I ACa 446/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód S. imienia (...) w G. domagał się zasądzenia od pozwanych M. B. (1) i J. S. (1) solidarnie kwoty 75 965,87 zł z odsetkami, tytułem pożyczki udzielonej M. B. (1), której poręczycielem był J. S. (1). Pozwany J. S. (1) wnosił o oddalenie powództwa, zarzucając uchylenie się od skutków prawnych oświadczeń woli złożonych pod wpływem błędu i podstępu, twierdząc, że nie wiedział, iż poręcza za pożyczkę, a jedynie podpisał wniosek o jej udzielenie. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwotę 75 542,70 zł z odsetkami, oddalając powództwo co do kwoty 354,70 zł tytułem kosztów windykacji i umarzając postępowanie w pozostałym zakresie. Sąd pierwszej instancji uznał, że pozwany J. S. (1) nie wykazał błędu, gdyż podpisał dokumenty bez ich przeczytania, co nie zasługuje na ochronę. Pozwany J. S. (1) złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 84 § 1 i art. 86 § 1 i 2 k.c.) oraz błąd w ustaleniach faktycznych. W trakcie postępowania apelacyjnego zmarł pozwany M. B. (1). Powódka ograniczyła swoje żądanie do kwoty 75 531,79 zł. Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 3 kpc, uchylił zaskarżony wyrok w części przekraczającej 75 531,79 zł i umorzył postępowanie w tym zakresie, oddalając apelację w pozostałej części. Sąd odwoławczy uznał, że pozwany J. S. (1) nie działał pod wpływem błędu, a nawet jeśli, to termin do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli upłynął. Sąd Apelacyjny, stosując art. 102 kpc, nie obciążył pozwanego J. S. (1) kosztami postępowania apelacyjnego, biorąc pod uwagę jego trudną sytuację finansową i rygorystyczne warunki umowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących błędu i podstępu w kontekście umowy poręczenia, zwłaszcza gdy poręczyciel nie zapoznał się z treścią dokumentów. Znaczenie zachowania należytej staranności przez strony umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której pozwany podpisał szereg dokumentów bez ich przeczytania, co stanowiło kluczowy argument dla sądu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pozwany poręczyciel może skutecznie uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub podstępu, jeśli nie zapoznał się z treścią podpisywanych dokumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwany nie może skutecznie uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, jeśli nie zapoznał się z treścią podpisywanych dokumentów. Taka osoba nie myli się, ponieważ świadomie składa oświadczenie woli, nie znając jego treści, akceptując w ten sposób każde postanowienie zawarte w dokumencie. Ponadto, nawet jeśli przyjąć, że pozwany działał pod wpływem błędu, termin do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli upłynął.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany J. S. (1) nie wykazał, aby działał pod wpływem błędu uzasadniającego uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli. Podpisanie dokumentów bez ich przeczytania nie jest objęte ochroną prawną, a pozwany powinien był zachować należytą staranność. Nawet jeśli przyjąć błąd, termin do jego wykrycia i złożenia oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych upłynął, licząc od pierwszego zawiadomienia o zadłużeniu z stycznia 2014 r.
Czy pozwany poręczyciel może powoływać się na błąd wywołany podstępnie przez dłużnika co do jego wypłacalności w dacie poręczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, poręczyciel nie może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli z powodu błędu wywołanego podstępnie przez dłużnika co do jego wypłacalności w dacie poręczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że pozwany nie przedstawił żadnych okoliczności świadczących o podstępnym działaniu dłużnika głównego co do jego wypłacalności, a samo powoływanie się na nieznajomość sytuacji finansowej dłużnika nie jest wystarczające do uchylenia się od skutków poręczenia.
Czy pozwany poręczyciel może uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu błędnego wpisu w dokumentacji dotyczącego jego stanu majątkowego?
Odpowiedź sądu
Nie, błędny wpis w dokumentacji dotyczący stanu majątkowego poręczyciela nie zmienia oceny, że poręczył on pożyczkę, a jedynie może mieć negatywne skutki dla powoda w zakresie zaspokojenia roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że nawet jeśli w dokumentacji znalazła się nieprawdziwa informacja o stanie majątkowym poręczyciela, nie wpływa to na ważność samego poręczenia. Taka praktyka może być stosowana przez instytucje finansowe, ale nie zwalnia poręczyciela z obowiązku zachowania należytej staranności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. (...) w G. | instytucja | powódka |
| M. B. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. S. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 84 § § 1
Kodeks cywilny
Błąd co do treści czynności prawnej może być podstawą do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli, jeśli został wywołany przez drugą stronę, choćby bez jej winy, lub gdy druga strona wiedziała o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć. Nie można mówić o błędzie, gdy podpisano dokument bez jego przeczytania.
k.c. art. 86 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstępne wywołanie błędu przez drugą stronę może polegać na zatajeniu lub przemilczeniu okoliczności mających znaczenie dla zawarcia umowy, jeśli istniał obowiązek ich ujawnienia.
k.c. art. 88 § § 2
Kodeks cywilny
Uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu wygasa z upływem roku od jego wykrycia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok i w tym zakresie umarza postępowanie, jeżeli powód cofnął powództwo lub gdy sąd drugiej instancji dopuścił dowód z dokumentu i na podstawie tego dowodu uznał powództwo za zasadne częściowo lub całkowicie.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.p.c. art. 213 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany uznaniem powództwa lub jego cofnięciem, chyba że uznanie lub cofnięcie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany J. S. (1) nie wykazał, aby działał pod wpływem błędu uzasadniającego uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, gdyż podpisał dokumenty bez ich przeczytania. • Termin do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli upłynął. • Częściowe cofnięcie pozwu przez powódkę.
Odrzucone argumenty
Pozwany J. S. (1) twierdził, że został wprowadzony w błąd co do treści czynności prawnej i że podpisał jedynie wniosek o udzielenie pożyczki, a nie poręczenie. • Pozwany J. S. (1) zarzucał podstępne działanie ze strony dłużnika głównego i pracowników powódki. • Pozwany J. S. (1) kwestionował podpis na aneksie do umowy pożyczki i termin do złożenia oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych.
Godne uwagi sformułowania
Kto świadomie rezygnuje z zapoznania się z treścią dokumentu, na którym składa podpis, jest związany zawartym w dokumencie oświadczeniem, jeśli jego zachowanie wywołało u adresata uzasadnione przeświadczenie o złożeniu oświadczenia woli. • Poręczyciel nie może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli z powodu błędu wywołanego podstępnie przez dłużnika co do jego wypłacalności w dacie poręczenia. • Sąd Apelacyjny uznał, że zachodzą okoliczności dla zastosowania wobec pozwanego J. S. (1) dobrodziejstwa z art. 102 kpc.
Skład orzekający
Ewa Tkocz
przewodniczący
Lucyna Świderska-Pilis
sędzia-sprawozdawca
Piotr Wójtowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących błędu i podstępu w kontekście umowy poręczenia, zwłaszcza gdy poręczyciel nie zapoznał się z treścią dokumentów. Znaczenie zachowania należytej staranności przez strony umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której pozwany podpisał szereg dokumentów bez ich przeczytania, co stanowiło kluczowy argument dla sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne czytanie dokumentów przed ich podpisaniem, zwłaszcza gdy wiążą się z poręczeniem. Pokazuje również, jak sąd podchodzi do zarzutów błędu i podstępu w takich sytuacjach.
“Podpisałeś umowę bez czytania? Ryzykujesz utratę pieniędzy i nie możesz zasłonić się błędem!”
Dane finansowe
WPS: 75 965,87 PLN
kwota główna: 75 531,79 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.