Orzeczenie · 2017-12-13

I ACA 1588/16Brak interesu prawnego w ustaleniu środków bankowych

Sąd

Sąd Apelacyjny w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2017-12-13

SAOSCywilneprawo spadkoweŚredniaapelacyjny

interes prawnyart. 189 k.p.c.rachunek bankowyspadekdziedziczeniekoszty procesupomoc prawna z urzędubankowość

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powódka I.S. wniosła o ustalenie, że jej zmarłemu ojcu T.R. przysługiwało prawo własności do kwoty około 90.000 zł zgromadzonej na rachunkach bankowych prowadzonych przez pozwany bank. Celem powódki było uregulowanie zadłużenia zaciągniętego w okresie sprawowania opieki nad ojcem. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo, uznając, że powódka nie wykazała interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. Sąd wskazał, że powódka, jako potencjalny spadkobierca, mogła dochodzić wypłaty środków bezpośrednio od banku po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, co stanowiłoby dalej idącą ochronę prawną. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację powódki, podzielając ustalenia i rozważania prawne sądu pierwszej instancji. Sąd odwoławczy podkreślił, że powódka nie wykazała interesu prawnego, a jedynie faktyczny, polegający na ustaleniu wysokości środków na rachunkach. Zaznaczono, że bank nie kwestionował istnienia rachunków ani obowiązku wypłaty środków spadkobiercom, a jedynie wymagał formalnego potwierdzenia dziedziczenia. Sąd Apelacyjny oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 5 k.c., uznając, że postępowanie banku było zgodne z prawem i regulaminem. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania apelacyjnego oraz odmówiono przyznania kosztów pomocy prawnej z urzędu dla pełnomocnika powódki w postępowaniu apelacyjnym, uznając apelację za oczywiście bezzasadną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Ustalenie, że brak interesu prawnego w powództwie o ustalenie wysokości środków na rachunku bankowym, gdy możliwe jest dochodzenie ich wypłaty w procesie o świadczenie.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy bank nie kwestionuje istnienia rachunku i środków, a jedynie wymaga formalnego potwierdzenia dziedziczenia.

Zagadnienia prawne (4)

Czy powódka posiada interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. do ustalenia, że zmarłemu T.R. przysługiwało prawo własności do kwoty zgromadzonej na rachunkach bankowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, powódka nie posiada interesu prawnego, ponieważ mogła dochodzić wypłaty środków w procesie o świadczenie po wykazaniu praw do spadku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powódka wykazała jedynie interes faktyczny, a nie prawny. Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. występuje, gdy wyrok ustalający definitywnie zakończy spór lub zapobiegnie jego powstaniu, a interes ten nie może być chroniony w inny sposób. Powódka mogła dochodzić wypłaty środków w procesie o świadczenie, co stanowi dalej idącą ochronę.

Czy naruszenie art. 132 § 2 k.p.c. poprzez brak formalnego doręczenia odpowiedzi na pozew miało wpływ na wynik sprawy, skoro strona przeciwna zapoznała się z treścią pisma?

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ strona przeciwna miała możliwość zapoznania się z treścią pisma i ustosunkowania się do niego.

Uzasadnienie

Sąd przyjął racjonalną wykładnię art. 132 § 1 k.p.c., zgodnie z którą, jeśli strona przeciwna zapoznała się z treścią pisma mimo naruszenia przepisów o jego doręczeniu i miała możliwość ustosunkowania się, nie można wyciągać negatywnych konsekwencji z naruszenia art. 132 § 2 k.p.c.

Czy w niniejszej sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c. i odstąpienie od obciążenia powódki kosztami procesu?

Odpowiedź sądu

Nie, nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sam fakt zwolnienia strony od kosztów sądowych, wiek strony, czy fakt, że stroną pozwaną jest bank, nie stanowią szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c. Powódka miała profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, który sprecyzował żądanie.

Czy oddalenie powództwa jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.)?

Odpowiedź sądu

Nie, oddalenie powództwa nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie banku, powołującego się na regulamin i art. 1027 k.c., dowodzi jasnych i jednolitych reguł postępowania w tego typu sprawach, a powódka nie udowodniła naruszenia art. 5 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

(...) w P.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
I. S.	osoba_fizyczna	powódka
(...) w P.	spółka	pozwany

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Powódka nie wykazała interesu prawnego w domaganiu się ustalenia, że zmarłemu T.R. przysługiwało prawo własności do kwoty znajdującej się na rachunkach bankowych prowadzonych przez pozwanego, gdyż mogła dochodzić wypłaty środków w procesie o świadczenie.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia apelacji.

Pomocnicze

k.c. art. 1027

Kodeks cywilny

Powódka mogła udowodnić swoje prawa jako spadkobiercy wobec pozwanego tylko powołując się na postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Oddalenie powództwa nie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, gdyż postępowanie banku było zgodne z prawem i regulaminem.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zasądzenia od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Nie zastosowano z powodu braku szczególnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od obciążenia powódki kosztami procesu.

k.p.c. art. 207 § 7

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie przepisu nie miało wpływu na wynik sprawy.

k.p.c. art. 132 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Naruszenie przepisu nie miało wpływu na wynik sprawy.

k.p.c. art. 383

Kodeks postępowania cywilnego

Powódka nie mogła rozszerzać żądania pozwu w postępowaniu apelacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powódka nie wykazała interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. • Powódka mogła dochodzić wypłaty środków w procesie o świadczenie. • Postępowanie banku było zgodne z prawem i regulaminem. • Apelacja była oczywiście bezzasadna.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 207 § 7 k.p.c. w związku z art. 132 § 2 k.p.c. • Naruszenie art. 102 k.p.c. • Naruszenie art. 5 k.c. • Błędna wykładnia art. 189 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

powódka nie wykazała interesu prawnego w sprawie, zgodnie z art. 189 k.p.c., co skutkować musiało oddaleniem powództwa • powódka powołuje się wyłącznie na interes faktyczny jakim jest ustalenie faktu – wysokości kwoty na rachunku bankowym, a nie interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. • interes prawny [...] jest kategorią obiektywną i występuje wtedy, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów • apelacja [...] oczywiście nie mogła wywrzeć oczekiwanego skutku • pomoc prawna udzielana stronie zwolnionej od kosztów przez ustanowionego dla niej adwokata, po wydaniu w sprawie orzeczenia przez sąd drugiej instancji, nie może się sprowadzić do bezwzględnego obowiązku sporządzenia środka prawnego, jeśli tylko wyrazi ona takie żądanie.

Skład orzekający

Edyta Mroczek

przewodniczący

Elżbieta Wiatrzyk-Wojciechowska

sędzia sprawozdawca

Roman Dziczek

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak interesu prawnego w powództwie o ustalenie wysokości środków na rachunku bankowym, gdy możliwe jest dochodzenie ich wypłaty w procesie o świadczenie."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy bank nie kwestionuje istnienia rachunku i środków, a jedynie wymaga formalnego potwierdzenia dziedziczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe zagadnienie interesu prawnego w kontekście dochodzenia praw do środków na rachunku bankowym po zmarłym, co jest częstym problemem praktycznym.

“Czy wiesz, że nie zawsze możesz ustalić, ile pieniędzy zostawił Ci zmarły rodzic? Sąd wyjaśnia.”

Dane finansowe

WPS: 90 000 PLN

zwrot kosztów procesu: 3372,36 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników