I ACa 186/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o wydanie nieruchomości położonej w miejscowości R., gmina K., o powierzchni 3,98 ha. Powódka E.W. dochodziła wydania nieruchomości, która pierwotnie należała do jej ojca, P.W. Po śmierci P.W., jego matka B.W. odziedziczyła gospodarstwo rolne i darowała je swojej córce, pozwanej Z.S.(1). W międzyczasie ustalono ojcostwo P.W. wobec E.W., a późniejsze postępowania spadkowe wykazały, że to E.W. jest jedyną spadkobierczynią P.W. Sąd Okręgowy w Łodzi nakazał pozwanej wydanie nieruchomości, oddalając powództwo w pozostałej części. Pozwana wniosła apelację, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie prawa materialnego, w tym dotyczące wyłączenia jej dobrej wiary przy nabyciu nieruchomości oraz brak opinii biegłego. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego co do niewłaściwego nabycia nieruchomości przez pozwaną, uznał jednak, że w tej konkretnej sytuacji uzasadnione jest zastosowanie art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego. Z uwagi na fakt, że pozwana utrzymuje się z przedmiotowej nieruchomości i opłaca z niej składki KRUS, a jej bezzwłoczne wydanie naraziłoby ją na niepowetowaną szkodę i uniemożliwiłoby uzyskanie świadczeń emerytalnych, Sąd Apelacyjny odroczył termin wydania nieruchomości do dnia 31 grudnia 2018 roku. Jednocześnie Sąd Apelacyjny oddalił apelację w pozostałej części, uznając, że powódka, jako młoda osoba, nieutrzymująca się z rolnictwa, nie poniesie dotkliwej szkody z powodu odroczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZastosowanie art. 320 kpc w sprawach o wydanie nieruchomości, gdy strona zobowiązana utrzymuje się z tej nieruchomości i grozi jej niepowetowana szkoda majątkowa lub społeczna (np. utrata możliwości uzyskania świadczeń emerytalnych).
Każdorazowo ocena 'szczególnie uzasadnionego przypadku' zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. Odroczenie terminu nie może nadmiernie krzywdzić powoda.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku, gdy pozwana nabyła nieruchomość w drodze darowizny od osoby, która nie była jej prawnym właścicielem (wskutek błędnego postanowienia spadkowego), a następnie sprzedała część nieruchomości, powódka jako rzeczywisty spadkobierca może dochodzić wydania nieruchomości na podstawie art. 222 § 1 k.c. w zw. z art. 1028 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powódka jako właścicielka nieruchomości może dochodzić jej wydania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że pozwana nie działała w dobrej wierze przy nabyciu nieruchomości, ponieważ wiedziała o toczącym się postępowaniu o ustalenie ojcostwa P.W. wobec powódki, a mimo to uczestniczyła w postępowaniu spadkowym i przyjęła darowiznę. Sąd Apelacyjny podzielił te ustalenia, uznając, że działaniu pozwanej można przypisać co najmniej rażące niedbalstwo, co wyłączało dobrą wiarę w rozumieniu art. 1028 k.c.
Czy w szczególnie uzasadnionych wypadkach, sąd może odroczyć termin wydania nieruchomości na podstawie art. 320 kpc, biorąc pod uwagę sytuację życiową i majątkową strony zobowiązanej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odroczyć termin wydania nieruchomości, jeśli bezzwłoczne spełnienie świadczenia byłoby nadmiernie utrudnione i narażałoby stronę na niepowetowaną szkodę.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zastosował art. 320 kpc, odraczając wydanie nieruchomości do końca 2018 roku. Uzasadnieniem była trudna sytuacja życiowa pozwanej, która utrzymuje się z tej nieruchomości i opłaca z niej składki KRUS, a jej bezzwłoczne wydanie uniemożliwiłoby jej uzyskanie świadczeń emerytalnych. Jednocześnie uznano, że odroczenie nie narazi powódki na znaczną szkodę.
Czy brak opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości stanowi naruszenie prawa materialnego w sprawie o wydanie nieruchomości?
Odpowiedź sądu
Nie, brak opinii biegłego nie stanowi naruszenia prawa materialnego w kontekście roszczenia o wydanie nieruchomości na podstawie art. 222 § 1 k.c. w zw. z art. 1028 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że brak opinii biegłego mógłby być podstawą zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, a nie materialnego. Ponadto, strona pozwana nie wnioskowała o dopuszczenie takiego dowodu przed sądem pierwszej instancji. Wartość nieruchomości nie miała znaczenia dla oceny zasadności żądania wydania nieruchomości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| Z. S. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 1028
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ochrony nabywcy rzeczy od nieuprawnionego, który działał w dobrej wierze. W niniejszej sprawie dobra wiara pozwanej została wyłączona z uwagi na jej wiedzę o toczącym się postępowaniu o ustalenie ojcostwa i uczestnictwo w postępowaniu spadkowym.
k.c. art. 222 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący roszczenia właściciela o wydanie rzeczy. Służy powódce jako właścicielce nieruchomości.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis umożliwiający sądowi odroczenie terminu spełnienia świadczenia w sprawach o wydanie nieruchomości w szczególnie uzasadnionych wypadkach, ze względu na stan rodzinny lub majątkowy strony zobowiązanej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia apelacji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania w razie uwzględnienia lub oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania apelacyjnego.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia, który był podstawą innego żądania powódki (zwrot korzyści ze sprzedaży działki), oddalonego z powodu przedawnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 320 kpc ze względu na trudną sytuację życiową i majątkową pozwanej, która utrzymuje się z nieruchomości i opłaca z niej składki KRUS. • Nieruchomość stanowi jedyne źródło utrzymania pozwanej i jest kluczowa dla uzyskania przez nią świadczeń emerytalnych.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych i naruszenia prawa materialnego przez Sąd Okręgowy. • Żądanie oddalenia powództwa co do działki nr (...) o pow. 3,98 ha. • Żądanie uchylenia orzeczenia Sądu Okręgowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. • Brak opinii biegłego z zakresu ekonomii odnośnie wyceny zubożenia powódki lub wartości działki.
Godne uwagi sformułowania
w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w sprawach o wydanie nieruchomości wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia świadczenia • bezzwłoczne spełnienie przez nią świadczenia byłoby nadmiernie utrudnione i narażałoby ją na niepowetowaną szkodę • pozbawienie jej tego rodzaju możliwości byłoby nadmiernie dolegliwe i połączone ze znacznym uszczerbkiem majątkowym • działaniu pozwanej można było przypisać co najmniej rażące niedbalstwo
Skład orzekający
Anna Miastkowska
przewodniczący-sprawozdawca
Tomasz Szabelski
sędzia
Marzena Kluba
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 320 kpc w sprawach o wydanie nieruchomości, gdy strona zobowiązana utrzymuje się z tej nieruchomości i grozi jej niepowetowana szkoda majątkowa lub społeczna (np. utrata możliwości uzyskania świadczeń emerytalnych)."
Ograniczenia: Każdorazowo ocena 'szczególnie uzasadnionego przypadku' zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. Odroczenie terminu nie może nadmiernie krzywdzić powoda.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo może uwzględniać trudną sytuację życiową strony, nawet w sporze o własność, stosując przepisy o odroczeniu terminu wykonania orzeczenia. Pokazuje też złożoność spraw spadkowych i ochrony praw nabywców.
“Sąd odroczył eksmisję rolniczki, by mogła dożyć emerytury z ziemi!”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.