I ACa 3039/24Oddalenie apelacji banku zwrot środków z nieważnej umowy kredytowej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu, który zasądził od banku na rzecz powodów (konsumentów) kwotę 387.936,94 zł wraz z odsetkami z tytułu nieważnej umowy kredytowej. Bank w apelacji zarzucał m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez brak oceny oświadczenia o potrąceniu, nierozpoznanie istoty sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia i świadczeń nienależnych. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. Podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji i uznał za zbędne ich powielanie. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko sądu odwoławczego, że zarzut potrącenia zgłoszony w innym postępowaniu nie wpływa na tok obecnego procesu, a jego zasadność oceni sąd prowadzący tamto postępowanie. Sąd Apelacyjny podkreślił, że w niniejszej sprawie to konsumenci są gospodarzami procesu, a bank stroną pozwaną, co wyklucza zastosowanie teorii salda. Zamiast tego, sąd zastosował teorię dwóch kondykcji, zgodnie z którą każda ze stron ma odrębne roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE (wyrok C-396/24) i Sądu Najwyższego, które potwierdzają, że teoria dwóch kondykcji jest zgodna z prawem unijnym i polskim, nawet w kontekście abuzywnych klauzul. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 411 pkt 2 k.c., wskazując, że bank sam naruszył zasady współżycia społecznego, formułując abuzywne postanowienia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego nastąpiło zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja stosowania teorii dwóch kondykcji w sprawach o zwrot świadczeń z nieważnych umów kredytowych, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa TSUE i SN, oraz zasada 'czystych rąk' w stosunkach z konsumentami.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której konsument jest stroną inicjującą postępowanie o zwrot świadczeń z nieważnej umowy kredytowej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zarzut potrącenia zgłoszony w innym postępowaniu między tymi samymi stronami wpływa na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut potrącenia zgłoszony w innym postępowaniu pozostaje bez wpływu na tok niniejszego procesu, a jego zasadność oceni sąd prowadzący tamto postępowanie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny nie ma kognicji do rozpoznania zarzutu potrącenia zgłoszonego w innym, niezakończonym postępowaniu. Ocena skutków potrącenia przez dwa różne sądy nie prowadzi do związania jednego sądu orzeczeniem drugiego sądu, gdyż moc wiążąca orzeczeń ograniczona jest do ich sentencji.
Jaka teoria (dwóch kondykcji czy salda) powinna być stosowana przy rozliczeniu stron z tytułu nieważnej umowy kredytowej, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa TSUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Powinna być stosowana teoria dwóch kondykcji, zgodnie z którą każda ze stron ma odrębne roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo TSUE (wyrok C-396/24) i SN, stwierdził, że teoria dwóch kondykcji jest prawidłowa i zgodna z celem dyrektywy 93/13, szczególnie gdy konsument jest stroną inicjującą postępowanie. Teoria salda nie jest właściwa w tej sytuacji, a orzeczenie TSUE nie przywraca jej stosowania.
Czy spełnienie świadczenia na rzecz banku z nieważnej umowy kredytowej czyni zadość zasadom współżycia społecznego w rozumieniu art. 411 pkt 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spełnienie świadczenia nie czyni zadość zasadom współżycia społecznego, zwłaszcza gdy bank sam naruszył dobre obyczaje i zasady współżycia społecznego, formułując abuzywne postanowienia.
Uzasadnienie
Zastosowanie art. 411 pkt 2 k.c. dotyczy sytuacji moralnego obowiązku świadczenia, a nie każdej sytuacji braku podstawy prawnej. Bank, naruszając zasady uczciwości i dobre obyczaje, nie może skutecznie powoływać się na zasady współżycia społecznego, stosując zasadę czystych rąk.
Od kiedy należy naliczać odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonej kwoty zwrotu świadczeń z nieważnej umowy kredytowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki powinny być zasądzane od dnia, w którym upływa termin na spełnienie przez bank świadczenia, tj. zwrotu określonej kwoty pieniężnej wskazanej w wezwaniu do zapłaty, wezwaniu do próby ugodowej lub pozwie.
Uzasadnienie
Naliczanie odsetek od daty uprawomocnienia się wyroku lub od daty zapoznania się ze skutkami nieważności umowy byłoby niekorzystne dla konsumenta i sprzeczne z celami dyrektywy 93/13, nie ponosząc bank żadnych konsekwencji za stosowanie nieuczciwych postanowień.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. P. | osoba_fizyczna | powód |
| J. P. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) (...) (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia (świadczenie nienależne).
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia (świadczenie nienależne).
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu (koszty).
Pomocnicze
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia ustalenia Sądu I instancji i uznaje za zbędne powielanie ich w niniejszym uzasadnieniu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia przepisu dotyczącego oceny materiału dowodowego.
k.p.c. art. 396 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut nierozpoznania istoty sprawy.
k.c. art. 498 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący potrącenia.
k.c. art. 498 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący potrącenia.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący potrącenia.
k.c. art. 411 § pkt 2
Kodeks cywilny
Wyjątek od obowiązku zwrotu świadczenia (zasady współżycia społecznego).
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący terminu spełnienia świadczenia.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Klauzula generalna dotycząca nadużycia prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie teorii dwóch kondykcji zamiast teorii salda przy rozliczeniu nieważnej umowy kredytowej. • Naruszenie przez bank dobrych obyczajów i zasad współżycia społecznego poprzez stosowanie abuzywnych klauzul. • Prawidłowe naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie od momentu wymagalności świadczenia.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c.) dotyczący oceny dowodów i pominięcia oświadczenia o potrąceniu. • Zarzut nierozpoznania istoty sprawy i braku oceny oświadczenia o potrąceniu. • Zarzut naruszenia przepisów prawa (art. 498 k.c.) poprzez niezastosowanie potrącenia. • Zarzut naruszenia przepisów prawa (art. 410, 405 k.c.) wskazujący na brak przesłanek do zwrotu rat jako świadczeń nienależnych. • Zarzut naruszenia art. 411 pkt 2 k.c. poprzez niezastosowanie, wskazujący na spełnienie świadczenia zgodnie z zasadami współżycia społecznego. • Zarzut naruszenia art. 455 w zw. z art. 481 k.c. poprzez niewłaściwą wykładnię w przedmiocie odsetek ustawowych. • Zarzut naruszenia art. 5 k.c. poprzez niezastosowanie, wskazujący na sprzeczność dochodzenia roszczeń z przeznaczeniem prawa i zasadami współżycia społecznego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji i przyjmuje je za podstawę faktyczną własnego rozstrzygnięcia. • W tym miejscu zaakcentowania wymaga, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem uzasadnienia sądów odwoławczych nie muszą, a zwykle wręcz nie powinny zawierać wszystkich elementów typowych dla uzasadnienia judykatu pierwszoinstancyjnego, lecz jedynie te elementy, które ze względu na treść apelacji i zakres rozpoznania sprawy są niezbędne do przedstawienia motywów wydanego przez ten sąd rozstrzygnięcia. • Wobec faktu, że zagadnienie kwalifikacji umowy łączącej strony zostało w sposób wiążący sądy powszechne w tej sprawie przesądzone wyrokiem częściowym Sądu Okręgowego w Kaliszu z 23 marca 2023 r., prawomocnym na skutek oddalenia apelacji wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20 lipca 2023 r. • Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, iż podniesienie przez powoda procesowego zarzutu potrącenia w ramach innego postępowania toczącego się pomiędzy tymi samymi stronami, pozostaje bez wpływu na tok niniejszego procesu. • W ocenie Sądu Apelacyjnego pewność w stosowaniu prawa stoi na przeszkodzie takiej wykładni przepisów, która prowadziłaby do powstania skutków społecznie nieakceptowalnych. • Przede wszystkim należy podkreślić, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyżej wzmiankowanym wyroku wskazał jedynie, iż „art. 7 ust. […]
Skład orzekający
Michał Kłos
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania teorii dwóch kondykcji w sprawach o zwrot świadczeń z nieważnych umów kredytowych, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa TSUE i SN, oraz zasada 'czystych rąk' w stosunkach z konsumentami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której konsument jest stroną inicjującą postępowanie o zwrot świadczeń z nieważnej umowy kredytowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia rozliczeń z bankami po stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej, z odniesieniem do najnowszego orzecznictwa TSUE i SN, co jest kluczowe dla wielu konsumentów i prawników.
“Teoria dwóch kondykcji wygrywa z teorią salda: Sąd Apelacyjny potwierdza prawo konsumentów do zwrotu środków z nieważnych umów kredytowych.”
Dane finansowe
WPS: 387 936,94 PLN
zwrot środków z nieważnej umowy kredytowej: 387 936,94 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 834 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.