I ACa 484/25Oddalenie apelacji kredyt CHF abuzywność umowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznał sprawę z powództwa D. Ł. i Ł. Ł. przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) SA w upadłości o ustalenie. Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 10 października 2024 r. ustalił, że pomiędzy stronami nie istnieje stosunek prawny wynikający z umowy kredytu hipotecznego numer (...) indeksowanego do CHF z dnia 12 maja 2008 r. zawartej pomiędzy poprzednikami prawnymi powodów a (...) S.A. Pozwany syndyk zaskarżył ten wyrok apelacją, zarzucając naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia Prawa upadłościowego, gdyż sprawa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego nie jest objęta ograniczeniami postępowania upadłościowego. Sąd Apelacyjny potwierdził również, że wskazane przez Sąd Okręgowy zapisy umowy były abuzywne. Klauzule dotyczące przeliczenia kwoty kredytu i rat na walutę obcą są kwalifikowane jako określające główne świadczenia stron i były niedozwolone, ponieważ bank nie wykazał indywidualnego uzgodnienia tych postanowień. Brak było przejrzystości co do mechanizmu przeliczenia waluty i bank miał arbitralność w kształtowaniu kursów. Umowa nie mogła obowiązywać w pozostałym zakresie po stwierdzeniu abuzywności, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i TSUE, które wykluczają możliwość modyfikacji treści nieuczciwych warunków przez sąd krajowy. Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych CHF, brak możliwości utrzymania umowy po eliminacji abuzywnych postanowień, interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych do CHF zawartych na wzorcach umownych, gdzie nie wykazano indywidualnych negocjacji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sprawa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF podlega ograniczeniom postępowania upadłościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprawa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego nie jest objęta ograniczeniami postępowania upadłościowego dotyczącymi postępowań sądowych w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości, które dotyczą wierzytelności podlegających zgłoszeniu do masy upadłości.
Uzasadnienie
Przepis art. 145 ust. 1 prawa upadłościowego ogranicza możliwość podjęcia postępowania przeciwko syndykowi w odniesieniu do postępowań sądowych w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości jedynie o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości. Sprawa o ustalenie ma natomiast przesądzić istnienie lub nieistnienie stosunku prawnego lub prawa i nie jest objęta tym ograniczeniem.
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF dotyczące przeliczenia kwoty wypłaconego kredytu i spłacanych rat na walutę obcą, oparte na kursach kupna/sprzedaży banku, są abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia są abuzywne, ponieważ nie określają w sposób przejrzysty mechanizmu przeliczenia waluty, dają bankowi arbitralność w kształtowaniu kursów, a konsument ponosi nieograniczone ryzyko kursowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące przeliczenia waluty są niedozwolone, ponieważ bank posługiwał się wzorcem umowy, nie wykazał indywidualnego uzgodnienia postanowień, a postanowienia te nie były negocjowane. Brak było przejrzystości co do mechanizmu wymiany waluty i bank miał dowolność w kształtowaniu kursów, co naruszało dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta. TSUE również potwierdził, że takie warunki mogą prowadzić do znaczącej nierównowagi praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta.
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF może obowiązywać w pozostałym zakresie po stwierdzeniu abuzywności klauzul dotyczących mechanizmu indeksacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w razie stwierdzenia abuzywności postanowień umowy kredytu indeksowanego odnoszących się do sposobu określania kursu waluty obcej, umowa nie może obowiązywać w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym zastąpienie niedozwolonego postanowienia poprzez wprowadzenie innego mechanizmu przeliczenia waluty stanowiłoby zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy. TSUE również wyklucza, aby sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków, a działania sądu mają mieć charakter sankcyjny.
Czy istnieje interes prawny konsumenta w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu indeksowanego do CHF, nawet jeśli mógłby dochodzić zapłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, interes prawny kredytobiorcy nie wyczerpuje się w żądaniu zapłaty, a ustalenie nieważności umowy ma znaczenie dla innych postępowań (np. wieczystoksięgowych).
Uzasadnienie
Uznanie, że ustalenie nieważności umowy ma jedynie charakter przesłankowy dla oceny żądania zapłaty, oznaczałoby, że powodom nie przysługuje interes prawny w ustaleniu, albowiem dysponują oni żądaniem pełniej realizującym ich prawa. Jednakże interes prawny kredytobiorcy nie wyczerpuje się w żądaniu zapłaty, a ustalenie w tym względzie nie ma charakteru wiążącego dla innych sądów.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| Ł. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości (...) SA w upadłości | inne | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Sąd Okręgowy prawidłowo uznał wskazane przez siebie zapisy umowy za abuzywne. Ciężar wykazania indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych spoczywał na pozwanym, stosownie do art. 385 1 §4 k.c. w zw. z art. 385 1 §3 k.c. Ciężarowi temu strona ta nie sprostała. Art. 385 1 §2 k.c. wyłącza stosowanie art. 58 §3 k.c.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pierwszej instancji prawidłowo, z poszanowaniem reguł wyrażonych w przepisie art. 233 §1 k.p.c. ustalił stan faktyczny sprawy.
k.p.c. art. 368 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzuty apelacji dotyczące ustaleń faktycznych nie spełniały wymogów, o których mowa w art. 368 §1 1 k.p.c.
k.p.c. art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nie zaistniały przesłanki do odrzucenia pozwu, w tym zarzut naruszenia art. 199 §1 pkt 2 k.p.c.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego przyjęto art. 98 §1 k.p.c.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego przyjęto art. 391 §1 k.p.c.
k.c. art. 384 § 1
Kodeks cywilny
Przedsiębiorca – bank posługiwał się wzorcem umowy (art. 384 §1 k.c.).
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
Art. 385 1 §2 k.c. wyłącza stosowanie art. 58 §3 k.c.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Sąd Okręgowy nie dopuścił się obrazy art. 189 k.p.c. Między stronami istnieje spór co do tego, czy podpisana umowa jest wiążąca.
prawo upadłościowe art. 144 § 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.
prawo upadłościowe art. 145 § 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Przepis art. 145 ust. 1 prawa upadłościowego ogranicza możliwość podjęcia postępowania przeciwko syndykowi w odniesieniu do postępowań sądowych w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości jedynie o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości.
prawo upadłościowe art. 84 § 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Nie znajdzie zastosowania przepis art. 84 ust. 1 prawa upadłościowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprawa o ustalenie nie podlega ograniczeniom postępowania upadłościowego. • Klauzule dotyczące mechanizmu indeksacji CHF są abuzywne. • Umowa nie może obowiązywać po eliminacji abuzywnych postanowień. • Istnieje interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego.
Odrzucone argumenty
Apelacja syndyka o uchylenie wyroku i odrzucenie pozwu. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. • Argumentacja dotycząca możliwości utrzymania umowy po eliminacji postanowień niedozwolonych.
Godne uwagi sformułowania
Sprawa o ustalenie ma natomiast przesądzić istnienie lub nieistnienie stosunku prawnego lub prawa i nie jest objęta tym ograniczeniem. • Uznanie, że ustalenie nieważności łączącej strony umowy ma jedynie charakter przesłankowy dla oceny żądania zapłaty, a tylko pod tym kątem może być badana ta kwestia w postępowaniu upadłościowym, oznaczałoby, że powodom nie przysługuje interes prawny w ustaleniu, albowiem dysponują oni żądaniem pełniej realizującym ich prawa. • Sąd pierwszej instancji dokonał dogłębnej analizy zaoferowanych przez strony procesu dowodów, zaś apelacji nie udało się wykazać nielogicznego czy sprzecznego z zasadami doświadczenia życiowego wnioskowania przy ich ocenie. • Przedstawienie kredytobiorcom kalkulacji kredytów przed złożeniem wniosku o kredyt, odbycie spotkania przed podpisaniem umowy czy możliwość wyboru kredytu nie miały wpływu na rozstrzygniecie, w sytuacji gdy nie zostało udowodnione, że kredytobiorcy zostali zapoznani w realnymi ryzykami związanymi z wyborem danego rodzaju kredytu, w tym o nieograniczonym ryzyku kursowym. • W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego, klauzule dotyczące przeliczenia kwoty wypłaconego kredytu i spłacanych rat na walutę obcą, są kwalifikowane jako określające główne świadczenia stron. • Odesłanie do bliżej nieokreślonego kursu kupna czy sprzedaży obowiązującego w Banku świadczy o tym, że kredytodawca dysponował arbitralnością w kształtowaniu kursów walut. […]
Skład orzekający
Marek Boniecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych CHF, brak możliwości utrzymania umowy po eliminacji abuzywnych postanowień, interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych do CHF zawartych na wzorcach umownych, gdzie nie wykazano indywidualnych negocjacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w zakresie abuzywności klauzul, co jest nadal bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Kredyty CHF: Sąd Apelacyjny potwierdza – umowa nie może istnieć po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.