Orzeczenie · 2026-07-15

I ACa 238/25Nieważność umowy kredytowej abuzywne klauzule bankowe 2

Sąd

Sąd Apelacyjny w Łodzi

Miejsce

Łódź

Data

2026-07-15

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt indeksowanyfrank szwajcarskiabuzywnośćklauzule niedozwoloneochrona konsumentanieważność umowyspread walutowyTSUESąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznał sprawę z powództwa L. X. i P. X. przeciwko Bankowi (...) S.A. o zapłatę i ustalenie, dotyczącą abuzywności klauzul w umowie kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego. Sąd Okręgowy w Sieradzu uznał umowę za nieważną z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 101.187,29 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Obie strony wniosły apelacje. Sąd Apelacyjny sprostował niedokładność w punkcie 1. sentencji wyroku Sądu Okręgowego, a następnie oddalił obie apelacje. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul waloryzacyjnych, wskazując na brak indywidualnego uzgodnienia, nieprzejrzystość mechanizmu ustalania kursów walut przez bank oraz rażące naruszenie interesów konsumentów. Potwierdzono, że umowa, pozbawiona abuzywnych postanowień, nie może dalej funkcjonować, co skutkuje jej nieważnością. Sąd Apelacyjny odrzucił również zarzut potrącenia podniesiony przez bank w innym postępowaniu, wskazując na brak możliwości ingerencji w toczący się spór. W konsekwencji, obie apelacje zostały oddalone, a bank został obciążony kosztami postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, nieważności umowy w przypadku braku możliwości jej dalszego wykonywania po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień, braku możliwości modyfikacji klauzul przez sąd, a także rozliczeń stron w przypadku nieważności umowy.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy kredytowej. Interpretacja przepisów prawa unijnego i krajowego w kontekście abuzywności klauzul.

Zagadnienia prawne (4)

Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, określające sposób ustalania kursu waluty przez bank (w tym marżę), mogą być uznane za abuzywne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia te są abuzywne, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, poprzez brak przejrzystości i możliwość jednostronnego kształtowania kursu przez bank.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mechanizm indeksacji oparty na kursie NBP korygowanym marżą banku jest nieprzejrzysty i daje bankowi zbyt dużą swobodę w ustalaniu kursu, co narusza równowagę kontraktową i interesy konsumenta. Brak indywidualnego uzgodnienia i wyczerpującego poinformowania o ryzyku kursowym dodatkowo przemawia za abuzywnością.

Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawierająca abuzywne klauzule indeksacyjne, jest nieważna w całości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli wyeliminowanie abuzywnych postanowień prowadzi do takiej deformacji regulacji umownej, że nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron zgodnych z ich wolą, umowa jest nieważna w całości.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że klauzule indeksacyjne stanowią kluczowy element umowy, a ich abuzywność prowadzi do niemożności dalszego wykonywania umowy w kształcie zamierzonym przez strony. Eliminacja marży bankowej nie przywraca równowagi kontraktowej ani nie rozwiązuje problemu braku wyczerpującego poinformowania o ryzyku.

Czy zarzut potrącenia zgłoszony przez bank w innym postępowaniu cywilnym ma wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut potrącenia zgłoszony w innym postępowaniu nie ma wpływu na niniejszy proces, ponieważ sąd w rozpoznawanej sprawie nie ma kognicji do rozpoznania tego zarzutu, a jego zasadność będzie przedmiotem oceny innego sądu.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny podkreślił, że każdy sąd zachowuje samodzielną kompetencję do oceny skutków potrącenia, a moc wiążąca prawomocnych orzeczeń ograniczona jest do ich sentencji. Podniesienie zarzutu potrącenia w innym postępowaniu nie może być uznane za skuteczne w niniejszej sprawie.

Czy sąd krajowy może modyfikować abuzywne postanowienie umowne, np. poprzez usunięcie marży banku, aby utrzymać umowę w mocy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd krajowy nie może modyfikować abuzywnego postanowienia umownego, a jedynie je wyeliminować. Uzupełnianie luk w umowie na podstawie przepisów ogólnych lub wykładnia mająca na celu złagodzenie nieuczciwego charakteru postanowienia jest niedopuszczalne.

Uzasadnienie

Zgodnie z prawem unijnym i orzecznictwem TSUE, sądy krajowe nie mogą zmieniać treści nieuczciwych postanowień umownych. Eliminacja abuzywnego elementu, który nie stanowi odrębnego zobowiązania, prowadzi do nieważności umowy w całości, jeśli bez niego umowa nie może funkcjonować.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

L. X. i P. X.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
L. X.	osoba_fizyczna	powód
P. X.	osoba_fizyczna	powód
Bank (...) Spółka Akcyjna	spółka	pozwany

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Przepis definiujący klauzule niedozwolone (abuzywne) w umowach z konsumentami.

Pomocnicze

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia, stosowany przy zwrocie świadczeń nienależnych.

k.c. art. 410 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący świadczenia nienależnego, stosowany przy zwrocie świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący oceny dowodów przez sąd.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący oddalenia apelacji.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis dotyczący zasad zasądzania kosztów postępowania.

u.o.k.i.k. art. 23a

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów

Przepis dotyczący ochrony konsumentów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu. • Nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul. • Obowiązek banku do wyczerpującego informowania konsumenta o ryzyku kursowym. • Niedopuszczalność modyfikacji abuzywnych klauzul przez sąd.

Odrzucone argumenty

Zarzuty apelacji pozwanego dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c., art. 299 k.p.c.) i prawa materialnego (art. 385¹ § 1 i 2 k.c., art. 65 k.c., art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.). • Zarzuty apelacji powodów dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c., art. 227 k.p.c., art. 19, 21, 25 k.p.c.) i prawa materialnego (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.). • Zarzut potrącenia zgłoszony przez bank w innym postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne ustalenia Sądu I instancji. • Zarzuty apelacji pozwanego okazały się niezasadne. • Żadna z apelacji nie dostarczyła argumentacji umożliwiającej zmianę zaskarżonego orzeczenia. • Potrącenie stanowi instytucję prawa materialnego pozwalającą na umorzenie wzajemnych wierzytelności do wysokości niższej z nich. • Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę stoi na stanowisku, że podniesienie przez powodów procesowego zarzutu potrącenia w ramach innego postępowania toczącego się pomiędzy tymi samymi stronami, pozostaje bez wpływu na niniejszy proces. • Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 § 1 k.c., jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia. • Prawo unijne także stoi na przeszkodzie wszelkiemu „naprawianiu” nieuczciwych postanowień umownych wyłącznie na podstawie art. 65 k.c. w celu złagodzenia ich nieuczciwego charakteru, nawet przy zgodnej w tym zakresie woli obu stron kontraktu. • Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2026 roku, III CZP 8/26, w której SN jednoznacznie stwierdził, że „postanowienie umowy lub wzorca umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej albo denominowanego w walucie obcej, określające sposób wyznaczania kursu waluty na podstawie średniego kursu tej waluty ustalanego przez Narodowy Bank Polski korygowanego o marżę banku, podlega ocenie, co do abuzywności (art. […]

Skład orzekający

Bożena Wiklak

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, nieważności umowy w przypadku braku możliwości jej dalszego wykonywania po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień, braku możliwości modyfikacji klauzul przez sąd, a także rozliczeń stron w przypadku nieważności umowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy kredytowej. Interpretacja przepisów prawa unijnego i krajowego w kontekście abuzywności klauzul.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywnych klauzul w umowach kredytowych indeksowanych do walut obcych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów. Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą TSUE i SN w tym zakresie.

“Bank przegrywa w sądzie apelacyjnym: umowa kredytowa z abuzywnymi klauzulami uznana za nieważną!”

Dane finansowe

WPS: 110 655,65 PLN

zwrot świadczenia nienależnego: 101 187,29 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym: 3375 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników