I ACA 16/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M. W. domagała się od (...) Towarzystwa (...) w W. zapłaty 100.000 zł zadośćuczynienia za śmierć syna O. w wypadku komunikacyjnym. W wypadku tym kierującą pojazdem była powódka, a jej mąż R. W., będący pod wpływem alkoholu, agresywnie zachowywał się w trakcie jazdy, co doprowadziło do utraty panowania nad pojazdem i jego dachowania. W wyniku wypadku zginął syn powódki oraz jej ojciec. Sąd Okręgowy w Koszalinie zasądził dochodzoną kwotę, uznając odpowiedzialność ubezpieczyciela. Pozwany ubezpieczyciel wniósł apelację, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących odpowiedzialności ubezpieczyciela, uznając, że sprawcą był pasażer, a nie kierowca, oraz kwestionując brak uwzględnienia przyczynienia się poszkodowanych do szkody (brak pasów bezpieczeństwa u syna, decyzja powódki o kontynuowaniu jazdy). Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację pozwanego. Sąd odwoławczy potwierdził, że odpowiedzialność ubezpieczyciela wynika z faktu, iż sprawca wypadku, R. W., był współwłaścicielem pojazdu, a odpowiedzialność posiadacza pojazdu opiera się na zasadzie ryzyka. Sąd podkreślił, że wyrok karny przesądził o wyłącznej winie R. W. za spowodowanie wypadku. Odrzucono również zarzuty dotyczące przyczynienia się, wskazując na brak możliwości przypisania winy małoletniemu dziecku oraz na dynamiczny i nieprzewidywalny charakter ataku pasażera, który uniemożliwił powódce podjęcie racjonalnych działań. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, zasądzając od pozwanego na rzecz powódki 100.000 zł zadośćuczynienia wraz z odsetkami oraz zasądzając koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela OC za szkody spowodowane przez pasażera, który swoim zachowaniem doprowadził do utraty panowania nad pojazdem przez kierującego. Interpretacja przepisów dotyczących przyczynienia się do szkody przez małoletniego i kierującego w kontekście wypadku komunikacyjnego.
Konkretne okoliczności sprawy, w tym wyłączna wina R. W. potwierdzona wyrokiem karnym, oraz specyfika agresywnego zachowania pasażera.
Zagadnienia prawne (4)
Czy ubezpieczyciel OC ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie wyrządzoną przez pasażera, który swoim zachowaniem doprowadził do utraty panowania nad pojazdem przez kierującego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność, jeśli posiadacz pojazdu lub kierujący ponoszą odpowiedzialność za szkodę, niezależnie od tego, czy sprawcą był kierujący, czy pasażer, który swoim działaniem spowodował utratę kontroli nad pojazdem.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność ubezpieczyciela OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje szkody, za które ponosi odpowiedzialność posiadacz pojazdu (na zasadzie ryzyka) lub kierujący (na zasadzie winy). Zachowanie pasażera, które doprowadziło do utraty panowania nad pojazdem przez kierującego, skutkuje odpowiedzialnością posiadacza pojazdu na zasadzie ryzyka, a tym samym odpowiedzialnością gwarancyjną ubezpieczyciela.
Czy zachowanie pasażera, który agresywnie atakuje kierującego i doprowadza do utraty panowania nad pojazdem, może być uznane za kierowanie pojazdem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pasażer, który swoim zachowaniem doprowadza do utraty panowania nad pojazdem, nie jest uznawany za kierującego pojazdem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, jednakże jego zachowanie może skutkować odpowiedzialnością posiadacza pojazdu na zasadzie ryzyka.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którym pasażer nie jest kierującym. Jednakże, w sytuacji gdy zachowanie pasażera (agresja, ataki na kierującego) doprowadziło do utraty panowania nad pojazdem, odpowiedzialność posiadacza pojazdu na zasadzie ryzyka jest nadal aktualna, a co za tym idzie, ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność gwarancyjną.
Czy w przypadku śmierci małoletniego poszkodowanego, który nie miał zapiętych pasów bezpieczeństwa, można zastosować instytucję przyczynienia się do szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale z zastrzeżeniem, że wina małoletniego poniżej 13 roku życia nie może być przypisana, a jedynie jego zachowanie może uzasadniać zmniejszenie odszkodowania. Ciężar wykazania przyczynienia spoczywa na pozwanym.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany nie wykazał, aby zachowanie małoletniego (brak pasów) lub powódki (niezatrzymanie pojazdu) stanowiło przyczynienie się do szkody w stopniu uzasadniającym zmniejszenie odszkodowania. Podkreślono, że agresywne zachowanie męża powódki było nagłe i nieprzewidywalne, a obrażenia syna były na tyle rozległe, że wątpliwe jest, czy pasy by go uratowały. Ponadto, brak jest dowodów na to, że powódka miała możliwość i czas na reakcję.
Od kiedy należą się odsetki od zasądzonego zadośćuczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki należą się od dnia, w którym ubezpieczyciel otrzymał wezwanie do zapłaty, jeśli nie nastąpiły nowe okoliczności wpływające na wysokość świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że odsetki od zadośćuczynienia należą się od dnia, w którym powódka otrzymała od ubezpieczyciela pismo z odmową wypłaty świadczeń. Orzeczenie sądu przyznające zadośćuczynienie ma charakter deklaratoryjny, a wymagalność roszczenia następuje z chwilą wezwania do zapłaty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Towarzystwo (...) w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (19)
Główne
u.u.o. art. 34 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
u.u.o. art. 35
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 822 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 435 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
k.k. art. 177 § § 1 i 2
Kodeks karny
k.k. art. 178 § § 1
Kodeks karny
u.u.o. art. 38 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
k.c. art. 426
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odpowiedzialność ubezpieczyciela OC posiadacza pojazdu na zasadzie ryzyka, nawet jeśli szkodę spowodował pasażer swoim agresywnym zachowaniem. • Wyłączna wina R. W. w spowodowaniu wypadku, potwierdzona prawomocnym wyrokiem karnym. • Brak podstaw do zastosowania instytucji przyczynienia się do szkody przez małoletniego syna lub powódkę. • Wymagalność roszczenia o zadośćuczynienie od daty wezwania do zapłaty, a nie od daty wyroku.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności, gdyż sprawcą był pasażer, a nie kierowca. • Zachowanie R. W. nie może być uznane za kierowanie pojazdem. • Przyczynienie się małoletniego syna do szkody poprzez niezapięcie pasów bezpieczeństwa. • Przyczynienie się powódki do szkody poprzez kontynuowanie jazdy mimo agresywnego zachowania męża. • Odsetki powinny być naliczane od daty wyroku, a nie od daty wezwania do zapłaty.
Godne uwagi sformułowania
zachowanie pasażera R. W. podczas jazdy samochodem miało decydujący i jedyny wpływ na przebieg i przyczynę zaistniałego wypadku • to tylko i wyłącznie jego zachowanie zostało uznane za bezpośrednią przyczynę wypadku • odpowiedzialność posiadacza pojazdu na zasadzie ryzyka • nie sposób przyjąć, że zaniechanie kontynuowania jazdy przez kierowcę i nagłe zatrzymanie pojazdu w trakcie ataku ze strony pasażera) było w ogóle możliwe i niepodjęcie tej czynności przed atakiem (w trakcie ataku) świadczy o przyczynieniu się powódki do powstania szkody
Skład orzekający
Dorota Gamrat-Kubeczak
przewodniczący
Krzysztof Górski
sprawozdawca
Dariusz Rystał
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela OC za szkody spowodowane przez pasażera, który swoim zachowaniem doprowadził do utraty panowania nad pojazdem przez kierującego. Interpretacja przepisów dotyczących przyczynienia się do szkody przez małoletniego i kierującego w kontekście wypadku komunikacyjnego."
Ograniczenia: Konkretne okoliczności sprawy, w tym wyłączna wina R. W. potwierdzona wyrokiem karnym, oraz specyfika agresywnego zachowania pasażera.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa porusza tragiczny wypadek komunikacyjny z udziałem rodziny, gdzie agresja jednego z członków doprowadziła do śmierci innych. Pokazuje złożoność odpowiedzialności ubezpieczyciela w nietypowych sytuacjach i siłę prawa w dochodzeniu sprawiedliwości dla ofiar.
“Mąż zaatakował żonę w trakcie jazdy, doprowadzając do śmierci syna. Ubezpieczyciel musiał zapłacić zadośćuczynienie.”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
zadośćuczynienie: 100 000 PLN
koszty procesu w postępowaniu apelacyjnym: 4050 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.