Orzeczenie · 2016-11-18

I ACa 1788/15

Sąd

Sąd Apelacyjny w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2016-11-18

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaapelacyjny

prywatyzacjaprzedsiębiorstwowierzytelnośćnastępstwo prawnebezpodstawne wzbogacenieklauzula wykonalnościk.c.k.p.c.

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Spółka (...) z siedzibą w W. dochodziła od Skarbu Państwa – Ministra Skarbu Państwa zapłaty kwoty 97 666,69 zł, alternatywnie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 k.c.) lub nienależnego świadczenia (art. 410 § 2 k.c.). Roszczenie wynikało z nabycia przez spółkę przedsiębiorstwa państwowego, które miało obejmować również wierzytelność wobec W. K. zasądzoną prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku na rzecz Skarbu Państwa. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że Skarb Państwa nie wzbogacił się bezpodstawnie, a spółka posiada inne środki prawne do dochodzenia wierzytelności, w tym możliwość wystąpienia o nadanie klauzuli wykonalności na swoją rzecz na podstawie art. 788 k.p.c. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, uzupełnił je o potwierdzenie, że wierzytelność objęta była umowami dotyczącymi nabycia przedsiębiorstwa. Sąd Apelacyjny stwierdził, że wierzytelność ta przeszła na spółkę wraz z przedsiębiorstwem, zgodnie z art. 55¹ k.c. i art. 55² k.c. oraz przepisami ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Jednakże, ze względu na fakt, że Skarb Państwa nie wyegzekwował jeszcze tej wierzytelności, nie doszło do faktycznego wzbogacenia Skarbu Państwa kosztem spółki, co wykluczało zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd podkreślił, że spółka może dochodzić swoich praw poprzez procedurę nadania klauzuli wykonalności na podstawie art. 788 k.p.c., co stanowi środek prawny wyłączający możliwość powoływania się na bezpodstawne wzbogacenie. Sąd Apelacyjny oddalił apelację spółki, zasądzając od niej na rzecz Skarbu Państwa zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących przejścia wierzytelności przy nabyciu przedsiębiorstwa, zastosowanie art. 788 k.p.c. w kontekście nabycia przedsiębiorstwa, subsydiarny charakter roszczeń o bezpodstawne wzbogacenie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego i nabycia go przez spółkę.

Zagadnienia prawne (3)

Czy wierzytelność przysługująca zlikwidowanemu przedsiębiorstwu państwowemu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ k.c. wraz z jego nabyciem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wierzytelność przysługująca zlikwidowanemu przedsiębiorstwu państwowemu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ k.c. wraz z jego nabyciem, zgodnie z przepisami k.c. i ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny oparł się na analizie umów sprzedaży przedsiębiorstwa oraz przepisów k.c. (art. 55¹ i 55²) i ustawy o komercjalizacji, które wskazują, że nabycie przedsiębiorstwa obejmuje wszystkie jego składniki materialne i niematerialne, w tym wierzytelności, chyba że strony postanowią inaczej. Domniemanie z art. 55² k.c. wzmacnia tę interpretację.

Czy w przypadku przejścia wierzytelności na nabywcę przedsiębiorstwa, może on dochodzić jej zwrotu na drodze powództwa o bezpodstawne wzbogacenie, jeśli wierzytelność została zasądzona na rzecz Skarbu Państwa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nabywca wierzytelności nie może dochodzić jej zwrotu na drodze powództwa o bezpodstawne wzbogacenie, jeśli nie doszło do faktycznego wzbogacenia Skarbu Państwa kosztem nabywcy, a istnieją inne środki prawne do dochodzenia wierzytelności.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że brak faktycznego wyegzekwowania wierzytelności przez Skarb Państwa oznacza brak wzbogacenia. Ponadto, nabywca posiada możliwość uzyskania klauzuli wykonalności na swoją rzecz na podstawie art. 788 k.p.c., co stanowi środek prawny wyłączający możliwość powoływania się na bezpodstawne wzbogacenie, które ma charakter subsydiarny.

Jaka jest procedura dochodzenia przez nabywcę przedsiębiorstwa wierzytelności zasądzonej na rzecz zbywcy przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy zbycie nastąpiło w toku postępowania sądowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nabywca przedsiębiorstwa może dochodzić wierzytelności zasądzonej na rzecz zbywcy poprzez wystąpienie o nadanie klauzuli wykonalności na swoją rzecz na podstawie art. 788 § 1 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wskazał, że art. 788 § 1 k.p.c. reguluje sytuację, gdy uprawnienie po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszło na inną osobę. W przypadku nabycia przedsiębiorstwa wraz z wierzytelnością, nabywca może uzyskać klauzulę wykonalności na swoją rzecz, wykazując przejście uprawnienia dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

Skarb Państwa – Minister Skarbu Państwa

Strony

Nazwa	Typ	Rola
(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością	spółka	powód
Skarb Państwa – Minister Skarbu Państwa	organ_państwowy	pozwany
W. K. (1)	osoba_fizyczna	dłużnik

Przepisy (11)

Główne

k.c. art. 55¹

Kodeks cywilny

Definicja przedsiębiorstwa jako zespołu składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji zadań gospodarczych.

k.c. art. 55²

Kodeks cywilny

Domniemanie, że nabycie przedsiębiorstwa obejmuje wszystko, co wchodzi w jego skład, z zastrzeżeniem wyłączeń.

k.p.c. art. 788 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Umożliwia nadanie klauzuli wykonalności na rzecz innej osoby niż strona procesu, gdy uprawnienie lub obowiązek przeszły na nią po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy.

Pomocnicze

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Sąd uznał, że brak faktycznego wyegzekwowania wierzytelności przez Skarb Państwa oznacza brak wzbogacenia, co wyklucza zastosowanie tego przepisu.

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

Sąd uznał, że podstawa świadczenia nie odpadła, gdyż umowa zbycia przedsiębiorstwa nadal obowiązuje, a sam fakt kwestionowania przez pozwanego objęcia wierzytelności umową nie oznacza odpadnięcia podstawy.

k.p.c. art. 192 § pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje wstąpienie nabywcy rzeczy lub prawa w miejsce zbywcy w toku sprawy.

u.k.p.p. art. 37 § ust. 1 pkt 3