchylił ten wyrok w stosunku do niego i oddalił powództwo, a następnie uzupełnił wyrok, oddalając powództwo również wobec K. D. (1). Sąd Okręgowy ustalił, że powód odwołał darowiznę z powodu znęcania się syna, za co syn został skazany prawomocnym wyrokiem. Kluczową kwestią stało się udowodnienie, że kupujący S. Ż. wiedział o odwołaniu darowizny i roszczeniu powoda w momencie zakupu nieruchomości. Sąd Okręgowy uznał, że powód nie sprostał temu obowiązkowi, mimo że sytuacja rodzinna była znana w okolicy. Sąd Apelacyjny, rozpatrując apelację powoda, potwierdził prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny wskazał, że nawet jeśli darczyńca odwołał darowiznę, a obdarowany zbył nieruchomość, darczyńca może dochodzić jedynie zwrotu wartości darowizny na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 898 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.), a nie bezskuteczności umowy sprzedaży na podstawie art. 59 k.c., chyba że kupujący wiedział o roszczeniu darczyńcy. Sąd Apelacyjny podkreślił, że powód nie udowodnił wiedzy S. Ż. o odwołaniu darowizny i roszczeniu powoda, a zeznania świadków nie były wystarczające do przyjęcia takiej wiedzy. Dodatkowo, umowa sprzedaży zawierała oświadczenie K. D. (1) o braku roszczeń osób trzecich, a księga wieczysta nie zawierała żadnych obciążeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 59 k.c. w kontekście odwołania darowizny i zbycia nieruchomości przez obdarowanego, a także wymogi dowodowe dotyczące wiedzy stron umowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności i późniejszego zbycia nieruchomości, gdy darczyńca dochodzi ochrony na podstawie art. 59 k.c.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa sprzedaży nieruchomości zawarta przez obdarowanego z osobą trzecią może zostać uznana za bezskuteczną względem darczyńcy, który odwołał darowiznę z powodu rażącej niewdzięczności, na podstawie art. 59 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli darczyńca może dochodzić jedynie zwrotu wartości darowizny, a nie jej zwrotu w naturze, i jeśli kupujący nie wiedział o roszczeniu darczyńcy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że po odwołaniu darowizny i zbyciu nieruchomości przez obdarowanego, darczyńca może dochodzić jedynie zwrotu wartości darowizny na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 898 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.). W takiej sytuacji nie można zastosować art. 59 k.c. do uznania umowy sprzedaży za bezskuteczną, chyba że kupujący wiedział o roszczeniu darczyńcy, czego w tej sprawie nie udowodniono.
Czy wiedza o konflikcie rodzinnym i odwołaniu darowizny przez sąsiadów lub członków społeczności lokalnej jest wystarczająca do udowodnienia wiedzy kupującego o roszczeniu darczyńcy w rozumieniu art. 59 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wiedza o roszczeniu w rozumieniu art. 59 k.c. jest pojęciem prawnym i wymaga udowodnienia, że strony umowy wiedziały o istnieniu roszczenia, a nie tylko o potencjalnych konfliktach czy pogłoskach.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że wiedza o roszczeniu w rozumieniu art. 59 k.c. jest przesłanką rygorystyczną i nie można jej zastąpić stwierdzeniem możliwości lub powinności posiadania takiej wiedzy, ani domysłami. Sam fakt, że sytuacja rodzinna była znana w okolicy, nie stanowi dowodu na wiedzę kupującego o złożeniu przez darczyńcę oświadczeń woli o odwołaniu darowizny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| S. Ż. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. D. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 59
Kodeks cywilny
Umożliwia uznanie za bezskuteczną umowy zawartej przez zobowiązanego z inną osobą, której wykonanie czyni niemożliwym zaspokojenie roszczenia osoby trzeciej, pod warunkiem wiedzy stron umowy o roszczeniu lub nieodpłatnego charakteru umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 898 § 1
Kodeks cywilny
Określa przesłanki odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności.
k.c. art. 898 § 2
Kodeks cywilny
Stanowi, że po odwołaniu darowizny obdarowany zobowiązany jest do zwrotu przedmiotu darowizny stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Reguluje obowiązek zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków prawnych zobowiązania do przeniesienia własności.
k.p.c. art. 339
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki wydania wyroku zaocznego.
k.p.c. art. 345
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków wniesienia sprzeciwu od wyroku zaocznego.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zasadę odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy odstąpienia od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
u.k.w.h. art. 16
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy ujawnienia roszczeń w księdze wieczystej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak udowodnienia wiedzy kupującego (S. Ż.) o odwołaniu darowizny i roszczeniu darczyńcy w momencie zakupu nieruchomości. • Po zbyciu nieruchomości przez obdarowanego, darczyńca może dochodzić jedynie zwrotu wartości darowizny, a nie bezskuteczności umowy sprzedaży na podstawie art. 59 k.c.
Odrzucone argumenty
Umowa sprzedaży nieruchomości powinna zostać uznana za bezskuteczną względem powoda na podstawie art. 59 k.c. • Sąd Okręgowy dokonał błędnej oceny dowodów, a pozwany S. Ż. posiadał wiedzę o odwołaniu darowizny.
Godne uwagi sformułowania
wiedza o roszczeniu w rozumieniu art. 59 k.c. jest przesłanką rygorystyczną, której nie można zastąpić stwierdzeniem możliwości lub powinności posiadania takiej wiedzy • sam fakt odwołania się w art. 898 § 2 zd. 1 k.c. do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu powinien nasuwać wniosek, że spełnienie świadczenia pieniężnego jest właściwym rozliczeniem się obdarowanego wobec darczyńcy
Skład orzekający
Irena Ejsmont - Wiszowata
przewodniczący
Elżbieta Borowska
sprawozdawca
Dariusz Małkiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 59 k.c. w kontekście odwołania darowizny i zbycia nieruchomości przez obdarowanego, a także wymogi dowodowe dotyczące wiedzy stron umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności i późniejszego zbycia nieruchomości, gdy darczyńca dochodzi ochrony na podstawie art. 59 k.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej sytuacji rodzinnej i prawnej związanej z odwołaniem darowizny i próbą odzyskania nieruchomości. Wyjaśnia istotne niuanse interpretacyjne przepisów Kodeksu cywilnego, co jest cenne dla prawników.
“Czy można odzyskać darowiznę po jej sprzedaży? Kluczowa rola wiedzy kupującego.”
Dane finansowe
WPS: 130 000 PLN
zwrot_kosztów_postępowania_odwoławczego: 4240 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.